Nhiều giám đốc hoặc đại diện pháp luật là người nước ngoài tại Việt Nam bắt đầu lo lắng khi doanh nghiệp FDI bị kiểm tra hoặc bị điều tra. Nếu công ty vi phạm pháp luật, liệu đại diện pháp luật có thể bị điều tra hình sự không? Và khi công an mời làm việc, người nước ngoài nên xử lý như thế nào để bảo vệ quyền lợi của mình?

Khi doanh nghiệp FDI vi phạm pháp luật, đại diện pháp luật người nước ngoài có rủi ro gì?

Trong thực tế hoạt động tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) có thể gặp phải các vấn đề pháp lý liên quan đến thuế, hóa đơn, môi trường, lao động hoặc hoạt động kinh doanh. Khi những vi phạm này bị cơ quan chức năng kiểm tra, không ít người nước ngoài đang giữ vai trò đại diện pháp luật cảm thấy lo lắng vì họ là người đứng tên pháp lý của doanh nghiệp.

Điều này đặc biệt dễ hiểu vì trong nhiều trường hợp, khi doanh nghiệp bị điều tra, cơ quan chức năng thường sẽ làm việc trước với đại diện pháp luật để xác minh thông tin về hoạt động của công ty. Tuy nhiên, việc bị mời làm việc hoặc bị yêu cầu giải trình không đồng nghĩa với việc cá nhân đó chắc chắn phải chịu trách nhiệm hình sự. Để hiểu rõ hơn, cần nhìn vào cách pháp luật Việt Nam quy định về vai trò và trách nhiệm của đại diện pháp luật trong doanh nghiệp.

Đại diện pháp luật theo Luật Doanh nghiệp Việt Nam là ai?

Theo Điều 12 Luật Doanh nghiệp 2020, đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp là cá nhân đại diện cho doanh nghiệp thực hiện các quyền và nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch của doanh nghiệp, đại diện doanh nghiệp trước cơ quan nhà nước, tòa án và các tổ chức, cá nhân khác.

Trong thực tế, đại diện pháp luật thường là người ký kết hợp đồng, ký các hồ sơ quan trọng của doanh nghiệp và là người đứng tên làm việc với cơ quan quản lý nhà nước. Vì vậy, khi doanh nghiệp FDI gặp vấn đề pháp lý, cơ quan chức năng thường liên hệ với đại diện pháp luật để làm rõ thông tin về cơ cấu tổ chức, hoạt động kinh doanh và các quyết định quản lý của công ty.

Đối với nhiều doanh nghiệp FDI tại Việt Nam, đại diện pháp luật có thể là giám đốc điều hành, tổng giám đốc hoặc một quản lý cấp cao là người nước ngoài. Điều này khiến nhiều người lo lắng rằng chỉ cần đứng tên đại diện pháp luật thì mọi rủi ro pháp lý của doanh nghiệp đều sẽ do họ chịu trách nhiệm.

Khi nào doanh nghiệp FDI có thể bị điều tra hình sự?

Không phải mọi vi phạm của doanh nghiệp đều bị xử lý hình sự. Trong nhiều trường hợp, vi phạm của doanh nghiệp chỉ bị xử phạt hành chính như phạt tiền, truy thu thuế hoặc yêu cầu khắc phục hậu quả.

Tuy nhiên, nếu hành vi vi phạm có dấu hiệu của tội phạm theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), cơ quan chức năng có thể khởi tố vụ án hình sự để điều tra. Ví dụ, một số hành vi của doanh nghiệp có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự như trốn thuế, buôn lậu, gian lận thương mại, vi phạm quy định về kế toán hoặc vi phạm quy định về môi trường.

Trong các trường hợp này, cơ quan điều tra sẽ tiến hành xác minh vai trò của từng cá nhân liên quan trong doanh nghiệp để xác định trách nhiệm pháp lý cụ thể.

Đại diện pháp luật người nước ngoài có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Khi doanh nghiệp FDI bị điều tra hình sự, nhiều người nước ngoài đang giữ vị trí đại diện pháp luật thường lo ngại rằng họ có thể bị truy cứu trách nhiệm chỉ vì đang đứng tên đại diện cho công ty. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam không mặc nhiên coi đại diện pháp luật là người phải chịu trách nhiệm cho mọi hành vi vi phạm của doanh nghiệp.

Việc xác định trách nhiệm hình sự của một cá nhân sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm vai trò thực tế của cá nhân đó trong doanh nghiệp, mức độ tham gia vào hành vi vi phạm và các tài liệu, chứng cứ liên quan.

Trách nhiệm hình sự của pháp nhân theo Bộ luật Hình sự

Theo Điều 75 Bộ luật Hình sự 2015, pháp nhân thương mại có thể phải chịu trách nhiệm hình sự nếu hành vi phạm tội được thực hiện nhân danh pháp nhân, vì lợi ích của pháp nhân và có sự chỉ đạo hoặc chấp thuận của pháp nhân.

Quy định này cho phép cơ quan chức năng truy cứu trách nhiệm hình sự trực tiếp đối với doanh nghiệp trong một số trường hợp nhất định. Điều đó có nghĩa là trong nhiều vụ việc, chính doanh nghiệp, với tư cách pháp nhân, có thể là đối tượng bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Tuy nhiên, việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân không loại trừ khả năng xem xét trách nhiệm của cá nhân liên quan nếu có đủ căn cứ.

