Người nước ngoài bị công an mời làm việc, bị điều tra hoặc liên quan đến vụ án hình sự tại Việt Nam thường lo sợ không hiểu rõ nội dung làm việc. Liệu họ có quyền yêu cầu phiên dịch không? Nếu không hiểu tiếng Việt mà vẫn ký biên bản thì có rủi ro gì? Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ quyền lợi pháp lý quan trọng nhưng thường bị bỏ qua.

Vì sao quyền phiên dịch là nỗi lo lớn nhất của người nước ngoài trong vụ án hình sự?

Khi một người nước ngoài bị mời làm việc với cơ quan điều tra, cảm giác hoang mang thường đến rất nhanh. Không phải vì họ chắc chắn có tội, mà vì:

• không hiểu cán bộ đang hỏi gì
• không chắc nội dung biên bản có đúng với lời mình nói
• sợ ký nhầm giấy tờ pháp lý bằng tiếng Việt
• lo rằng việc “không hiểu” sẽ bị coi là chống đối hoặc bất hợp tác

Đây chính là điểm rủi ro lớn nhất, bởi trong tố tụng hình sự, mọi lời khai đều có giá trị pháp lý.

Người nước ngoài có quyền yêu cầu phiên dịch không?

Khi làm việc với cơ quan công an hoặc cơ quan tố tụng tại Việt Nam, rào cản ngôn ngữ là nỗi lo lớn nhất của nhiều người nước ngoài. Không hiểu rõ câu hỏi, không chắc nội dung biên bản có đúng với ý mình, liệu người nước ngoài có quyền yêu cầu phiên dịch để bảo vệ mình trước pháp luật hay không?

Căn cứ pháp lý hiện hành tại Việt Nam

Theo quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, quyền sử dụng ngôn ngữ và phiên dịch được pháp luật Việt Nam bảo vệ rất rõ ràng.

Cụ thể, Điều 29 quy định:

Người tham gia tố tụng có quyền dùng tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình; trong trường hợp không biết tiếng Việt thì có quyền yêu cầu người phiên dịch.

Điều này áp dụng cho tất cả các giai đoạn tố tụng, bao gồm:

• giai đoạn điều tra
• giai đoạn truy tố
• giai đoạn xét xử

Nói cách khác, người nước ngoài hoàn toàn có quyền yêu cầu phiên dịch khi làm việc với cơ quan tiến hành tố tụng tại Việt Nam.

Quyền này áp dụng cho những ai?

Quyền yêu cầu phiên dịch không chỉ dành cho bị can hoặc bị cáo, mà còn áp dụng với:

• người bị hại là người nước ngoài
• người làm chứng là người nước ngoài
• người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan
• người bị tạm giữ, tạm giam
• người được mời làm việc trong giai đoạn xác minh ban đầu

Điều này rất quan trọng, bởi ngay cả khi bạn chưa bị khởi tố, quyền phiên dịch vẫn tồn tại.

Nếu không có phiên dịch, biên bản làm việc có hợp pháp không?

Đây là câu hỏi khiến nhiều người nước ngoài lo lắng nhất sau khi đã ký vào biên bản làm việc bằng tiếng Việt mà họ không thực sự hiểu rõ. Liệu những gì đã ký có ràng buộc pháp lý không, có thể phản đối hay yêu cầu xem xét lại hay không, và việc thiếu phiên dịch có làm ảnh hưởng đến quyền lợi của họ trong quá trình giải quyết vụ án hình sự tại Việt Nam?

Rủi ro pháp lý thường gặp

Trong thực tế, nhiều người nước ngoài:

• được hỏi bằng tiếng Việt đơn giản
• được yêu cầu ký biên bản “vì chỉ là làm việc bình thường”
• không được giải thích đầy đủ quyền phiên dịch

Điều này dẫn đến các rủi ro như:

• nội dung biên bản không phản ánh đúng ý chí
• lời khai bị hiểu sai hoặc diễn đạt sai
• khó sửa đổi về sau vì đã có chữ ký

Về nguyên tắc pháp luật, biên bản không có phiên dịch trong khi người tham gia tố tụng không hiểu tiếng Việt có thể bị xem xét về tính hợp pháp. Tuy nhiên, việc có bị hủy hay không còn phụ thuộc rất nhiều yếu tố và không tự động vô hiệu.

