Kinh doanh mỹ phẩm, thực phẩm chức năng không giấy phép tại Việt Nam có bị đi tù không?

Kinh doanh mỹ phẩm, thực phẩm chức năng không giấy phép tại Việt Nam có bị đi tù không? Đây là câu hỏi khiến nhiều người nước ngoài lo lắng khi bị công an mời làm việc hoặc nhận thông báo điều tra. Nếu bạn hoặc người thân đang rơi vào tình huống này, đừng hoảng sợ – hiểu đúng pháp luật Việt Nam là bước đầu tiên để bảo vệ mình.

Kinh doanh mỹ phẩm, thực phẩm chức năng không giấy phép có bị xử lý hình sự không?

Nhiều khách hàng nước ngoài tìm đến DEDICA trong tâm trạng hoang mang: “Tôi chỉ bán online vài sản phẩm xách tay, sao lại bị điều tra hình sự?” hoặc “Tôi là người góp vốn, có thể bị đi tù không?”.

Sự thật là, pháp luật Việt Nam phân biệt rất rõ giữa vi phạm hành chính và trách nhiệm hình sự. Không phải mọi trường hợp kinh doanh mỹ phẩm, thực phẩm chức năng không giấy phép đều bị đi tù. Tuy nhiên, nếu có đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo Bộ luật Hình sự, rủi ro pháp lý là hoàn toàn có thể xảy ra.

Trường hợp chỉ bị xử phạt hành chính

Theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 17/2022/NĐ-CP), hành vi kinh doanh hàng hóa không có giấy phép, không công bố sản phẩm, không đăng ký lưu hành… có thể bị:

• Phạt tiền;
• Buộc thu hồi, tiêu hủy hàng hóa;
• Tước quyền sử dụng giấy phép;
• Đình chỉ hoạt động kinh doanh.

Đối với mỹ phẩm, pháp luật yêu cầu phải có phiếu công bố sản phẩm mỹ phẩm theo quy định của Bộ Y tế.
 Đối với thực phẩm chức năng, phải có giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm hoặc tự công bố sản phẩm theo Luật An toàn thực phẩm.

Nếu hành vi chỉ dừng lại ở việc thiếu thủ tục, chưa gây hậu quả nghiêm trọng, giá trị hàng hóa không lớn, thông thường sẽ xử lý hành chính.

Tuy nhiên, vấn đề bắt đầu nghiêm trọng hơn khi xuất hiện yếu tố sau.

Khi nào có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), một số tội danh có thể bị xem xét trong các vụ kinh doanh mỹ phẩm, thực phẩm chức năng không phép:

• Điều 188: Tội buôn lậu
• Điều 190: Tội sản xuất, buôn bán hàng cấm
• Điều 192: Tội sản xuất, buôn bán hàng giả
• Điều 317: Tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm

Ví dụ:
Nếu thực phẩm chức năng bị xác định là hàng giả, hoặc có chứa chất cấm, hoặc gây thiệt hại cho sức khỏe người tiêu dùng, cơ quan điều tra có thể xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 317.

Mức hình phạt tùy thuộc vào:

• Giá trị hàng hóa;
• Mức độ thiệt hại;
• Số người bị ảnh hưởng;
• Vai trò của từng cá nhân trong vụ việc.

Có trường hợp chỉ bị phạt tiền. Nhưng cũng có trường hợp mức phạt tù có thể lên đến nhiều năm. Mỗi vụ án có tính chất hoàn toàn khác nhau.

Vì vậy, câu trả lời chính xác không phải là “có” hoặc “không”, mà là: phụ thuộc vào cấu trúc vụ việc và chứng cứ cụ thể.

Người nước ngoài bị điều tra cần làm gì để bảo vệ mình?

Khi một người nước ngoài bị công an Việt Nam mời làm việc hoặc khởi tố trong vụ án hình sự liên quan đến mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, tâm lý chung thường là sợ bị tạm giam, sợ bị trục xuất, sợ ảnh hưởng visa, sợ cấm nhập cảnh.

Điều quan trọng nhất lúc này không phải là tranh luận đúng sai, mà là xây dựng chiến lược pháp lý ngay từ đầu.

Không phải ai cũng là “chủ mưu”

Trong nhiều vụ việc, khách hàng của DEDICA chỉ là:

• Người đại diện pháp luật trên giấy tờ;
• Người góp vốn nhưng không điều hành;
• Người quản lý marketing, không trực tiếp nhập hàng;
• Người phiên dịch hoặc hỗ trợ thủ tục.

Pháp luật hình sự Việt Nam xác định trách nhiệm dựa trên:

• Hành vi cụ thể;
• Ý thức chủ quan;
• Mức độ tham gia.

Không phải cứ đứng tên công ty là mặc nhiên chịu toàn bộ trách nhiệm hình sự.

