Chưa có mục lục
Người nước ngoài không hiểu tiếng Việt nhưng đã ký giấy tờ với công an có thể đối mặt với nhiều rủi ro pháp lý nghiêm trọng. Liệu chữ ký đó có giá trị không? Có ảnh hưởng đến vụ án hình sự tại Việt Nam không? Và còn cách nào để bảo vệ quyền lợi sau khi đã ký?
Rất nhiều người nước ngoài khi sinh sống, làm việc hoặc du lịch tại Việt Nam từng rơi vào tình huống bị công an mời làm việc, lấy lời khai hoặc yêu cầu ký vào các biên bản, tài liệu bằng tiếng Việt. Trong trạng thái lo lắng, mệt mỏi hoặc tin rằng “chỉ ký cho xong”, không ít người đã ký mà không thực sự hiểu nội dung mình ký là gì.
Trên thực tế, đây là một trong những rủi ro pháp lý phổ biến và nguy hiểm nhất đối với người nước ngoài liên quan đến vụ án hình sự tại Việt Nam. Bởi lẽ, chữ ký trong tố tụng hình sự không chỉ là thủ tục hành chính đơn thuần, mà có thể trở thành căn cứ quan trọng để cơ quan tiến hành tố tụng đánh giá lời khai, trách nhiệm pháp lý và thậm chí là vai trò của người ký trong vụ án.
Điều đáng nói là: rất nhiều người chỉ bắt đầu hoảng sợ khi vụ việc đã đi xa – khi họ bị khởi tố, tạm giữ, hoặc khi luật sư vào cuộc và phát hiện nội dung văn bản đã ký hoàn toàn bất lợi.
Nhiều người nước ngoài và người thân thường hỏi: “Tôi không hiểu tiếng Việt, tôi ký rồi, vậy giấy tờ đó có giá trị không?”
Câu trả lời là: không thể khẳng định một cách đơn giản là có hoặc không, mà cần xem xét rất kỹ từng trường hợp cụ thể.
Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (đang có hiệu lực), người tham gia tố tụng không biết tiếng Việt có quyền được bố trí phiên dịch.
Cụ thể, Điều 29 Bộ luật Tố tụng hình sự quy định: Người tham gia tố tụng có quyền dùng tiếng nói, chữ viết của mình và được bảo đảm có người phiên dịch.
Điều này có nghĩa là:
Công an phải bố trí phiên dịch nếu biết hoặc phải biết rằng người làm việc không hiểu tiếng Việt.
Mọi lời khai, biên bản, tài liệu tố tụng cần được giải thích rõ nội dung thông qua phiên dịch.
Nếu việc này không được thực hiện hoặc thực hiện hình thức, thì đó là một vi phạm thủ tục tố tụng – yếu tố rất quan trọng để luật sư xem xét bảo vệ quyền lợi về sau.
Tuy nhiên, cần lưu ý một điểm quan trọng:
Việc vi phạm thủ tục không đồng nghĩa tự động làm vô hiệu toàn bộ giấy tờ đã ký. Cơ quan tiến hành tố tụng và Tòa án sẽ đánh giá tổng thể, dựa trên nhiều yếu tố khác nhau.
Dưới góc độ thực tiễn tư vấn và tham gia các vụ án hình sự có yếu tố nước ngoài, DEDICA Law nhận thấy những rủi ro phổ biến sau:
Trong nhiều vụ việc, biên bản làm việc hoặc lấy lời khai được soạn hoàn toàn bằng tiếng Việt. Người nước ngoài ký vào biên bản có thể vô tình xác nhận những nội dung mà họ không hề có ý định thừa nhận, hoặc chưa từng được giải thích đầy đủ.
