Doanh nghiệp nước ngoài có thể gặp rủi ro gì khi mua hàng từ Việt Nam?

Việt Nam đang trở thành một trong những trung tâm sản xuất và xuất khẩu quan trọng tại châu Á. Từ nội thất, dệt may, nông sản cho đến linh kiện điện tử, ngày càng nhiều doanh nghiệp nước ngoài lựa chọn nhà cung cấp tại Việt Nam nhờ lợi thế về chi phí, năng lực sản xuất và mạng lưới logistics đang phát triển mạnh.

Tuy nhiên, phía sau cơ hội thương mại là hàng loạt rủi ro pháp lý mà nhiều doanh nghiệp chỉ nhận ra khi tranh chấp đã xảy ra. Trên thực tế, không ít giao dịch quốc tế gặp vấn đề không phải vì chất lượng hàng hóa quá kém, mà vì hợp đồng được soạn quá sơ sài, thiếu cơ chế kiểm soát hoặc không phù hợp với pháp luật Việt Nam.

Rủi ro lớn nhất thường nằm ở hợp đồng

Nhiều doanh nghiệp nước ngoài khi mua hàng từ Việt Nam thường tập trung vào giá thành, thời gian giao hàng và năng lực sản xuất. Tuy nhiên, trong các tranh chấp thực tế, vấn đề khiến doanh nghiệp thiệt hại nặng nhất lại thường nằm ở các điều khoản hợp đồng không rõ ràng.

Có những trường hợp hợp đồng chỉ ghi rất ngắn gọn về chất lượng hàng hóa, không có tiêu chuẩn kỹ thuật cụ thể hoặc không quy định rõ cách kiểm tra, nghiệm thu. Khi hàng không đạt yêu cầu, hai bên bắt đầu hiểu khác nhau về “đúng chất lượng”.

Cũng có trường hợp doanh nghiệp đã thanh toán trước phần lớn giá trị đơn hàng nhưng hợp đồng lại không có cơ chế bảo đảm, không quy định rõ trách nhiệm chậm giao hoặc xử lý vi phạm. Khi phát sinh sự cố, việc đòi lại tiền hoặc yêu cầu bồi thường trở nên rất khó khăn.

Hợp đồng song ngữ nhưng nội dung không đồng nhất

Đây là rủi ro khá phổ biến trong các giao dịch quốc tế với doanh nghiệp Việt Nam. Nhiều hợp đồng được lập bằng tiếng Anh và tiếng Việt nhưng hai phiên bản không hoàn toàn giống nhau. Có trường hợp phần tiếng Anh được viết theo hướng có lợi cho bên mua, trong khi bản tiếng Việt lại diễn đạt khác hoặc thiếu nội dung quan trọng.

Nếu hợp đồng không quy định rõ ngôn ngữ ưu tiên khi giải thích tranh chấp, việc xử lý sau này có thể rất phức tạp, đặc biệt khi vụ việc được giải quyết tại Việt Nam. Đây là lý do vì sao doanh nghiệp nước ngoài nên rà soát kỹ cả hai phiên bản thay vì chỉ kiểm tra bản tiếng Anh.

Điều khoản thanh toán là nơi phát sinh nhiều tranh chấp nhất

Trong thực tế, rất nhiều rủi ro thương mại xuất phát từ việc hợp đồng quy định thanh toán quá đơn giản.

Ví dụ, hợp đồng chỉ ghi “đặt cọc 50%, thanh toán phần còn lại sau khi giao hàng” nhưng không nói rõ thế nào là “giao hàng hoàn tất”, ai xác nhận chất lượng hoặc thời điểm chuyển rủi ro hàng hóa.

Nếu không có cơ chế thanh toán rõ ràng, doanh nghiệp có thể rơi vào tình huống đã thanh toán nhưng hàng không đạt yêu cầu, hoặc ngược lại, nhà cung cấp giữ hàng vì cho rằng bên mua chưa hoàn thành nghĩa vụ. Trong các hợp đồng quốc tế, điều khoản thanh toán cần được thiết kế gắn liền với quy trình kiểm tra hàng hóa, chứng từ giao nhận và điều kiện Incoterms phù hợp.

Không kiểm tra tư cách pháp lý của đối tác Việt Nam

Một rủi ro khác thường bị bỏ qua là doanh nghiệp nước ngoài chỉ làm việc qua email hoặc môi giới mà không kiểm tra kỹ tình trạng pháp lý của đối tác. Có trường hợp bên bán không đúng người đại diện pháp luật, công ty đã ngừng hoạt động hoặc ngành nghề đăng ký không phù hợp với hoạt động xuất khẩu hàng hóa.

Nếu hợp đồng được ký bởi người không có thẩm quyền hoặc doanh nghiệp không đủ điều kiện pháp lý, khả năng thực thi hợp đồng sau này có thể gặp rất nhiều khó khăn. Đó là lý do việc rà soát pháp lý doanh nghiệp trước khi ký hợp đồng luôn là bước quan trọng trong giao dịch quốc tế.

Nhiều hợp đồng thương mại quốc tế sử dụng mẫu chung từ internet hoặc chỉ tập trung vào giá trị giao dịch mà không xây dựng cơ chế xử lý vi phạm rõ ràng. Khi đối tác giao hàng trễ, giao thiếu hoặc không đạt tiêu chuẩn, bên mua mới phát hiện hợp đồng không có điều khoản phạt cụ thể hoặc quy định quá chung chung để có thể áp dụng trên thực tế. Trong môi trường thương mại quốc tế, điều khoản bồi thường không chỉ mang tính “đe dọa pháp lý”, mà còn là công cụ giúp doanh nghiệp kiểm soát rủi ro ngay từ đầu.

Đối với các giao dịch có yếu tố nước ngoài, đặc biệt là hợp đồng mua bán quốc tế, DEDICA hỗ trợ doanh nghiệp rà soát hợp đồng, kiểm tra pháp lý đối tác và xây dựng cơ chế bảo vệ quyền lợi phù hợp với pháp luật Việt Nam cũng như thực tế thương mại xuyên biên giới. 

Liên hệ với DEDICA Law Firm để được tư vấn pháp lý chuyên sâu!

📞 Hotline: (+84) 39 969 0012 (Hỗ trợ qua WhatsApp, WeChat và Zalo)

🕒 Giờ làm việc: Thứ Hai – Thứ Sáu (8:30 – 18:00)

Liên hệ ngay để nhận tư vấn miễn phí lần đầu từ đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của chúng tôi!