Người nước ngoài bị cáo buộc trốn thuế tại Việt Nam, xử phạt hành chính hay hình sự?

Bị công an mời làm việc vì nghi ngờ trốn thuế tại Việt Nam là tình huống khiến nhiều người nước ngoài hoang mang, lo sợ bị bắt giam, bị trục xuất hoặc ngồi tù. Liệu đây chỉ là xử phạt hành chính hay có thể chuyển sang trách nhiệm hình sự? Khi nào rủi ro trở nên nghiêm trọng và bạn cần làm gì ngay để tự bảo vệ mình?

Người nước ngoài bị cáo buộc trốn thuế tại Việt Nam – vì sao rủi ro không nhỏ?

Trong thực tế tư vấn của luật sư, trốn thuế không chỉ là câu chuyện tiền bạc, mà còn liên quan trực tiếp đến tình trạng cư trú, visa, uy tín cá nhân và tự do thân thể của người nước ngoài tại Việt Nam.

Nhiều khách hàng tìm đến luật sư trong trạng thái:

• Bị cơ quan thuế hoặc công an “mời làm việc”

• Bị tạm hoãn xuất cảnh mà không rõ lý do

• Nghe tin “có dấu hiệu hình sự” nhưng chưa bị khởi tố

• Không hiểu rõ pháp luật Việt Nam, rào cản ngôn ngữ, sợ nói sai

Điều quan trọng cần hiểu ngay từ đầu: không phải mọi hành vi trốn thuế đều bị xử lý hình sự, nhưng rất nhiều vụ việc đã chuyển từ hành chính sang hình sự chỉ vì xử lý sai ngay từ giai đoạn đầu.

Phân biệt xử phạt hành chính và truy cứu trách nhiệm hình sự về trốn thuế

Khi nào người nước ngoài chỉ bị xử phạt hành chính?

Theo Luật Quản lý thuế 2019 và Nghị định 125/2020/NĐ-CP, người nước ngoài có hành vi vi phạm nghĩa vụ thuế chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm thì sẽ bị xử phạt hành chính.

Một số trường hợp phổ biến:

• Khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp

• Chậm nộp hồ sơ khai thuế

• Nhầm lẫn trong xác định nghĩa vụ thuế cá nhân hoặc thuế thu nhập doanh nghiệp

• Không có yếu tố gian dối rõ ràng, không che giấu hành vi

Hình thức xử phạt có thể bao gồm:

• Truy thu thuế

• Phạt tiền (thường từ 1–3 lần số tiền thuế thiếu)

• Tính tiền chậm nộp

Lưu ý:
Việc “chỉ bị phạt hành chính” không đồng nghĩa với việc đã an toàn tuyệt đối nếu trong quá trình làm việc, lời khai hoặc hồ sơ cung cấp có mâu thuẫn hoặc bị đánh giá là gian dối.

Khi nào hành vi trốn thuế có thể bị xử lý hình sự?

Theo Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), hành vi trốn thuế có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu thỏa mãn một trong các điều kiện sau:

• Số tiền trốn thuế từ 100 triệu đồng trở lên

• Hoặc dưới 100 triệu nhưng đã từng bị xử phạt hành chính về trốn thuế mà còn vi phạm

• Có hành vi cố ý gian dối như:

  • Sử dụng hóa đơn giả

  • Che giấu doanh thu

  • Lập công ty “vỏ bọc”

  • Không kê khai thu nhập tại Việt Nam dù có nghĩa vụ

Mức hình phạt có thể rất nghiêm trọng, từ:

• Phạt tiền

• Phạt tù có thời hạn

• Cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm kinh doanh

• Hệ quả kéo theo: tạm giam, cấm xuất cảnh, trục xuất sau khi chấp hành án

Luật sư cần nhấn mạnh:
Việc có bị đi tù hay không phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, bao gồm số tiền, hành vi cụ thể, thái độ hợp tác, chứng cứ và cách xử lý pháp lý ngay từ đầu.

Những sai lầm người nước ngoài thường mắc phải khi bị điều tra trốn thuế

Tự làm việc với cơ quan điều tra mà không có luật sư

Nhiều người cho rằng “chỉ là làm việc hành chính” nên tự đi một mình, không biết rằng:

• Biên bản làm việc có thể trở thành chứng cứ hình sự

• Một câu trả lời thiếu chính xác có thể bị hiểu là thừa nhận hành vi

Không hiểu rõ nghĩa vụ thuế tại Việt Nam

Người nước ngoài thường nhầm lẫn:

• Nghĩ rằng thu nhập từ nước ngoài không phải kê khai

• Không biết mình được xác định là cá nhân cư trú hay không cư trú

• Tin vào lời tư vấn không chính thống từ môi giới hoặc kế toán không chuyên

Chậm tìm luật sư – khi vụ việc đã “leo thang”

Rất nhiều trường hợp chỉ tìm luật sư khi đã bị khởi tố, trong khi nếu có luật sư ngay từ giai đoạn làm việc ban đầu, rủi ro hình sự có thể được kiểm soát tốt hơn.

Luật sư có thể giúp gì cho người nước ngoài trong vụ việc trốn thuế?

Đánh giá rủi ro pháp lý ngay từ đầu

Luật sư sẽ:

• Phân tích hồ sơ thuế, giao dịch, dòng tiền

• Đánh giá khả năng xử lý hành chính hay hình sự

• Xác định “điểm nhạy cảm” cần tránh trong lời khai

Tham gia làm việc cùng khách hàng với cơ quan chức năng

Sự hiện diện của luật sư giúp:

• Đảm bảo quyền lợi hợp pháp

• Hạn chế rủi ro hiểu sai do ngôn ngữ

• Kiểm soát nội dung biên bản làm việc

Xây dựng chiến lược pháp lý phù hợp từng giai đoạn

Tùy từng vụ việc, luật sư có thể:

• Đề xuất hướng khắc phục hậu quả về thuế

• Định hướng cách hợp tác đúng pháp luật

• Bảo vệ quyền lợi nếu vụ việc chuyển sang tố tụng hình sự

Vì sao người nước ngoài nên làm việc với luật sư am hiểu hệ thống pháp luật Việt Nam?

Pháp luật Việt Nam có những đặc thù:

• Cách áp dụng luật không hoàn toàn giống các nước common law

• Vai trò của hồ sơ, biên bản, lời khai rất quan trọng

• Giai đoạn “chưa khởi tố” thường quyết định số phận vụ việc

Công ty Luật TNHH DEDICA là đơn vị thường xuyên:

• Tư vấn và bảo vệ quyền lợi cho khách hàng là người nước ngoài

• Tham gia bào chữa trong các vụ án hình sự tại Việt Nam

• Làm việc trực tiếp với cơ quan tiến hành tố tụng bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh

DEDICA tập trung vào chiến lược pháp lý an toàn, không hứa hẹn kết quả, nhưng đồng hành sát sao để kiểm soát rủi ro và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng.

Liên hệ với DEDICA Law Firm để được tư vấn pháp lý chuyên sâu!

📞 Hotline: (+84) 39 969 0012 (Hỗ trợ qua WhatsApp, WeChat và Zalo)

🕒 Giờ làm việc: Thứ Hai – Thứ Sáu (8:30 – 18:00)

Liên hệ ngay để nhận tư vấn miễn phí lần đầu từ đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của chúng tôi!