Khi đó, cơ quan điều tra có thể xem chữ ký là căn cứ cho rằng:
Người làm việc đã hiểu nội dung
Lời khai là tự nguyện
Không có khiếu nại tại thời điểm ký
Một khi biên bản đã được ký, luật sư vào cuộc sau sẽ phải mất rất nhiều thời gian để:
Phân tích tính hợp pháp của thủ tục
Chứng minh người ký không hiểu nội dung
Đề nghị loại trừ chứng cứ nếu có căn cứ
Điều này khó hơn rất nhiều so với việc có luật sư hoặc phiên dịch ngay từ đầu.
Trong vụ án hình sự, chỉ một vài dòng trong biên bản cũng có thể ảnh hưởng đến việc xác định:
Là người bị hại hay người có liên quan
Là đồng phạm hay chỉ là người làm chứng
Mức độ lỗi và trách nhiệm pháp lý
Đây là lý do vì sao việc ký giấy tờ khi không hiểu tiếng Việt tiềm ẩn rủi ro rất lớn, đặc biệt với người nước ngoài chưa quen hệ thống pháp luật Việt Nam.
Đây là câu hỏi mà DEDICA Law nhận được rất thường xuyên. Tin tốt là: vẫn còn hướng xử lý, nếu được thực hiện kịp thời và đúng cách.
Luật sư sẽ rà soát:
Có phiên dịch hay không?
Phiên dịch có đủ điều kiện không?
Người nước ngoài có được giải thích quyền và nghĩa vụ hay không?
Biên bản có dấu hiệu soạn sẵn, ép ký, ký trong tình trạng không tỉnh táo hay không?
Những yếu tố này có thể trở thành căn cứ quan trọng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người nước ngoài.
Trong một số trường hợp, luật sư có thể:
Kiến nghị ghi nhận lại lời khai
Yêu cầu làm rõ tính tự nguyện của chữ ký
Đề nghị loại trừ chứng cứ nếu có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng
Việc này cần được thực hiện sớm, đúng trình tự và với lập luận pháp lý chặt chẽ.
Mỗi vụ án có đặc thù riêng. Có trường hợp người nước ngoài là bị can, có trường hợp là người bị hại hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Việc đã ký giấy tờ khi không hiểu tiếng Việt sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chiến lược pháp lý cần lựa chọn.
Đây là lý do không nên tự xử lý một mình, đặc biệt trong các vụ án hình sự tại Việt Nam.
Từ kinh nghiệm thực tiễn, DEDICA Law thường khuyến nghị:
Không ký bất kỳ giấy tờ nào nếu không hiểu rõ nội dung
Yêu cầu phiên dịch độc lập, rõ ràng
Có quyền mời luật sư tham gia ngay từ giai đoạn đầu
Giữ bình tĩnh, không vì áp lực thời gian mà ký vội
Những hành động nhỏ này có thể tạo ra khác biệt rất lớn cho toàn bộ vụ việc về sau.
Công ty Luật TNHH DEDICA là công ty luật tại TP. Hồ Chí Minh, có kinh nghiệm thực tế trong việc tư vấn, bảo vệ quyền lợi và tham gia bào chữa cho:
Người nước ngoài bị điều tra, khởi tố trong vụ án hình sự tại Việt Nam
Người nước ngoài là bị hại trong các vụ án hình sự
Gia đình, người thân của người nước ngoài đang bị tạm giữ, tạm giam
Chúng tôi hiểu rõ rào cản ngôn ngữ, khác biệt pháp lý và áp lực tâm lý mà khách hàng nước ngoài phải đối mặt khi làm việc với cơ quan tiến hành tố tụng tại Việt Nam.
Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính chất cung cấp thông tin pháp lý chung, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý cụ thể của luật sư trong từng vụ việc riêng biệt.
📞 Hotline: (+84) 39 969 0012 (Hỗ trợ qua WhatsApp, WeChat và Zalo)
🕒 Giờ làm việc: Thứ Hai – Thứ Sáu (8:30 – 18:00)
Liên hệ ngay để nhận tư vấn miễn phí lần đầu từ đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của chúng tôi!
Chọn nền tảng để xem thông tin chi tiết
