Có nên tố giác hình sự hay khởi kiện dân sự khi người nước ngoài bị lừa?

Khi người nước ngoài bị lừa tại Việt Nam trong các giao dịch như mua cổ phần, góp vốn, chuyển tiền đầu tư, mua bán tài sản…, phản ứng đầu tiên thường là: “Có nên tố giác hình sự ngay không?” hoặc “Khởi kiện dân sự có đòi lại được tiền không?”.

Đây không phải lựa chọn đơn giản, bởi mỗi hướng xử lý có mục tiêu, hệ quả và rủi ro khác nhau. Chọn sai ngay từ đầu có thể khiến vụ việc kéo dài, mất lợi thế hoặc khó thu hồi tài sản. Bài viết này giúp nhà đầu tư và người nước ngoài đánh giá đúng thời điểm, điều kiện và chiến lược để chọn hướng xử lý phù hợp tại Việt Nam.

Hiểu đúng hai con đường pháp lý: hình sự và dân sự

Tố giác hình sự là gì?

Tố giác hình sự là việc đề nghị cơ quan điều tra xem xét hành vi có dấu hiệu tội phạm, phổ biến nhất là lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản.

Mục tiêu chính:

• Xác định trách nhiệm hình sự của người vi phạm

• Áp dụng biện pháp điều tra, ngăn chặn, kê biên tài sản

Khởi kiện dân sự là gì?

Khởi kiện dân sự là việc yêu cầu tòa án giải quyết tranh chấp về quyền và nghĩa vụ dân sự, như:

• Buộc hoàn trả tiền

• Bồi thường thiệt hại

• Hủy hợp đồng do bị lừa dối

Mục tiêu chính:

• Thu hồi tiền/tài sản

• Xác lập quyền lợi hợp pháp của người bị hại

Khi nào nên tố giác hình sự?

Có dấu hiệu gian dối rõ ràng ngay từ đầu

Tố giác hình sự phù hợp khi có căn cứ cho thấy:

• Bên kia dùng thông tin gian dối để chiếm đoạt tiền

• Doanh nghiệp “ma”, dự án không tồn tại

• Sử dụng tiền sai mục đích ngay sau khi nhận

Các dấu hiệu này cho thấy ý chí chiếm đoạt có từ đầu, yếu tố then chốt của trách nhiệm hình sự.

Cần áp lực pháp lý mạnh để ngăn chặn tẩu tán tài sản

Trong nhiều vụ việc, tố giác hình sự giúp:

• Cơ quan điều tra áp dụng biện pháp khẩn cấp

• Ngăn chặn việc chuyển dịch, che giấu tài sản

Điều này có lợi cho việc bảo toàn khả năng thu hồi tài sản, dù không đảm bảo chắc chắn.

Nhưng cần lưu ý rủi ro gì?

• Không phải mọi hành vi gian dối đều bị khởi tố

• Thời gian điều tra có thể kéo dài

• Việc thu hồi tiền không phải mục tiêu ưu tiên của tố tụng hình sự

Nếu không đủ yếu tố cấu thành tội phạm, hồ sơ có thể bị chuyển sang quan hệ dân sự, làm mất thời gian xử lý.

Khi nào nên khởi kiện dân sự?

Tranh chấp phát sinh từ hợp đồng, giao dịch đầu tư

Khởi kiện dân sự phù hợp khi:

• Có hợp đồng chuyển nhượng/góp vốn

• Có tranh chấp về nghĩa vụ thanh toán, hoàn trả

• Gian dối khó chứng minh yếu tố “chiếm đoạt từ đầu”

Trong các trường hợp này, tòa án dân sự là cơ chế phù hợp hơn để giải quyết.

Mục tiêu chính là thu hồi tiền

Nếu ưu tiên:

• Đòi lại tiền

• Hủy giao dịch bất lợi

• Bồi thường thiệt hại

thì khởi kiện dân sự trực tiếp và đúng trọng tâm hơn so với tố giác hình sự.

Hạn chế của khởi kiện dân sự

• Không có biện pháp điều tra mạnh như hình sự

• Nguy cơ bên kia tẩu tán tài sản nếu không kịp áp dụng biện pháp khẩn cấp

• Cần hồ sơ, chứng cứ chặt chẽ

Vì vậy, chiến lược thu thập và bảo toàn chứng cứ là yếu tố sống còn.

Có thể kết hợp cả hai hướng hay không?

Câu trả lời là có thể, nhưng phải có chiến lược.

Trong thực tiễn, nhiều vụ việc hiệu quả khi:

• Tố giác hình sự để tạo áp lực và bảo toàn tài sản

• Song song chuẩn bị hồ sơ dân sự để sẵn sàng khởi kiện

Tuy nhiên, việc làm song song không đúng cách có thể:

• Gây mâu thuẫn về lập luận

• Bị đánh giá là lạm dụng tố tụng

• Làm suy yếu vị thế pháp lý

Vì vậy, không nên tự ý thực hiện khi chưa có tư vấn chuyên sâu.

Những sai lầm người nước ngoài thường mắc khi lựa chọn hướng xử lý

Chọn hình sự chỉ vì “muốn xử lý nhanh”

Thực tế, hình sự không phải lúc nào cũng nhanh và không đảm bảo thu hồi tiền.

Chậm trễ khiến mất thời hiệu dân sự

Kéo dài chờ kết quả hình sự có thể khiến:

• Hết thời hiệu khởi kiện dân sự

• Mất cơ hội yêu cầu tòa án bảo vệ quyền lợi

Không đánh giá đúng bản chất pháp lý vụ việc

Nhiều giao dịch bản chất là tranh chấp hợp đồng, nhưng lại được “đẩy” sang hình sự, dẫn đến bế tắc.

Vai trò của luật sư trong việc lựa chọn đúng chiến lược

Luật sư giúp:

• Phân tích bản chất pháp lý của hành vi

• Đánh giá khả năng khởi tố và khả năng thu hồi tài sản

• Thiết kế lộ trình xử lý tối ưu theo mục tiêu của khách hàng

• Tránh các bước đi cảm tính gây bất lợi lâu dài

Với người nước ngoài, luật sư còn đóng vai trò:

• Cầu nối ngôn ngữ – pháp lý

• Đại diện làm việc với cơ quan chức năng tại Việt Nam

DEDICA Law – Đồng hành pháp lý cùng người nước ngoài bị lừa tại Việt Nam

DEDICA Law là công ty luật chuyên nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh, có kinh nghiệm trong tư vấn đầu tư, xử lý lừa đảo, tranh chấp dân sự và tố tụng cho người nước ngoài tại Việt Nam.

DEDICA hỗ trợ:

• Đánh giá nên tố giác hình sự hay khởi kiện dân sự

• Xây dựng chiến lược xử lý phù hợp mục tiêu thu hồi tài sản

• Đại diện làm việc với cơ quan điều tra, tòa án

• Đồng hành pháp lý lâu dài cho nhà đầu tư nước ngoài

DEDICA không chỉ giúp chọn đúng con đường, mà còn giúp đi đúng cách để bảo vệ quyền lợi thực tế.

Liên hệ với DEDICA Law Firm để được tư vấn pháp lý chuyên sâu!

📞 Hotline: (+84) 39 969 0012 (Hỗ trợ qua WhatsApp, WeChat và Zalo)

🕒 Giờ làm việc: Thứ Hai – Thứ Sáu (8:30 – 18:00)

Liên hệ ngay để nhận tư vấn miễn phí lần đầu từ đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của chúng tôi!