Giám đốc công ty có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi trốn thuế của doanh nghiệp không?

Bạn là giám đốc hoặc người đại diện doanh nghiệp tại Việt Nam và đang lo lắng: nếu công ty bị điều tra về trốn thuế, liệu cá nhân bạn có bị truy cứu trách nhiệm hình sự? Đây không chỉ là nỗi sợ phổ biến mà còn là tình huống thực tế DEDICA Law thường xuyên tiếp nhận, đặc biệt với khách hàng là người nước ngoài. Vậy ranh giới giữa trách nhiệm doanh nghiệp và trách nhiệm cá nhân nằm ở đâu? Và bạn nên làm gì ngay lúc này?

1. Khi nào giám đốc có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi trốn thuế?

Không phải mọi trường hợp doanh nghiệp vi phạm thuế đều khiến giám đốc bị truy cứu hình sự. Tuy nhiên, trong một số tình huống cụ thể, trách nhiệm có thể “chuyển hóa” từ pháp nhân sang cá nhân điều hành.

1.1. Căn cứ pháp luật về tội trốn thuế tại Việt Nam

Theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung), hành vi trốn thuế có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu:

• Có hành vi gian dối nhằm giảm số thuế phải nộp (khai sai, không khai, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp…)
• Số tiền trốn thuế đạt ngưỡng theo quy định (từ 100 triệu đồng trở lên, hoặc dưới mức này nhưng tái phạm)
• Có yếu tố lỗi cố ý

Điểm quan trọng mà nhiều người nước ngoài không để ý:
Pháp luật Việt Nam cho phép xử lý hình sự cả pháp nhân thương mại và cá nhân liên quan.

Điều này có nghĩa:

• Doanh nghiệp có thể bị phạt tiền, đình chỉ hoạt động
• Nhưng cá nhân như giám đốc, kế toán trưởng hoặc người trực tiếp chỉ đạo hành vi trốn thuế vẫn có thể bị truy cứu riêng

1.2. Không phải cứ là giám đốc là bị truy cứu – yếu tố “lỗi” là then chốt

Một hiểu lầm phổ biến là: “Chỉ cần là giám đốc thì chắc chắn chịu trách nhiệm”.

Thực tế không đơn giản như vậy.

Cơ quan điều tra sẽ xem xét các yếu tố:

• Bạn có biết và chỉ đạo hành vi trốn thuế không?
• Bạn có ký duyệt hồ sơ, báo cáo sai phạm không?
• Bạn có hưởng lợi từ hành vi này không?
• Có bằng chứng về việc bạn cố ý che giấu sai phạm không?

Nếu bạn chỉ là người đại diện “trên danh nghĩa”, không tham gia điều hành thực tế, thì trách nhiệm có thể được xem xét khác.

Ngược lại, nếu bạn trực tiếp điều hành, ký chứng từ, hoặc “bật đèn xanh” cho việc trốn thuế, thì rủi ro hình sự là rất rõ.

2. Người nước ngoài làm giám đốc tại Việt Nam cần đặc biệt lưu ý điều gì?

Đây là nhóm khách hàng mà DEDICA Law thường xuyên hỗ trợ – và cũng là nhóm có rủi ro cao do khác biệt hệ thống pháp luật.

2.1. Rủi ro đến từ việc “không hiểu luật nhưng vẫn chịu trách nhiệm”

Rất nhiều khách hàng nước ngoài chia sẻ: “Tôi không biết hệ thống thuế ở Việt Nam phức tạp như vậy.”

Tuy nhiên, theo nguyên tắc pháp luật:

Không biết luật không phải là lý do để miễn trách nhiệm

Một số tình huống điển hình:

• Giao toàn bộ kế toán cho bên thứ ba nhưng không kiểm soát
• Ký hồ sơ theo “thói quen” mà không đọc kỹ
• Tin tưởng nhân sự nội bộ nhưng không có quy trình kiểm tra

Những điều này có thể vô tình khiến bạn trở thành người chịu trách nhiệm chính.

