Khi nào phải bồi thường huỷ hợp đồng thi công?

Trong lĩnh vực xây dựng – thi công, huỷ hợp đồng thi công là tình huống không doanh nghiệp nào mong muốn nhưng lại xảy ra khá phổ biến. Dự án bị chậm tiến độ, thay đổi kế hoạch đầu tư, đối tác vi phạm nghĩa vụ hoặc năng lực thi công không đáp ứng yêu cầu… đều có thể dẫn đến quyết định chấm dứt hoặc huỷ hợp đồng.

Tuy nhiên, không phải cứ “có lý do” là doanh nghiệp được quyền huỷ hợp đồng mà không phải bồi thường. Thực tế, rất nhiều doanh nghiệp bị buộc bồi thường thiệt hại, thậm chí chịu phạt vi phạm, chỉ vì huỷ hợp đồng thi công không đúng căn cứ pháp lý hoặc sai trình tự.

Vậy khi nào phải bồi thường huỷ hợp đồng thi công? Và doanh nghiệp cần lưu ý điều gì để tránh rơi vào thế bất lợi?

Phân biệt huỷ hợp đồng và chấm dứt hợp đồng thi công

Trước hết, doanh nghiệp cần phân biệt rõ:

• Huỷ hợp đồng thi công: hợp đồng không có hiệu lực từ thời điểm giao kết hoặc từ thời điểm huỷ; các bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận.

• Chấm dứt hợp đồng thi công: hợp đồng chấm dứt hiệu lực từ thời điểm chấm dứt; các quyền, nghĩa vụ đã phát sinh trước đó vẫn được công nhận.

Việc nhầm lẫn hai khái niệm này là nguyên nhân khiến nhiều doanh nghiệp xử lý sai và phát sinh nghĩa vụ bồi thường không đáng có.

Những trường hợp doanh nghiệp có thể phải bồi thường khi huỷ hợp đồng thi công

Huỷ hợp đồng không có căn cứ pháp lý rõ ràng

Doanh nghiệp có thể phải bồi thường nếu:

• Huỷ hợp đồng chỉ vì thay đổi kế hoạch nội bộ

• Không còn nhu cầu thi công nhưng đối tác không vi phạm

• Huỷ hợp đồng dựa trên đánh giá chủ quan, không có chứng cứ

Trong các trường hợp này, việc huỷ hợp đồng được xem là vi phạm nghĩa vụ hợp đồng, kéo theo trách nhiệm bồi thường.

Huỷ hợp đồng khi bên kia chưa vi phạm nghiêm trọng

Pháp luật và thực tiễn xét xử thường yêu cầu:

• Hành vi vi phạm phải nghiêm trọng, ảnh hưởng đến mục đích hợp đồng

• Hoặc thuộc trường hợp các bên đã thỏa thuận rõ trong hợp đồng

Nếu đối tác chỉ vi phạm nhỏ (chậm tiến độ ngắn, sai sót có thể khắc phục) mà doanh nghiệp huỷ hợp đồng ngay, nguy cơ phải bồi thường là rất cao.

Huỷ hợp đồng sai trình tự, thủ tục

Ngay cả khi có căn cứ huỷ hợp đồng, doanh nghiệp vẫn có thể phải bồi thường nếu:

• Không thông báo đúng thời hạn

• Không tạo cơ hội để bên kia khắc phục vi phạm (nếu hợp đồng yêu cầu)

• Không tuân thủ quy trình đã thỏa thuận trong hợp đồng

Trong nhiều vụ tranh chấp, sai sót về thủ tục là lý do chính khiến doanh nghiệp thua kiện.

Khi nào huỷ hợp đồng thi công có thể không phải bồi thường?

Khi đối tác vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ

Doanh nghiệp có thể không phải bồi thường nếu chứng minh được đối tác:

• Vi phạm nghiêm trọng tiến độ

• Thi công không đảm bảo chất lượng, không khắc phục dù đã được yêu cầu

• Không đủ năng lực, vi phạm điều kiện pháp lý để thi công

Tuy nhiên, việc chứng minh vi phạm nghiêm trọng cần hồ sơ và chứng cứ chặt chẽ, không thể chỉ dựa vào cảm nhận.