Khi nào cá nhân quản lý doanh nghiệp có thể bị xem xét trách nhiệm?

Trong quá trình điều tra, cơ quan chức năng sẽ xem xét vai trò của từng cá nhân trong doanh nghiệp để xác định ai là người trực tiếp thực hiện hoặc chỉ đạo hành vi vi phạm. Các yếu tố thường được xem xét bao gồm việc cá nhân đó có tham gia vào quá trình ra quyết định, có biết về hành vi vi phạm hay không và mức độ liên quan của họ đến hoạt động gây ra hậu quả pháp lý.

Trong nhiều vụ việc, những người có trách nhiệm trực tiếp trong hoạt động tài chính hoặc quản lý như kế toán trưởng, giám đốc tài chính hoặc người trực tiếp điều hành hoạt động kinh doanh có thể được xem xét vai trò cụ thể.

Đối với đại diện pháp luật là người nước ngoài, việc bị điều tra hay không sẽ phụ thuộc vào vai trò thực tế trong doanh nghiệp. Nếu đại diện pháp luật chỉ thực hiện vai trò ký kết hoặc đại diện hành chính theo cơ cấu quản trị của công ty, cơ quan điều tra thường sẽ cần làm rõ thêm các yếu tố khác trước khi xem xét trách nhiệm cá nhân.

Người nước ngoài nên làm gì khi bị công an mời làm việc liên quan vụ án?

Khi doanh nghiệp FDI bị kiểm tra hoặc điều tra, nhiều người nước ngoài lần đầu tiếp xúc với hệ thống pháp luật Việt Nam có thể cảm thấy hoang mang. Sự khác biệt về ngôn ngữ, quy trình pháp lý và cách làm việc của cơ quan chức năng khiến nhiều người không biết nên xử lý tình huống như thế nào.

Trong giai đoạn này, việc hiểu rõ quyền của mình và có sự chuẩn bị pháp lý phù hợp có thể giúp giảm đáng kể rủi ro phát sinh.

Những quyền quan trọng của người nước ngoài khi làm việc với cơ quan điều tra

Theo Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, người nước ngoài tham gia tố tụng tại Việt Nam có các quyền cơ bản như được giải thích quyền và nghĩa vụ, được sử dụng phiên dịch nếu không thông thạo tiếng Việt và được mời luật sư để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Ngoài ra, người tham gia tố tụng cũng có quyền trình bày ý kiến, cung cấp tài liệu và giải thích các tình tiết liên quan đến vụ việc. Những quyền này giúp đảm bảo rằng thông tin được ghi nhận trong quá trình điều tra phản ánh đúng bối cảnh hoạt động của doanh nghiệp và vai trò thực tế của từng cá nhân.

Đối với người nước ngoài, việc có luật sư hỗ trợ ngay từ giai đoạn làm việc ban đầu với cơ quan điều tra thường giúp quá trình trao đổi diễn ra rõ ràng hơn và hạn chế những hiểu nhầm có thể xảy ra do khác biệt ngôn ngữ hoặc hệ thống pháp luật.

Vì sao nên có luật sư hình sự ngay từ giai đoạn đầu?

Trong nhiều trường hợp, người nước ngoài chỉ tìm đến luật sư khi vụ việc đã trở nên nghiêm trọng hơn, chẳng hạn như khi đã có quyết định khởi tố vụ án hoặc khởi tố bị can. Tuy nhiên, việc tham vấn luật sư sớm thường giúp cá nhân và doanh nghiệp chuẩn bị tốt hơn cho quá trình làm việc với cơ quan điều tra.

Luật sư có thể hỗ trợ rà soát hồ sơ pháp lý của doanh nghiệp, xác định vai trò của từng cá nhân trong cơ cấu quản lý và đưa ra định hướng pháp lý phù hợp với từng tình huống cụ thể. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các doanh nghiệp FDI, nơi mà cơ cấu quản trị thường phức tạp và có nhiều cá nhân ở các quốc gia khác nhau tham gia điều hành.

Đội ngũ luật sư của DEDICA thường hỗ trợ khách hàng hiểu rõ quy trình pháp lý, chuẩn bị hồ sơ cần thiết và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của họ trong suốt quá trình làm việc với cơ quan chức năng.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng mỗi vụ việc hình sự đều có những tình tiết và chứng cứ riêng. Vì vậy, việc đánh giá trách nhiệm pháp lý của một cá nhân luôn cần dựa trên hồ sơ cụ thể và kết quả điều tra của cơ quan có thẩm quyền.

Nếu bạn hoặc người thân là người nước ngoài đang bị công an mời làm việc, đang bị điều tra hoặc có liên quan đến một vụ án hình sự tại Việt Nam, việc trao đổi sớm với luật sư có thể giúp bạn hiểu rõ quyền lợi của mình và có hướng xử lý phù hợp.

Liên hệ với DEDICA Law Firm để được tư vấn pháp lý chuyên sâu!

📞 Hotline: (+84) 39 969 0012 (Hỗ trợ qua WhatsApp, WeChat và Zalo)

🕒 Giờ làm việc: Thứ Hai – Thứ Sáu (8:30 – 18:00)

Liên hệ ngay để nhận tư vấn miễn phí lần đầu từ đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của chúng tôi!