Người nước ngoài đang bị điều tra hình sự tại Việt Nam thường rơi vào trạng thái lo lắng tột độ: liệu mình có bị cấm xuất cảnh không, có được về nước khi gia đình gặp biến cố, tai nạn hay bệnh nặng không? Bài viết này giúp bạn hiểu đúng quy định pháp luật hiện hành, nhận diện rủi ro pháp lý và biết khi nào còn cơ hội xin xuất cảnh hợp pháp – khi nào thì không.

Người nước ngoài đang bị điều tra hình sự có bị cấm xuất cảnh không?

Ở giai đoạn bị công an mời làm việc, khởi tố vụ án, khởi tố bị can hoặc đang bị điều tra, rất nhiều người nước ngoài cho rằng: “Tôi chưa bị kết án thì vẫn được rời Việt Nam.”
Thực tế không đơn giản như vậy.

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021) và Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của người nước ngoài tại Việt Nam, cơ quan tiến hành tố tụng có quyền áp dụng biện pháp cấm xuất cảnh đối với người bị:

• Khởi tố bị can;
• Bị điều tra về hành vi có dấu hiệu tội phạm;
• Có căn cứ cho rằng việc xuất cảnh có thể gây khó khăn cho quá trình điều tra, truy tố, xét xử.

Nói cách khác, chỉ cần có quyết định cấm xuất cảnh hợp pháp, dù bạn chưa bị xét xử hay kết án, bạn vẫn không được rời Việt Nam.

Lưu ý: Việc cấm xuất cảnh không đồng nghĩa với việc chắc chắn có tội. Đây chỉ là biện pháp tố tụng nhằm bảo đảm quá trình điều tra.

Trường hợp nào người nước ngoài vẫn có thể xin xuất cảnh vì lý do khẩn cấp?

Trong bối cảnh tố tụng hình sự, không ít trường hợp phát sinh nhu cầu xuất cảnh gấp do biến cố gia đình hoặc lý do nhân đạo ở nước ngoài, khiến người liên quan đặc biệt lo lắng về khả năng rời Việt Nam hợp pháp.

Pháp luật có cho phép xin xuất cảnh tạm thời không?

Câu trả lời là: có thể – nhưng không phải đương nhiên.

Theo Điều 124 Bộ luật Tố tụng hình sự, trong một số trường hợp đặc biệt, cơ quan đã ra quyết định cấm xuất cảnh có quyền xem xét cho phép xuất cảnh tạm thời, nếu:

• Người đó có lý do nhân đạo, khẩn cấp, chính đáng;
• Việc cho xuất cảnh không làm ảnh hưởng đến hoạt động điều tra;
• Có biện pháp bảo đảm phù hợp (đặt tiền, bảo lãnh, cam kết quay lại…).

Tuy nhiên, việc chấp thuận hay không hoàn toàn phụ thuộc vào đánh giá của cơ quan tố tụng, không có quy định “đủ điều kiện là chắc chắn được đi”.

Những lý do khẩn cấp thường được xem xét

Trong thực tiễn, các lý do sau có khả năng được cân nhắc, nếu hồ sơ pháp lý được chuẩn bị đúng cách:

• Cha/mẹ, vợ/chồng, con ruột đang nguy kịch hoặc qua đời;
• Bản thân người bị điều tra cần điều trị y tế khẩn cấp ở nước ngoài;
• Nghĩa vụ nhân đạo không thể trì hoãn.

Nhưng cần nhấn mạnh: lý do khẩn cấp không đồng nghĩa với việc sẽ được chấp thuận nếu vụ án nghiêm trọng hoặc rủi ro bỏ trốn cao.

Vì sao nhiều người xin xuất cảnh khẩn cấp nhưng vẫn bị từ chối?

