Người nước ngoài bị lừa mua cổ phần tại Việt Nam nên xử lý ra sao?

Trong làn sóng đầu tư nước ngoài vào Việt Nam, mua cổ phần, góp vốn vào doanh nghiệp Việt là hình thức được nhiều nhà đầu tư lựa chọn vì nhanh và linh hoạt. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít người nước ngoài bị lừa khi mua cổ phần tại Việt Nam, dẫn đến mất vốn, mất quyền kiểm soát, thậm chí vướng tranh chấp pháp lý kéo dài.

Điều đáng lo ngại là nhiều nhà đầu tư chỉ phát hiện mình bị lừa sau khi giao dịch đã hoàn tất, tiền đã chuyển, cổ phần đã sang tên hoặc thậm chí… chưa bao giờ được sang tên hợp pháp.

Vậy người nước ngoài nên làm gì khi phát hiện bị lừa mua cổ phần tại Việt Nam? Có còn cơ hội thu hồi vốn hay không?

Những hình thức lừa đảo mua cổ phần phổ biến tại Việt Nam

Thông tin doanh nghiệp không đúng sự thật

Nhiều nhà đầu tư được cung cấp:

• Báo cáo tài chính “đẹp” nhưng không phản ánh đúng thực trạng

• Thông tin sai lệch về tài sản, công nợ, dự án

• Cam kết lợi nhuận không có cơ sở pháp lý

Sau khi mua cổ phần, nhà đầu tư mới phát hiện doanh nghiệp:

• Thua lỗ kéo dài

• Gánh nợ lớn

• Không có hoạt động kinh doanh thực tế như đã giới thiệu

Không chuyển nhượng cổ phần hợp pháp

Một số trường hợp:

• Nhà đầu tư đã chuyển tiền nhưng chưa được ghi nhận trong sổ đăng ký cổ đông

• Việc chuyển nhượng không tuân thủ quy định về đầu tư nước ngoài

• Giao dịch chỉ dừng ở hợp đồng dân sự, không hoàn tất thủ tục pháp lý

Hệ quả là người nước ngoài không có tư cách cổ đông hợp pháp, rất khó bảo vệ quyền lợi.

Bị lợi dụng “đứng tên hộ” hoặc cấu trúc pháp lý mập mờ

Có trường hợp nhà đầu tư:

• Nhờ người Việt đứng tên cổ phần

• Góp vốn thông qua thỏa thuận ngầm

Khi phát sinh mâu thuẫn, người đứng tên hợp pháp phủ nhận quyền lợi của nhà đầu tư nước ngoài, khiến việc xử lý cực kỳ phức tạp.

Vì sao người nước ngoài thường rơi vào thế bất lợi?

Không am hiểu pháp luật và thực tiễn Việt Nam

Pháp luật Việt Nam có nhiều quy định đặc thù về:

• Đầu tư nước ngoài

• Doanh nghiệp

• Chuyển nhượng cổ phần

Việc chỉ dựa vào hợp đồng tiếng Anh hoặc tư vấn không chuyên sâu khiến nhà đầu tư đánh giá sai rủi ro.

Tin tưởng quá mức vào đối tác hoặc môi giới

Nhiều giao dịch được thực hiện:

• Qua môi giới không được kiểm soát

• Dựa vào quan hệ cá nhân

Trong khi đó, các cam kết miệng gần như không có giá trị pháp lý khi xảy ra tranh chấp.

Không có luật sư tham gia từ đầu

Đây là điểm chung của nhiều vụ việc:
luật sư chỉ xuất hiện khi nhà đầu tư đã mất tiền, trong khi nhiều rủi ro hoàn toàn có thể phát hiện từ giai đoạn tiền giao dịch.

Khi phát hiện bị lừa mua cổ phần, người nước ngoài nên làm gì?

Ngay lập tức rà soát toàn bộ hồ sơ pháp lý

Nhà đầu tư cần:

• Kiểm tra hợp đồng chuyển nhượng cổ phần

• Xác định tình trạng pháp lý của doanh nghiệp

• Kiểm tra việc ghi nhận cổ đông, tỷ lệ sở hữu

Bước này giúp trả lời câu hỏi quan trọng: Nhà đầu tư đang có quyền hợp pháp gì tại Việt Nam?