Việc phân tích vai trò, chứng minh không có yếu tố cố ý, không biết nguồn gốc hàng hóa, hoặc không tham gia vào chuỗi phân phối… có thể ảnh hưởng lớn đến kết quả vụ việc.

Quyền của người nước ngoài trong tố tụng hình sự tại Việt Nam

Theo Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, người nước ngoài có quyền:

• Có luật sư bào chữa;
• Được thông báo cho lãnh sự quán;
• Được phiên dịch;
• Được trình bày lời khai bằng ngôn ngữ của mình.

Trên thực tế, nếu không có luật sư ngay từ giai đoạn đầu, nhiều người vô tình khai báo bất lợi cho mình do không hiểu hệ thống pháp luật Việt Nam.

DEDICA thường xuyên tham gia bảo vệ quyền lợi cho người nước ngoài trong các vụ án hình sự tại Việt Nam – từ giai đoạn làm việc với công an, giai đoạn điều tra, cho đến xét xử.

Chúng tôi luôn lưu ý khách hàng: Mỗi lời khai, mỗi tài liệu giao nộp đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến định hướng xử lý của cơ quan điều tra.

Giải pháp pháp lý thực tế khi bị điều tra về kinh doanh không phép

Nếu bạn hoặc người thân đang rơi vào tình huống này, dưới đây là các bước quan trọng nên cân nhắc.

Đánh giá lại toàn bộ hồ sơ pháp lý

Cần rà soát:

• Giấy phép kinh doanh;
• Hợp đồng nhập khẩu;
• Hóa đơn chứng từ;
• Hồ sơ công bố sản phẩm;
• Vai trò của từng cá nhân.

Nhiều vụ việc tưởng như hình sự nhưng sau khi phân tích kỹ có thể chuyển hướng sang xử phạt hành chính nếu chứng minh được:

• Không có yếu tố gian dối;
• Không có hàng giả;
• Không gây hậu quả cho người tiêu dùng;
• Không đủ định lượng cấu thành tội phạm.

Tuy nhiên, việc này cần thực hiện bởi luật sư am hiểu thực tiễn điều tra và áp dụng pháp luật tại Việt Nam.

Làm việc đúng chiến lược với cơ quan điều tra

Trong một số vụ án, thái độ hợp tác, khắc phục hậu quả, tự nguyện nộp lại lợi nhuận… có thể được xem xét là tình tiết giảm nhẹ theo Điều 51 Bộ luật Hình sự.

Nhưng chiến lược này cần được tính toán cẩn trọng.
 Không nên tự ý thừa nhận hành vi nếu chưa được tư vấn đầy đủ.

DEDICA không bao giờ hứa hẹn “chắc chắn không đi tù”.
 Bởi trong lĩnh vực hình sự, kết quả phụ thuộc vào nhiều yếu tố: chứng cứ, quan điểm truy tố, đánh giá của tòa án.

Điều chúng tôi có thể làm là:

• Bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của khách hàng;
• Đảm bảo đúng quy trình tố tụng;
• Giảm thiểu rủi ro pháp lý ở mức cao nhất có thể theo quy định pháp luật.

Bạn đang lo sợ bị đi tù? Hãy bình tĩnh và hành động đúng lúc

Nếu bạn là người nước ngoài:

• Đang bị mời làm việc vì kinh doanh mỹ phẩm không giấy phép;
• Đang bị điều tra về thực phẩm chức năng;
• Hoặc người thân của bạn vừa bị bắt giữ tại Việt Nam;

Điều quan trọng nhất lúc này là không hoảng loạn và không tự xử lý một mình.

Hệ thống pháp luật Việt Nam có những quy định riêng, thủ tục riêng và cách đánh giá chứng cứ riêng. Một chiến lược sai ngay từ đầu có thể khiến tình hình trở nên nghiêm trọng hơn.

Mỗi vụ việc là một câu chuyện khác nhau.
 Không phải ai kinh doanh không giấy phép cũng bị đi tù. Nhưng cũng không nên chủ quan.

Nếu bạn cần một đội ngũ luật sư hiểu rõ pháp luật Việt Nam, có kinh nghiệm làm việc với cơ quan điều tra và từng bảo vệ quyền lợi cho người nước ngoài trong các vụ án hình sự, DEDICA sẵn sàng đồng hành cùng bạn.

Liên hệ với DEDICA Law Firm để được tư vấn pháp lý chuyên sâu!

📞 Hotline: (+84) 39 969 0012 (Hỗ trợ qua WhatsApp, WeChat và Zalo)

🕒 Giờ làm việc: Thứ Hai – Thứ Sáu (8:30 – 18:00)

Liên hệ ngay để nhận tư vấn miễn phí lần đầu từ đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của chúng tôi!