Người nước ngoài bị nghi ngờ lừa đảo trong hoạt động đầu tư tại Việt Nam có thể đối mặt với việc cơ quan điều tra tiến hành xác minh, triệu tập làm việc hoặc áp dụng các biện pháp tố tụng theo quy định pháp luật. Điều này khiến không ít người nước ngoài lo lắng khi bị công an mời làm việc, bị giữ hộ chiếu hoặc chưa hiểu rõ quyền của mình trong quá trình điều tra. Vậy khi rơi vào tình huống này, quy trình điều tra tại Việt Nam sẽ diễn ra như thế nào và người nước ngoài cần làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?

Khi nào hoạt động đầu tư có thể bị nghi ngờ là lừa đảo?

Trong thực tế, không phải mọi dự án đầu tư thất bại đều bị xem là lừa đảo. Tuy nhiên, khi có dấu hiệu cho thấy việc huy động vốn hoặc giao dịch đầu tư có mục đích chiếm đoạt tài sản, cơ quan chức năng có thể xem xét tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

Điều luật này quy định rằng người nào dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản của người khác có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo giá trị tài sản và mức độ hành vi.

Trong môi trường đầu tư quốc tế, một số tình huống dễ dẫn đến nghi ngờ bao gồm:

• Huy động vốn cho dự án nhưng dự án không tồn tại hoặc không có khả năng thực hiện
• Cung cấp thông tin sai lệch về giấy phép, quyền sở hữu hoặc khả năng sinh lợi của dự án
• Chuyển tiền đầu tư vào mục đích khác so với thỏa thuận
• Tranh chấp hợp đồng đầu tư có dấu hiệu chiếm đoạt tiền từ nhiều nhà đầu tư

Điều quan trọng cần hiểu là cơ quan điều tra sẽ phải xác minh yếu tố “gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản”. Nếu chỉ là tranh chấp thương mại hoặc rủi ro kinh doanh thông thường, vụ việc có thể được xử lý theo pháp luật dân sự hoặc thương mại, thay vì hình sự.

Tuy nhiên, ranh giới giữa tranh chấp dân sự và hành vi hình sự đôi khi khá phức tạp. Đây chính là lý do nhiều nhà đầu tư nước ngoài cần đến luật sư hình sự tại Việt Nam để được tư vấn ngay từ giai đoạn đầu.

Các dấu hiệu khiến cơ quan điều tra bắt đầu xác minh

Một vụ việc thường bắt đầu khi có đơn tố cáo, đơn trình báo tội phạm từ nhà đầu tư, đối tác kinh doanh hoặc cơ quan quản lý.

Sau khi tiếp nhận thông tin, cơ quan công an sẽ tiến hành xác minh nguồn tin về tội phạm theo quy định tại Điều 145 và Điều 147 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015.

Một số hoạt động xác minh thường bao gồm:

• Mời người có liên quan lên làm việc
• Thu thập hợp đồng đầu tư, chứng từ chuyển tiền
• Kiểm tra hoạt động của doanh nghiệp hoặc dự án
• Làm việc với ngân hàng hoặc cơ quan quản lý đầu tư

Giai đoạn này chưa phải là khởi tố vụ án, nhưng kết quả xác minh có thể dẫn đến việc mở điều tra chính thức nếu có dấu hiệu tội phạm.

Quy trình điều tra khi người nước ngoài bị nghi lừa đảo đầu tư

Khi cơ quan chức năng nhận thấy có dấu hiệu hình sự, vụ việc có thể chuyển sang giai đoạn khởi tố và điều tra. Quy trình này được quy định chủ yếu trong Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015. Việc hiểu rõ từng bước sẽ giúp người nước ngoài hoặc người thân của họ giảm bớt hoang mang và chuẩn bị tốt hơn về mặt pháp lý.

Giai đoạn xác minh và khởi tố vụ án

Sau khi xác minh nguồn tin, cơ quan điều tra có thể đưa ra một trong ba quyết định:

• Không khởi tố vụ án
• Tạm đình chỉ việc giải quyết nguồn tin
• Khởi tố vụ án hình sự

Nếu có căn cứ cho rằng hành vi có dấu hiệu lừa đảo chiếm đoạt tài sản, quyết định khởi tố vụ án hình sự sẽ được ban hành.

Ở giai đoạn này, cơ quan điều tra có thể:

• Triệu tập những người liên quan
• Yêu cầu cung cấp tài liệu
• Khám xét hoặc thu giữ chứng cứ (trong một số trường hợp có quyết định hợp pháp)

Đối với người nước ngoài, một số biện pháp ngăn chặn có thể được áp dụng như:

• Tạm hoãn xuất cảnh
• Tạm giữ hoặc tạm giam
• Bảo lĩnh hoặc đặt tiền để đảm bảo

Việc áp dụng biện pháp nào phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của vụ việc và đánh giá của cơ quan tiến hành tố tụng.