2.2. Nguy cơ bị áp dụng biện pháp tố tụng nghiêm khắc

Trong các vụ án trốn thuế, đặc biệt liên quan yếu tố nước ngoài, cơ quan chức năng có thể áp dụng:

• Cấm xuất cảnh
• Tạm giữ, tạm giam
• Triệu tập làm việc nhiều lần

Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến:

• Công việc kinh doanh
• Danh tiếng cá nhân
• Tình trạng cư trú tại Việt Nam

Với người nước ngoài, đây không chỉ là vấn đề pháp lý – mà còn là vấn đề sinh sống và an toàn cá nhân.

3. DEDICA Law hỗ trợ gì khi giám đốc bị điều tra về trốn thuế?

Nếu bạn hoặc người thân đang trong tình huống này, điều quan trọng nhất không phải là hoảng loạn – mà là có chiến lược pháp lý đúng ngay từ đầu.

3.1. Đánh giá rủi ro hình sự và xây dựng hướng bảo vệ

DEDICA sẽ giúp bạn:

• Phân tích hồ sơ, chứng từ, dòng tiền
• Xác định vai trò thực tế của bạn trong doanh nghiệp
• Đánh giá mức độ rủi ro bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Từ đó, luật sư sẽ đưa ra hướng đi phù hợp:

• Giải trình để loại trừ trách nhiệm cá nhân
• Chứng minh không có yếu tố “cố ý”
• Giảm nhẹ trách nhiệm nếu có vi phạm

3.2. Làm việc với cơ quan điều tra – bảo vệ quyền lợi hợp pháp

Một sai lầm nghiêm trọng là:

Tự ý làm việc với cơ quan điều tra mà không có luật sư
Ký biên bản mà chưa hiểu rõ nội dung

DEDICA sẽ:

• Tham gia cùng bạn trong các buổi làm việc
• Hỗ trợ chuẩn bị nội dung giải trình
• Đảm bảo bạn không “tự làm bất lợi cho mình”

Đặc biệt với khách hàng nước ngoài, luật sư của DEDICA có kinh nghiệm làm việc trong môi trường quốc tế, giúp bạn hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình một cách dễ hiểu nhất.

4. Những việc bạn nên làm ngay nếu đang bị nghi ngờ trốn thuế

Nếu bạn đang đọc đến đây, có thể bạn hoặc người thân đang trong tình huống nhạy cảm. Dưới đây là những bước quan trọng:

4.1. Không che giấu – nhưng cũng không khai báo tùy tiện

• Không tiêu hủy chứng từ
• Không cung cấp thông tin khi chưa có định hướng pháp lý
• Không nghe theo lời khuyên không chuyên

Mỗi lời khai đều có thể trở thành chứng cứ.

4.2. Chủ động tìm luật sư càng sớm càng tốt

Trong các vụ án hình sự, đặc biệt liên quan đến trốn thuế, thời điểm bạn có luật sư:

• Càng sớm → càng có lợi
• Càng trễ → càng khó xử lý

DEDICA đã từng hỗ trợ nhiều trường hợp:

• Khách hàng nước ngoài bị hiểu sai vai trò trong doanh nghiệp
• Bị quy trách nhiệm dù không trực tiếp thực hiện hành vi
• Được giảm nhẹ hoặc loại trừ trách nhiệm nhờ chiến lược đúng

Lưu ý pháp lý quan trọng:  Bài viết này mang tính chất cung cấp thông tin pháp lý tổng quan, không thay thế ý kiến tư vấn cụ thể cho từng vụ việc. Mỗi trường hợp sẽ có tình tiết khác nhau và cần được luật sư đánh giá chi tiết.

Bạn đang gặp vấn đề tương tự?

Nếu bạn là người nước ngoài đang:

• Bị mời làm việc liên quan đến trốn thuế
• Lo lắng về trách nhiệm hình sự khi là giám đốc
• Hoặc có người thân đang bị điều tra tại Việt Nam

Đừng chờ đến khi mọi thứ trở nên nghiêm trọng hơn.

Liên hệ với DEDICA Law Firm để được tư vấn pháp lý chuyên sâu!

📞 Hotline: (+84) 39 969 0012 (Hỗ trợ qua WhatsApp, WeChat và Zalo)

🕒 Giờ làm việc: Thứ Hai – Thứ Sáu (8:30 – 18:00)

Liên hệ ngay để nhận tư vấn miễn phí lần đầu từ đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của chúng tôi!