Đây chính là lý do vì sao cần luật sư can thiệp càng sớm càng tốt.

Người nước ngoài có được tự chọn phiên dịch không?

Sau khi biết mình có quyền yêu cầu phiên dịch, nhiều người nước ngoài tiếp tục băn khoăn liệu họ có được lựa chọn người phiên dịch mà mình tin tưởng hay không. Việc ai là người phiên dịch, có hiểu đúng ngôn ngữ và thuật ngữ pháp lý hay không, trên thực tế có thể ảnh hưởng rất lớn đến cách lời khai được ghi nhận và quyền lợi của người nước ngoài trong vụ án hình sự.

Phiên dịch do ai chỉ định?

Theo quy định, người phiên dịch thường do:

• cơ quan tiến hành tố tụng chỉ định, hoặc
• người tham gia tố tụng đề xuất và được chấp thuận

Tuy nhiên, trên thực tế:

• không phải phiên dịch nào cũng có chuyên môn pháp lý
• có trường hợp dịch thiếu, dịch sai thuật ngữ
• người nước ngoài không biết mình có quyền phản đối

Luật sư có vai trò gì trong vấn đề phiên dịch?

Luật sư không thay thế phiên dịch, nhưng có vai trò rất quan trọng trong việc:

• kiểm soát chất lượng phiên dịch
• yêu cầu ghi nhận ý kiến nếu dịch không chính xác
• bảo vệ quyền không ký biên bản khi chưa hiểu rõ
• đề nghị thay đổi phiên dịch nếu có căn cứ

Đây là lý do vì sao người nước ngoài nên có luật sư tham gia ngay từ buổi làm việc đầu tiên, không chờ đến khi bị khởi tố.

DEDICA Law đã hỗ trợ người nước ngoài trong các vụ án hình sự như thế nào?

Trong quá trình hành nghề, DEDICA thường xuyên:

• tư vấn cho người nước ngoài bị công an mời làm việc
• tham gia bảo vệ quyền lợi cho bị can, bị cáo là người nước ngoài
• hỗ trợ người nước ngoài là bị hại trong các vụ án tại Việt Nam

Chúng tôi nhận thấy rằng:

Rất nhiều rủi ro pháp lý không đến từ hành vi phạm tội, mà đến từ việc không hiểu và không được bảo vệ đúng quyền.

DEDICA luôn tiếp cận vụ việc theo hướng:

• giải thích rõ quyền và nghĩa vụ
• tập trung phòng ngừa rủi ro tố tụng
• đảm bảo khách hàng hiểu rõ từng bước pháp lý

(lưu ý: mỗi vụ án có tính chất khác nhau, nội dung tư vấn phụ thuộc vào hồ sơ và tình tiết cụ thể)

Người nước ngoài nên làm gì khi bị mời làm việc hoặc điều tra hình sự?

Nếu bạn hoặc người thân là người nước ngoài đang:

• bị công an mời làm việc
• đang bị điều tra hình sự
• là người bị hại hoặc người liên quan

hãy lưu ý:

1. bạn có quyền yêu cầu phiên dịch
2. bạn có quyền không ký biên bản nếu chưa hiểu rõ nội dung
3. bạn có quyền mời luật sư bảo vệ quyền lợi hợp pháp

Việc chủ động không làm xấu tình hình, ngược lại còn giúp quá trình tố tụng minh bạch và đúng pháp luật hơn.

Bạn đang gặp vấn đề tương tự?
Bạn hoặc người thân là người nước ngoài đang liên quan đến vụ án hình sự tại Việt Nam?

Hãy liên hệ với DEDICA Law để được:

• tư vấn chiến lược pháp lý phù hợp
• hỗ trợ làm việc với cơ quan tiến hành tố tụng
• bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp một cách thận trọng, chuyên nghiệp

Liên hệ với DEDICA Law Firm để được tư vấn pháp lý chuyên sâu!

📞 Hotline: (+84) 39 969 0012 (Hỗ trợ qua WhatsApp, WeChat và Zalo)

🕒 Giờ làm việc: Thứ Hai – Thứ Sáu (8:30 – 18:00)

Liên hệ ngay để nhận tư vấn miễn phí lần đầu từ đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của chúng tôi!