Giai đoạn điều tra và quyền của người nước ngoài

Khi vụ án đã được khởi tố, cơ quan điều tra sẽ tiến hành các hoạt động như:

• Lấy lời khai
• Đối chất giữa các bên
• Giám định tài liệu, dòng tiền
• Thu thập chứng cứ từ ngân hàng hoặc doanh nghiệp

Trong quá trình này, người nước ngoài có các quyền quan trọng, ví dụ:

• Quyền có luật sư bào chữa
• Quyền sử dụng phiên dịch nếu không thông thạo tiếng Việt
• Quyền được thông báo về quyền và nghĩa vụ tố tụng
• Quyền trình bày ý kiến và cung cấp chứng cứ
  
   

Theo Điều 75 Bộ luật Tố tụng Hình sự, luật sư có thể tham gia từ giai đoạn điều tra để hỗ trợ người bị buộc tội hoặc người có quyền lợi liên quan.

Sự tham gia sớm của luật sư thường giúp:

• Đảm bảo quá trình làm việc đúng quy định pháp luật
• Hỗ trợ chuẩn bị tài liệu chứng minh
• Hạn chế các rủi ro pháp lý không cần thiết

Những rủi ro pháp lý người nước ngoài thường gặp trong các vụ án đầu tư

Trong các vụ việc liên quan đến đầu tư và kinh doanh quốc tế, nhiều nhà đầu tư nước ngoài gặp khó khăn vì không quen với hệ thống pháp luật Việt Nam.

Một số rủi ro phổ biến bao gồm:

• Ký hợp đồng đầu tư nhưng không kiểm tra đầy đủ pháp lý dự án
• Ủy quyền quản lý tiền đầu tư cho bên thứ ba
• Sử dụng cấu trúc doanh nghiệp phức tạp nhưng thiếu kiểm soát dòng tiền
• Hiểu sai quy định về huy động vốn tại Việt Nam

Những yếu tố này đôi khi khiến một tranh chấp kinh doanh bị nhìn nhận như dấu hiệu chiếm đoạt tài sản, đặc biệt khi có nhiều nhà đầu tư cùng khiếu nại.

Do đó, việc chuẩn bị hồ sơ chứng minh mục đích đầu tư hợp pháp, quá trình sử dụng tiền minh bạch và giao dịch rõ ràng là rất quan trọng.

Luật sư có thể hỗ trợ gì trong các vụ việc này?

Trong các vụ án liên quan đến người nước ngoài tại Việt Nam, luật sư thường đóng vai trò không chỉ là người bào chữa mà còn là cầu nối pháp lý giữa khách hàng với cơ quan chức năng.

Một số công việc luật sư có thể hỗ trợ bao gồm:

• Giải thích quy trình tố tụng hình sự tại Việt Nam
• Tham gia làm việc với cơ quan điều tra cùng khách hàng
• Chuẩn bị tài liệu và chứng cứ pháp lý
• Đánh giá bản chất vụ việc (dân sự hay hình sự)
• Hỗ trợ bảo vệ quyền lợi trong suốt quá trình điều tra và xét xử

Tùy từng trường hợp, luật sư cũng có thể hỗ trợ đàm phán, giải quyết tranh chấp hoặc khắc phục hậu quả nếu vụ việc liên quan đến tranh chấp tài chính giữa các bên.

Cần lưu ý rằng mỗi vụ án có bối cảnh và chứng cứ khác nhau, vì vậy việc đánh giá kết quả pháp lý cần được xem xét dựa trên hồ sơ cụ thể.

Nếu bạn hoặc người thân đang bị điều tra, bị mời làm việc hoặc có liên quan đến vụ án hình sự tại Việt Nam, việc tìm kiếm tư vấn pháp lý kịp thời có thể giúp bạn hiểu rõ tình huống và chuẩn bị tốt hơn cho các bước tiếp theo.

Bạn đang gặp vấn đề tương tự?
Hãy liên hệ với DEDICA Law để được tư vấn chiến lược pháp lý phù hợp nhất.

Liên hệ với DEDICA Law Firm để được tư vấn pháp lý chuyên sâu!

📞 Hotline: (+84) 39 969 0012 (Hỗ trợ qua WhatsApp, WeChat và Zalo)

🕒 Giờ làm việc: Thứ Hai – Thứ Sáu (8:30 – 18:00)

Liên hệ ngay để nhận tư vấn miễn phí lần đầu từ đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của chúng tôi!