Không ít trường hợp người nước ngoài nộp đơn xin xuất cảnh nhưng bị bác bỏ, thậm chí không nhận được phản hồi rõ ràng. Nguyên nhân thường đến từ những điểm sau:

Thời điểm xin không phù hợp

• Vụ án đang ở giai đoạn cao điểm điều tra;
• Chưa hoàn tất lấy lời khai, đối chất;
• Chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tố tụng.

Hồ sơ xin xuất cảnh thiếu tính pháp lý

• Chỉ trình bày lý do cá nhân, cảm xúc;
• Không dẫn căn cứ pháp luật;
• Không có phương án bảo đảm quay lại Việt Nam.

Đánh giá rủi ro bỏ trốn

Nếu cơ quan điều tra nhận định:

• Hình phạt dự kiến nghiêm trọng;
• Người nước ngoài không có tài sản, cư trú ổn định tại Việt Nam;
• Không có tổ chức hoặc luật sư bảo lãnh uy tín;

Khả năng bị từ chối là rất cao.

Vai trò của luật sư khi xin xuất cảnh khẩn cấp cho người nước ngoài

Đây là điểm mấu chốt mà nhiều người thường đánh giá thấp.

Một luật sư hình sự có kinh nghiệm với khách hàng nước ngoài sẽ không chỉ “nộp đơn xin phép”, mà cần:

Đánh giá đúng tình trạng pháp lý

• Người đó đang ở tư cách gì: người liên quan, người bị tố giác, bị can?
• Có quyết định cấm xuất cảnh hay chưa?
• Cơ quan nào có thẩm quyền giải quyết?

Soạn hồ sơ xin xuất cảnh đúng trọng tâm

Hồ sơ cần:

• Lập luận pháp lý chặt chẽ;
• Chứng cứ về lý do khẩn cấp (giấy bệnh viện, xác nhận thân nhân…);
• Cam kết quay lại Việt Nam đúng hạn;
• Đề xuất biện pháp bảo đảm phù hợp.

Làm việc trực tiếp với cơ quan tố tụng

Trong nhiều vụ việc, việc trao đổi trực tiếp của luật sư giúp cơ quan điều tra hiểu rõ thiện chí hợp tác, từ đó tăng khả năng được xem xét.

Mỗi vụ án có tính chất khác nhau. Luật sư không thể và không được phép cam kết kết quả, mà chỉ có thể đánh giá khả năng và đề xuất chiến lược phù hợp.

Người thân của người nước ngoài cần làm gì khi rơi vào tình huống này?

Nếu bạn là:

• Vợ/chồng, người yêu, bạn bè;
• Đối tác hoặc gia đình của người nước ngoài đang bị điều tra tại Việt Nam;

Hãy tránh những phản xạ sai lầm như:

• Tự ý mua vé máy bay;
• Nhờ “quen biết” can thiệp không chính thống;
• Cung cấp thông tin không thống nhất.

Thay vào đó, bạn nên:

1. Xác minh rõ tình trạng pháp lý hiện tại;
2. Thu thập giấy tờ chứng minh lý do khẩn cấp;
3. Làm việc với luật sư hình sự có kinh nghiệm với người nước ngoài càng sớm càng tốt.

Nếu bạn hoặc người thân đang hoang mang, sợ hãi, không biết mình có bị “kẹt lại Việt Nam” hay không, việc trao đổi sớm với luật sư là bước đi an toàn nhất.

Bạn đang gặp vấn đề tương tự?

Hãy liên hệ với DEDICA Law để được tư vấn chiến lược pháp lý phù hợp nhất cho trường hợp của bạn.

Liên hệ với DEDICA Law Firm để được tư vấn pháp lý chuyên sâu!

📞 Hotline: (+84) 39 969 0012 (Hỗ trợ qua WhatsApp, WeChat và Zalo)

🕒 Giờ làm việc: Thứ Hai – Thứ Sáu (8:30 – 18:00)

Liên hệ ngay để nhận tư vấn miễn phí lần đầu từ đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của chúng tôi!