Khi hợp đồng có điều khoản cho phép huỷ mà không bồi thường

Nhiều hợp đồng thi công quy định rõ:

• Các trường hợp được huỷ hợp đồng

• Nghĩa vụ của các bên khi huỷ

• Trường hợp miễn bồi thường

Nếu doanh nghiệp thực hiện đúng điều khoản này, nguy cơ phát sinh trách nhiệm bồi thường sẽ giảm đáng kể.

Khi xảy ra sự kiện bất khả kháng

Trong một số trường hợp:

• Thiên tai, dịch bệnh

• Thay đổi pháp luật khiến dự án không thể tiếp tục

Nếu đáp ứng đủ điều kiện bất khả kháng theo hợp đồng và pháp luật, doanh nghiệp có thể được miễn trách nhiệm bồi thường. Tuy nhiên, đây là trường hợp thường gây tranh cãi và cần đánh giá kỹ lưỡng.

Doanh nghiệp thường sai ở đâu khi huỷ hợp đồng thi công?

Đánh giá sai mức độ vi phạm của đối tác

Nhiều doanh nghiệp:

• Cho rằng đối tác “làm không đạt yêu cầu” là đủ căn cứ huỷ

• Không đối chiếu với điều khoản hợp đồng

Trong khi đó, pháp luật không tự động coi mọi vi phạm là căn cứ huỷ hợp đồng.

Không chuẩn bị đầy đủ chứng cứ

Việc huỷ hợp đồng cần đi kèm:

• Biên bản vi phạm

• Thông báo yêu cầu khắc phục

• Hồ sơ giám sát, nghiệm thu

Thiếu các tài liệu này, doanh nghiệp rất khó bảo vệ mình khi tranh chấp phát sinh.

Doanh nghiệp nên làm gì trước khi quyết định huỷ hợp đồng thi công?

Rà soát kỹ hợp đồng và căn cứ pháp lý

Trước khi huỷ hợp đồng, doanh nghiệp cần:

• Kiểm tra điều khoản huỷ, chấm dứt hợp đồng

• Xác định rõ nghĩa vụ bồi thường, phạt vi phạm

• Đánh giá rủi ro pháp lý nếu tranh chấp xảy ra

Tham vấn luật sư trước khi ra quyết định

Việc huỷ hợp đồng thi công thường liên quan đến:

• Giá trị hợp đồng lớn

• Rủi ro tranh chấp kéo dài

• Ảnh hưởng uy tín doanh nghiệp

Luật sư sẽ giúp doanh nghiệp:

• Xác định thời điểm huỷ hợp đồng an toàn

• Chuẩn bị hồ sơ, chứng cứ cần thiết

• Tránh những sai lầm khó khắc phục về sau

Tư vấn pháp lý thường xuyên giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro huỷ hợp đồng

Doanh nghiệp có tư vấn pháp lý thường xuyên sẽ:

• Được cảnh báo rủi ro ngay từ giai đoạn ký hợp đồng

• Có quy trình xử lý vi phạm và huỷ hợp đồng rõ ràng

• Không bị động khi dự án phát sinh vấn đề

• Giảm đáng kể nguy cơ bồi thường và tranh chấp

Thay vì chỉ tìm luật sư khi tranh chấp đã xảy ra, doanh nghiệp chủ động phòng ngừa rủi ro ngay từ đầu.

DEDICA Law – Đồng hành pháp lý cùng doanh nghiệp thi công – xây dựng

DEDICA Law là công ty luật chuyên nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh, có nhiều kinh nghiệm trong tư vấn pháp lý thường xuyên, rà soát hợp đồng và giải quyết tranh chấp cho doanh nghiệp xây dựng, thi công và đầu tư dự án.

DEDICA hỗ trợ:

• Rà soát và soạn thảo hợp đồng thi công chặt chẽ

• Tư vấn huỷ, chấm dứt hợp đồng đúng pháp luật

• Phòng ngừa tranh chấp và rủi ro bồi thường

• Đồng hành lâu dài với mô hình phòng pháp lý thuê ngoài

DEDICA không chỉ giúp doanh nghiệp đúng luật, mà còn ra quyết định đúng thời điểm và đúng chiến lược.

Liên hệ với DEDICA Law Firm để được tư vấn pháp lý chuyên sâu!

📞 Hotline: (+84) 39 969 0012 (Hỗ trợ qua WhatsApp, WeChat và Zalo)

🕒 Giờ làm việc: Thứ Hai – Thứ Sáu (8:30 – 18:00)

Liên hệ ngay để nhận tư vấn miễn phí lần đầu từ đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của chúng tôi!