Bạn là người nước ngoài đang điều hành doanh nghiệp tại Việt Nam? Bạn lo lắng khi nhận được giấy mời làm việc từ cơ quan điều tra về vấn đề thuế? Liệu chỉ sai sót kế toán có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự? Và trong trường hợp nào, người đại diện pháp luật phải “đứng mũi chịu sào”? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ ranh giới giữa rủi ro hành chính và trách nhiệm hình sự, để không rơi vào tình huống bị động.

Khi nào hành vi trốn thuế có thể bị xử lý hình sự tại Việt Nam?

Trong thực tế, không phải mọi sai sót về thuế đều bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, với những dấu hiệu nhất định, hành vi này có thể bị xem xét dưới góc độ hình sự theo quy định pháp luật Việt Nam.

Phân biệt vi phạm hành chính và tội trốn thuế

Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài – thường nhầm lẫn giữa:

• Sai sót kê khai thuế
• Chậm nộp thuế
• Và hành vi trốn thuế

Theo quy định tại Luật Quản lý thuế và Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), chỉ khi có yếu tố cố ý và đạt ngưỡng nhất định, hành vi mới bị coi là tội phạm.

Một số dấu hiệu thường gặp của hành vi trốn thuế:

• Không nộp hồ sơ khai thuế dù có phát sinh nghĩa vụ
• Sử dụng hóa đơn giả, hóa đơn không hợp pháp
• Ghi nhận chi phí không có thật để giảm thu nhập chịu thuế
• Che giấu doanh thu, giao dịch

Nếu chỉ là sai sót kỹ thuật, kế toán nhầm lẫn hoặc chưa hiểu quy định, doanh nghiệp thường bị xử phạt hành chính. Tuy nhiên, nếu cơ quan điều tra chứng minh được yếu tố cố ý nhằm giảm số thuế phải nộp, rủi ro hình sự sẽ xuất hiện.

Ngưỡng truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định hiện hành

Theo Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015, hành vi trốn thuế có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu:

• Số tiền trốn thuế từ 100 triệu đồng trở lên, hoặc
• Dưới 100 triệu nhưng đã từng bị xử phạt hành chính mà còn vi phạm

Hình phạt có thể bao gồm:

• Phạt tiền
• Cấm đảm nhiệm chức vụ
• Thậm chí là phạt tù (tùy mức độ)

Tuy nhiên, cần lưu ý: pháp luật Việt Nam luôn đánh giá toàn diện yếu tố lỗi, vai trò và hậu quả, không tự động áp dụng hình phạt nặng nếu chưa đủ căn cứ.

Khi nào người đại diện pháp luật phải chịu trách nhiệm hình sự?

Đây là câu hỏi khiến nhiều CEO, giám đốc người nước ngoài lo lắng nhất. Không phải lúc nào người đại diện pháp luật cũng bị truy cứu, nhưng trong nhiều trường hợp, họ chính là người bị xem xét đầu tiên.

Vai trò thực tế quyết định trách nhiệm

Theo pháp luật Việt Nam, người đại diện pháp luật là người thay mặt công ty thực hiện quyền và nghĩa vụ, ký kết hồ sơ, báo cáo tài chính, tờ khai thuế, chịu trách nhiệm quản lý chung

Tuy nhiên, trong các vụ án trốn thuế, cơ quan điều tra sẽ không chỉ nhìn vào “chức danh”, mà xem xét ai là người chỉ đạo thực tế? Ai hưởng lợi từ hành vi? Ai biết nhưng vẫn để xảy ra sai phạm?

Ví dụ thực tế:

• Nếu giám đốc chỉ đứng tên, mọi hoạt động do kế toán trưởng hoặc chủ sở hữu điều hành → trách nhiệm có thể được phân chia
• Nếu giám đốc trực tiếp ký và chỉ đạo sử dụng hóa đơn giả → nguy cơ chịu trách nhiệm hình sự rất cao

Trường hợp người nước ngoài dễ gặp rủi ro pháp lý

Với khách hàng là người nước ngoài, chúng tôi thường gặp các tình huống:

• Không hiểu rõ quy định thuế tại Việt Nam
• Phụ thuộc hoàn toàn vào kế toán nội bộ
• Ký hồ sơ theo “thói quen” mà không kiểm tra

Điều này dẫn đến rủi ro:

Bị coi là “biết hoặc phải biết” hành vi vi phạm
Bị xác định là người chịu trách nhiệm chính

Giải pháp pháp lý & cách bảo vệ quyền lợi khi bị điều tra trốn thuế

Nếu bạn hoặc người thân đang trong tình huống này, điều quan trọng nhất không phải là hoảng sợ, mà là hiểu đúng và hành động kịp thời.

Những việc cần làm ngay khi nhận giấy mời làm việc

Khi nhận được giấy mời từ cơ quan công an hoặc cơ quan thuế:

• Không nên tự ý giải trình khi chưa hiểu rõ vấn đề
• Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ kế toán, chứng từ
• Xác định rõ vai trò của mình trong doanh nghiệp

Đặc biệt, với người nước ngoài:

• Cần có người hỗ trợ dịch thuật và giải thích pháp lý chính xác
• Tránh hiểu sai câu hỏi dẫn đến trả lời bất lợi

Vai trò của luật sư trong các vụ án trốn thuế

Một luật sư có kinh nghiệm sẽ giúp bạn:

• Phân tích xem hành vi có đủ yếu tố cấu thành tội phạm hay không
• Xác định trách nhiệm cá nhân của bạn trong vụ việc
• Làm việc với cơ quan điều tra một cách phù hợp
• Bảo vệ quyền lợi hợp pháp trong suốt quá trình tố tụng

Tại DEDICA Law, chúng tôi thường xuyên:

• Tư vấn cho người nước ngoài liên quan đến vụ án hình sự tại Việt Nam
• Tham gia bào chữa, bảo vệ quyền lợi trong các vụ án về thuế và kinh tế
• Hỗ trợ làm việc với cơ quan điều tra, viện kiểm sát và tòa án

Chúng tôi hiểu rằng, với người nước ngoài, rào cản lớn nhất không chỉ là pháp lý – mà còn là ngôn ngữ, văn hóa và cách hệ thống vận hành.

Mỗi vụ việc đều có tính chất riêng biệt. Việc có bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không phụ thuộc vào:

• Hồ sơ cụ thể
• Chứng cứ
• Quá trình làm việc với cơ quan chức năng

Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức.

Trốn thuế không còn là câu chuyện “chỉ bị phạt tiền” như nhiều người vẫn nghĩ. Đặc biệt, với người đại diện pháp luật, nhất là người nước ngoài. Rủi ro có thể đến từ những hành động tưởng chừng rất nhỏ như một chữ ký.

Bạn đang gặp vấn đề tương tự?
Bạn hoặc người thân đang bị điều tra, mời làm việc liên quan đến thuế tại Việt Nam?

Hãy liên hệ với DEDICA Law để được tư vấn chiến lược pháp lý phù hợp nhất.

Liên hệ với DEDICA Law Firm để được tư vấn pháp lý chuyên sâu!

📞 Hotline: (+84) 39 969 0012 (Hỗ trợ qua WhatsApp, WeChat và Zalo)

🕒 Giờ làm việc: Thứ Hai – Thứ Sáu (8:30 – 18:00)

Liên hệ ngay để nhận tư vấn miễn phí lần đầu từ đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của chúng tôi!