Người nước ngoài đang ở Việt Nam nhưng bị công an mời làm việc, bị điều tra hoặc liên quan đến vụ án hình sự thường lo lắng: liệu mình có bị cấm xuất cảnh không, có bị giữ hộ chiếu không, bao giờ mới được về nước? Bài viết dưới đây giúp bạn hiểu rõ khi nào người nước ngoài bị cấm xuất cảnh khỏi Việt Nam, căn cứ pháp luật mới nhất, rủi ro thường gặp và cách xử lý an toàn, đúng luật.

Khi nào người nước ngoài có thể bị cấm xuất cảnh khỏi Việt Nam?

Trên thực tế, không phải cứ bị công an mời làm việc là sẽ bị cấm xuất cảnh, nhưng cũng không phải ai cũng được tự do rời Việt Nam khi đang có vấn đề pháp lý.

Việc cấm xuất cảnh đối với người nước ngoài chỉ được áp dụng trong những trường hợp luật định, do cơ quan có thẩm quyền quyết định, và phải có căn cứ cụ thể. Nếu bạn hiểu đúng bản chất vấn đề, bạn sẽ tránh được tâm lý hoang mang không cần thiết và biết cách bảo vệ quyền lợi của mình đúng thời điểm.

Căn cứ pháp lý về việc cấm xuất cảnh đối với người nước ngoài

Hiện nay, việc cấm xuất cảnh đối với người nước ngoài được điều chỉnh chủ yếu bởi:

• Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của người nước ngoài tại Việt Nam (sửa đổi, bổ sung năm 2019);
• Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (được sửa đổi, bổ sung);
• Các văn bản hướng dẫn thi hành có liên quan.

Theo quy định pháp luật, cấm xuất cảnh không phải là hình phạt, mà là biện pháp ngăn chặn hoặc biện pháp quản lý hành chính đặc biệt nhằm phục vụ cho quá trình giải quyết vụ việc.

Những trường hợp người nước ngoài bị cấm xuất cảnh phổ biến nhất hiện nay

Trên thực tế, không phải mọi người nước ngoài gặp vấn đề pháp lý tại Việt Nam đều bị cấm xuất cảnh. Tuy nhiên, có một số trường hợp cụ thể mà cơ quan có thẩm quyền thường áp dụng biện pháp cấm xuất cảnh nhằm phục vụ cho việc điều tra, truy tố hoặc giải quyết vụ việc theo quy định pháp luật.

Người nước ngoài đang là bị can, bị cáo trong vụ án hình sự

Đây là trường hợp phổ biến nhất và cũng khiến nhiều người lo sợ nhất.

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự, nếu người nước ngoài bị:

• Khởi tố bị can;
• Truy tố;
• Xét xử hình sự;

thì cơ quan tiến hành tố tụng (Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án) có quyền áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú hoặc cấm xuất cảnh, nhằm đảm bảo sự có mặt của người đó trong quá trình giải quyết vụ án.

Trong trường hợp này, việc cấm xuất cảnh không phụ thuộc vào việc tội nặng hay nhẹ, mà phụ thuộc vào:

• Nguy cơ bỏ trốn;
• Tính chất, mức độ vụ án;
• Nhân thân và thái độ hợp tác của người bị điều tra.

Điều quan trọng cần hiểu là: chưa có bản án không đồng nghĩa với việc không bị cấm xuất cảnh.

Người nước ngoài là người có liên quan đến vụ án hình sự

Không ít người nước ngoài nghĩ rằng: “Tôi chỉ là người làm chứng, không phạm tội thì chắc chắn được về nước.” Đây là suy nghĩ rất rủi ro.

Trong thực tế, người nước ngoài có thể bị cấm xuất cảnh nếu họ là:

• Người làm chứng quan trọng;
• Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan;
• Người bị nghi ngờ có liên quan đến hành vi phạm tội nhưng chưa đủ căn cứ khởi tố.

Trong các trường hợp này, nếu việc xuất cảnh của bạn có thể:

• Ảnh hưởng đến việc xác minh sự thật vụ án;
• Gây khó khăn cho hoạt động điều tra;

thì cơ quan có thẩm quyền vẫn có thể áp dụng biện pháp cấm xuất cảnh trong thời hạn nhất định.

Người nước ngoài đang bị điều tra nhưng chưa bị khởi tố

Đây là giai đoạn nguy hiểm nhất về mặt tâm lý, bởi nhiều người không biết mình đang ở “vị trí pháp lý” nào.

Pháp luật Việt Nam cho phép cơ quan điều tra tạm thời áp dụng biện pháp ngăn chặn, trong đó có cấm xuất cảnh, nếu có căn cứ cho rằng:

• Người đó có dấu hiệu liên quan đến tội phạm;
• Việc cho xuất cảnh có thể gây cản trở điều tra.

