Chưa có mục lục
Trong thực tế, không phải lúc nào người để lại tài sản cũng có điều kiện lập di chúc bằng văn bản đầy đủ. Có nhiều trường hợp người thân qua đời đột ngột do bệnh nặng, tai nạn hoặc tình trạng sức khỏe nguy kịch nên chỉ kịp để lại lời dặn dò miệng về việc phân chia tài sản cho gia đình. Từ đó, nhiều người đặt ra câu hỏi liệu di chúc miệng có thực sự được pháp luật Việt Nam công nhận hay không, hay bắt buộc phải có văn bản công chứng mới hợp pháp.
Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, di chúc miệng trong một số trường hợp vẫn có thể có giá trị pháp lý nếu đáp ứng đủ điều kiện theo luật định. Tuy nhiên, đây cũng là loại di chúc rất dễ phát sinh tranh chấp trong thực tế do khó chứng minh nội dung và ý chí thật sự của người để lại di sản.
Thông thường, di chúc miệng chỉ được xem xét trong hoàn cảnh tính mạng người lập di chúc bị đe dọa nghiêm trọng và không thể lập di chúc bằng văn bản. Điều này có nghĩa không phải mọi lời nói hoặc lời dặn trong gia đình đều tự động được xem là di chúc hợp pháp.
Trong nhiều vụ việc thừa kế, di chúc miệng là nguyên nhân khiến mâu thuẫn gia đình trở nên căng thẳng hơn do mỗi người có thể hiểu hoặc trình bày nội dung theo cách khác nhau.
Có trường hợp người thân cho rằng người đã mất từng dặn để lại toàn bộ tài sản cho một người con cụ thể. Tuy nhiên, những người khác trong gia đình lại không đồng ý vì không trực tiếp nghe nội dung đó hoặc cho rằng lời nói đã bị hiểu sai. Ngoài ra, nhiều trường hợp lời dặn được truyền đạt lại qua nhiều người nên nội dung dễ bị thay đổi hoặc thiếu chính xác theo thời gian.
Một vấn đề khá phổ biến khác là tranh cãi về việc người để lại di sản lúc nói lời cuối cùng có còn minh mẫn hay không.
Có trường hợp người lập di chúc đang trong tình trạng sức khỏe rất yếu, mất khả năng nhận thức hoặc chịu ảnh hưởng của thuốc điều trị. Khi đó, việc xác định lời nói có thật sự thể hiện đúng ý chí tự nguyện hay không thường trở thành vấn đề quan trọng trong quá trình giải quyết tranh chấp.
Khác với di chúc công chứng hoặc văn bản có chữ ký rõ ràng, di chúc miệng thường không có tài liệu trực tiếp chứng minh ngay từ đầu. Đây là lý do nhiều vụ tranh chấp liên quan đến di chúc miệng phải phụ thuộc rất lớn vào nhân chứng, hồ sơ bệnh án, dữ liệu ghi âm hoặc các chứng cứ liên quan khác.
Theo quy định pháp luật hiện hành, không phải mọi di chúc miệng đều có giá trị pháp lý.
Trong thực tế, yếu tố người làm chứng là một trong những điều kiện rất quan trọng đối với di chúc miệng. Người làm chứng thường phải trực tiếp nghe rõ nội dung di chúc và có khả năng xác nhận việc người để lại di sản đã tự mình thể hiện ý chí phân chia tài sản.
Nếu không có căn cứ xác định người làm chứng thực sự chứng kiến việc lập di chúc thì khả năng phát sinh tranh chấp là rất cao.
Pháp luật hiện hành có quy định về việc ghi chép lại nội dung di chúc miệng và xác nhận trong thời hạn nhất định. Tuy nhiên, trên thực tế, khá nhiều gia đình không nắm rõ quy trình này nên chỉ nhớ nội dung bằng lời nói mà không thực hiện các bước xác nhận cần thiết. Điều này khiến việc chứng minh di chúc hợp pháp trở nên khó khăn hơn rất nhiều về sau.
Dù là di chúc bằng văn bản hay di chúc miệng thì yếu tố tự nguyện và minh mẫn của người lập di chúc vẫn là điều kiện rất quan trọng. Trong nhiều vụ việc, tranh chấp không nằm ở nội dung tài sản mà nằm ở việc liệu người để lại di sản lúc đó có đủ khả năng nhận thức và làm chủ hành vi hay không.
Trong thực tế, việc chứng minh di chúc miệng thường khó hơn rất nhiều so với di chúc bằng văn bản.
Người trực tiếp nghe và chứng kiến việc lập di chúc thường là nguồn chứng cứ quan trọng nhất. Tuy nhiên, nếu lời khai giữa các nhân chứng không thống nhất hoặc có dấu hiệu mâu thuẫn thì tranh chấp có thể trở nên phức tạp hơn.
Trong nhiều vụ việc, hồ sơ điều trị, giấy ra viện hoặc xác nhận tình trạng sức khỏe của người để lại di sản có thể trở thành căn cứ để đánh giá khả năng nhận thức tại thời điểm lập di chúc. Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng đối với các trường hợp người lập di chúc lớn tuổi hoặc đang điều trị bệnh nặng.
Hiện nay, nhiều gia đình có thể lưu giữ các đoạn ghi âm, video hoặc tin nhắn liên quan đến việc phân chia tài sản trước khi người thân qua đời. Tuy không phải lúc nào cũng đủ để thay thế toàn bộ điều kiện pháp lý của di chúc, nhưng đây vẫn có thể là nguồn tài liệu quan trọng để hỗ trợ chứng minh ý chí của người để lại di sản trong quá trình giải quyết tranh chấp.
Đối với các trường hợp cần tư vấn về di chúc, tranh chấp thừa kế hoặc rà soát tính hợp pháp của di chúc theo quy định pháp luật Việt Nam, DEDICA hỗ trợ tư vấn theo từng tình huống thực tế.
📞 Hotline: (+84) 39 969 0012 (Hỗ trợ qua WhatsApp, WeChat và Zalo)
🕒 Giờ làm việc: Thứ Hai – Thứ Sáu (8:30 – 18:00)
Liên hệ ngay để nhận tư vấn miễn phí lần đầu từ đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của chúng tôi!
Chọn nền tảng để xem thông tin chi tiết