Ngừng mọi giao dịch và cam kết bổ sung

Khi có dấu hiệu gian dối:

• Không tiếp tục chuyển tiền

• Không ký thêm phụ lục hay thỏa thuận mới

Việc tiếp tục giao dịch có thể làm yếu vị thế pháp lý của nhà đầu tư.

Thu thập và bảo toàn chứng cứ

Các chứng cứ quan trọng bao gồm:

• Hợp đồng, phụ lục

• Email, tin nhắn, tài liệu giới thiệu đầu tư

• Sao kê chuyển tiền

Chứng cứ đầy đủ là yếu tố quyết định khả năng xử lý pháp lý.

Có thể xử lý pháp lý theo những hướng nào?

Thương lượng có kiểm soát pháp lý

Trong một số trường hợp, thương lượng:

• Giúp thu hồi một phần hoặc toàn bộ vốn nhanh hơn

• Tránh kéo dài tranh chấp

Tuy nhiên, thương lượng chỉ hiệu quả khi được luật sư định hướng, tránh việc đối tác kéo dài thời gian hoặc tẩu tán tài sản.

Khởi kiện dân sự hoặc trọng tài

Nếu có căn cứ:

• Gian dối

• Vi phạm nghĩa vụ hợp đồng

nhà đầu tư có thể cân nhắc:

• Khởi kiện tại tòa án Việt Nam

• Hoặc trọng tài (nếu có thỏa thuận)

Việc lựa chọn đúng cơ chế giải quyết ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian và khả năng thu hồi tiền.

Tố giác hành vi có dấu hiệu hình sự

Trong các trường hợp nghiêm trọng, hành vi lừa đảo có thể:

• Bị xem xét trách nhiệm hình sự

• Tạo áp lực pháp lý mạnh để thu hồi tài sản

Tuy nhiên, hướng đi này cần đánh giá rất thận trọng, tránh ảnh hưởng tiêu cực đến chiến lược tổng thể.

Người nước ngoài có thể thu hồi tiền không?

Câu trả lời là: có thể, nhưng không phải lúc nào cũng dễ.

Khả năng thu hồi phụ thuộc vào:

• Cách giao dịch được thực hiện

• Mức độ tuân thủ pháp luật đầu tư

• Tài sản và khả năng tài chính của bên vi phạm

• Thời điểm nhà đầu tư hành động

Hành động càng sớm, cơ hội bảo vệ quyền lợi càng cao.

Làm sao để tránh rơi vào bẫy khi mua cổ phần tại Việt Nam?

Thẩm định pháp lý trước khi đầu tư

Nhà đầu tư cần:

• Kiểm tra tư cách pháp lý doanh nghiệp

• Rà soát điều kiện đầu tư nước ngoài

• Phân tích rủi ro hợp đồng và cấu trúc giao dịch

Không chuyển tiền khi chưa hoàn tất điều kiện pháp lý

Việc giải ngân nên:

• Gắn với tiến độ hoàn tất thủ tục

• Có cơ chế bảo đảm rõ ràng

Có luật sư đồng hành xuyên suốt

Luật sư không chỉ:

• Soạn hợp đồng

• Mà còn bảo vệ chiến lược đầu tư cho nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.

DEDICA Law – Đồng hành pháp lý cùng nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

DEDICA Law là công ty luật chuyên nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh, có kinh nghiệm sâu trong tư vấn đầu tư, mua bán cổ phần và giải quyết tranh chấp cho nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.

DEDICA hỗ trợ:

• Thẩm định pháp lý doanh nghiệp trước khi đầu tư

• Rà soát, cấu trúc giao dịch mua cổ phần an toàn

• Xử lý tranh chấp, thu hồi vốn khi bị lừa đảo

• Đồng hành lâu dài với nhà đầu tư nước ngoài

DEDICA không chỉ giúp nhà đầu tư giải quyết sự cố, mà còn xây dựng nền tảng pháp lý an toàn cho hoạt động đầu tư tại Việt Nam.

Liên hệ với DEDICA Law Firm để được tư vấn pháp lý chuyên sâu!

📞 Hotline: (+84) 39 969 0012 (Hỗ trợ qua WhatsApp, WeChat và Zalo)

🕒 Giờ làm việc: Thứ Hai – Thứ Sáu (8:30 – 18:00)

Liên hệ ngay để nhận tư vấn miễn phí lần đầu từ đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của chúng tôi!