Điều này có nghĩa là: bạn có thể chưa bị khởi tố, chưa bị buộc tội, nhưng vẫn chưa được rời Việt Nam.

Người nước ngoài chưa hoàn thành nghĩa vụ pháp lý hoặc hành chính

Ngoài yếu tố hình sự, người nước ngoài còn có thể bị cấm xuất cảnh trong các trường hợp như:

• Chưa chấp hành xong bản án, quyết định của Tòa án;
• Chưa thi hành xong quyết định xử phạt vi phạm hành chính nghiêm trọng;
• Đang có nghĩa vụ tài chính lớn liên quan đến vụ việc pháp lý.

Đây là nhóm trường hợp thường bị bỏ sót, nhưng lại rất dễ gặp trên thực tế.

Cấm xuất cảnh kéo dài bao lâu và có tự động hết hiệu lực không?

Đây là câu hỏi mà hầu hết khách hàng nước ngoài đều quan tâm.

Về nguyên tắc, cấm xuất cảnh không phải là biện pháp vô thời hạn. Mỗi quyết định cấm xuất cảnh đều phải:

• Có thời hạn cụ thể;
• Phù hợp với giai đoạn tố tụng hoặc xử lý vụ việc.

Tuy nhiên, trong thực tế:

• Thời hạn có thể được gia hạn hợp pháp;
• Người bị cấm xuất cảnh không phải lúc nào cũng được thông báo rõ ràng về thời điểm chấm dứt.

Đây là lý do vì sao nhiều người đến sân bay mới biết mình chưa được xuất cảnh, gây ra hậu quả nghiêm trọng về công việc, visa, gia đình.

Người nước ngoài cần làm gì khi lo ngại bị cấm xuất cảnh?

Nếu bạn hoặc người thân đang rơi vào một trong các tình huống trên, điều quan trọng nhất là không nên tự suy đoán hoặc chờ đợi trong im lặng.

Từ góc độ thực tiễn, luật sư thường khuyến nghị:

• Xác định rõ tư cách pháp lý hiện tại của mình trong vụ việc;
• Kiểm tra có hay không quyết định cấm xuất cảnh hợp pháp;
• Đánh giá khả năng xin thay đổi, hủy bỏ hoặc rút ngắn thời hạn cấm xuất cảnh (nếu có căn cứ);
• Chủ động xây dựng chiến lược pháp lý phù hợp ngay từ giai đoạn sớm.

Việc xử lý càng sớm và càng đúng cách thì rủi ro pháp lý càng được kiểm soát tốt hơn.

Vai trò của luật sư khi người nước ngoài bị cấm xuất cảnh tại Việt Nam

Trong các vụ việc liên quan đến người nước ngoài, sự khác biệt ngôn ngữ, văn hóa và hệ thống pháp luật khiến rủi ro tăng cao nếu không có luật sư đồng hành.

Luật sư có thể hỗ trợ:

• Giải thích rõ quyền và nghĩa vụ của người nước ngoài;
• Làm việc với cơ quan có thẩm quyền để làm rõ tình trạng xuất cảnh;
• Đề xuất phương án pháp lý phù hợp với từng giai đoạn vụ việc;
• Bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng trong khuôn khổ pháp luật Việt Nam.

Lưu ý: mỗi vụ việc có tính chất riêng, kết quả phụ thuộc vào nhiều yếu tố thực tế. Bài viết này mang tính chất tham khảo pháp lý, không phải ý kiến tư vấn cho một vụ việc cụ thể.

Bạn đang lo lắng về nguy cơ bị cấm xuất cảnh tại Việt Nam?

Nếu bạn là người nước ngoài:

• Đang bị công an mời làm việc;
• Đang bị điều tra, khởi tố;
• Có liên quan đến vụ án hình sự tại Việt Nam;
• Hoặc là người thân của người nước ngoài đang trong tình huống trên;

đừng để sự thiếu thông tin khiến bạn rơi vào thế bị động.

Hãy trao đổi sớm với luật sư có kinh nghiệm trong các vụ việc liên quan đến người nước ngoài, để được định hướng pháp lý phù hợp, an toàn và đúng luật.

Liên hệ với DEDICA Law Firm để được tư vấn pháp lý chuyên sâu!

📞 Hotline: (+84) 39 969 0012 (Hỗ trợ qua WhatsApp, WeChat và Zalo)

🕒 Giờ làm việc: Thứ Hai – Thứ Sáu (8:30 – 18:00)

Liên hệ ngay để nhận tư vấn miễn phí lần đầu từ đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của chúng tôi!