Giám đốc người nước ngoài chịu trách nhiệm gì khi công ty vi phạm luật hình sự Việt Nam?

Khi công ty tại Việt Nam bị điều tra hình sự, giám đốc là người nước ngoài thường là người đầu tiên cảm thấy lo lắng.
 Liệu mình có bị bắt không? Có bị cấm xuất cảnh? Có phải chịu trách nhiệm hình sự cá nhân không, hay chỉ là trách nhiệm của doanh nghiệp?

Bài viết này được viết từ góc nhìn luật sư tư vấn và bảo vệ quyền lợi cho người nước ngoài trong các vụ án hình sự tại Việt Nam, nhằm giúp bạn hiểu đúng – bớt hoang mang – và biết mình nên làm gì tiếp theo, trong bối cảnh pháp luật Việt Nam hiện hành.

Khi công ty vi phạm luật hình sự, giám đốc người nước ngoài có bị xử lý không?

Đây là câu hỏi mà hầu hết các giám đốc, CEO, General Director là người nước ngoài đều đặt ra ngay khi nghe tin công ty bị công an điều tra.
 Tin tốt là: không phải cứ công ty vi phạm thì giám đốc chắc chắn phải chịu trách nhiệm hình sự.
 Nhưng tin cần thận trọng là: trong nhiều trường hợp, trách nhiệm cá nhân vẫn có thể phát sinh.

Để hiểu rõ ranh giới này, cần phân biệt trách nhiệm hình sự của pháp nhân và trách nhiệm hình sự của cá nhân quản lý theo luật Việt Nam.

Pháp luật Việt Nam quy định thế nào về trách nhiệm hình sự của doanh nghiệp?

Từ Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), Việt Nam chính thức thừa nhận trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại.
 Điều này có nghĩa là: công ty có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự độc lập với cá nhân.

Một số nhóm tội danh mà doanh nghiệp thường bị điều tra gồm:

• Trốn thuế, gian lận thuế
• Buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa
• Vi phạm quy định về kế toán, hóa đơn
• Vi phạm môi trường
• Vi phạm quy định về cạnh tranh, đầu tư, chứng khoán

Trong các trường hợp này, công ty có thể bị phạt tiền rất lớn, đình chỉ hoạt động, cấm kinh doanh, mà chưa chắc giám đốc đã bị truy cứu hình sự cá nhân.

Vậy khi nào giám đốc người nước ngoài vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Giám đốc người nước ngoài có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự cá nhân nếu rơi vào một trong các tình huống sau:

• Trực tiếp chỉ đạo, quyết định hoặc phê duyệt hành vi vi phạm
• Biết rõ hành vi phạm tội nhưng vẫn cho phép hoặc không ngăn chặn
• Ký văn bản, hợp đồng, chứng từ có yếu tố cấu thành tội phạm
• Được hưởng lợi cá nhân từ hành vi vi phạm của công ty

Nói cách khác, chức danh “giám đốc” không tự động dẫn đến trách nhiệm hình sự, nhưng vai trò thực tế trong hành vi vi phạm mới là yếu tố quyết định.

Những rủi ro pháp lý lớn nhất mà giám đốc người nước ngoài thường gặp

Trên thực tế tư vấn và tham gia các vụ án hình sự có yếu tố nước ngoài, nhiều giám đốc không lường trước được rủi ro cho đến khi bị mời làm việc với cơ quan điều tra.

Rủi ro bị triệu tập, cấm xuất cảnh hoặc tạm giữ

Một trong những cú sốc lớn nhất với người nước ngoài là:

• Bị công an mời làm việc liên tục
• Bị tạm hoãn xuất cảnh khi đang có kế hoạch về nước
• Trong một số trường hợp nghiêm trọng, có thể bị tạm giữ hoặc khởi tố

Điều quan trọng cần hiểu: Cấm xuất cảnh không đồng nghĩa với có tội, nhưng là biện pháp tố tụng phổ biến khi cơ quan điều tra cho rằng:

• Người đó có liên quan trực tiếp đến vụ án
• Có nguy cơ rời khỏi Việt Nam

Nguy cơ “vô tình chịu trách nhiệm” do thiếu hiểu biết luật Việt Nam

Rất nhiều giám đốc nước ngoài:

• Tin tưởng hoàn toàn vào kế toán, nhân sự, quản lý địa phương
• Ký giấy tờ bằng tiếng Việt mà không hiểu đầy đủ nội dung pháp lý
• Không kiểm soát sát các hoạt động thuế, hải quan, môi trường

Trong khi đó, pháp luật hình sự Việt Nam không loại trừ trách nhiệm chỉ vì bạn là người nước ngoài.
Sự thiếu hiểu biết không phải lúc nào cũng là căn cứ miễn trách nhiệm.

Giám đốc người nước ngoài nên làm gì khi công ty bị điều tra hình sự?

Nếu bạn hoặc người thân đang rơi vào tình huống này, điều quan trọng nhất là bình tĩnh và hành động đúng ngay từ đầu.
 Những bước đi ban đầu có thể ảnh hưởng rất lớn đến toàn bộ quá trình vụ án.

Không nên làm việc một mình với cơ quan điều tra khi chưa có luật sư

Thực tế, lời khai ban đầu có thể:

• Trở thành chứng cứ quan trọng
• Bị hiểu sai do rào cản ngôn ngữ, văn hóa, pháp lý

Việc có luật sư hình sự hiểu rõ pháp luật Việt Nam và có kinh nghiệm làm việc với khách hàng nước ngoài sẽ giúp:

• Giải thích quyền và nghĩa vụ của bạn
• Hướng dẫn cách làm việc, trả lời câu hỏi đúng trọng tâm
• Tránh rủi ro tự buộc tội ngoài ý muốn

Đánh giá đúng vai trò pháp lý của bạn trong vụ việc

Không phải giám đốc nào cũng có mức độ trách nhiệm như nhau.
 Luật sư sẽ giúp làm rõ:

• Bạn có vai trò quyết định hay chỉ mang tính hình thức?
• Bạn có trực tiếp điều hành mảng vi phạm hay không?
• Hệ thống ủy quyền, phân công nội bộ trong công ty ra sao?

Việc chứng minh ranh giới giữa trách nhiệm của pháp nhân và cá nhân là yếu tố then chốt trong nhiều vụ án.

Vì sao nhiều khách hàng nước ngoài chọn DEDICA Law trong các vụ việc hình sự tại Việt Nam?

DEDICA Law là công ty luật tại TP. Hồ Chí Minh, thường xuyên:

• Tư vấn pháp lý và bào chữa cho người nước ngoài bị điều tra, khởi tố tại Việt Nam
• Bảo vệ quyền lợi cho người nước ngoài là giám đốc, nhà đầu tư, quản lý cấp cao
• Tham gia các vụ án hình sự liên quan đến doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài

Chúng tôi hiểu rằng, với khách hàng nước ngoài, nỗi sợ không chỉ là pháp lý mà còn là sự bất định khi làm việc trong một hệ thống luật khác biệt.
DEDICA không chỉ đưa ra điều luật, mà còn đồng hành, giải thích, định hướng chiến lược xử lý phù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể.

Kết luận: Hiểu đúng để bảo vệ mình – và hành động sớm là chìa khóa

Giám đốc người nước ngoài không mặc nhiên phải chịu trách nhiệm hình sự khi công ty vi phạm pháp luật, nhưng rủi ro là có thật nếu bạn có liên quan đến hành vi vi phạm.
 Việc hiểu đúng luật, đánh giá đúng vai trò và có sự hỗ trợ pháp lý kịp thời sẽ giúp bạn:

• Giảm thiểu rủi ro cá nhân
• Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp
• Chủ động hơn trong quá trình làm việc với cơ quan tố tụng Việt Nam

Liên hệ với DEDICA Law Firm để được tư vấn pháp lý chuyên sâu!

📞 Hotline: (+84) 39 969 0012 (Hỗ trợ qua WhatsApp, WeChat và Zalo)

🕒 Giờ làm việc: Thứ Hai – Thứ Sáu (8:30 – 18:00)

Liên hệ ngay để nhận tư vấn miễn phí lần đầu từ đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của chúng tôi!