Rất nhiều khách hàng nước ngoài rơi vào trạng thái hoảng loạn, sợ hãi và mất phương hướng khi làm việc với cơ quan điều tra Việt Nam. Không ít người cho rằng mình là người nước ngoài thì sẽ “được xử theo luật nước mình” hoặc “được lãnh sự quán bảo vệ hoàn toàn”. Tuy nhiên, pháp luật hình sự Việt Nam có những quy định rất rõ ràng và cũng không ít ngoại lệ quan trọng mà nếu không hiểu đúng, bạn có thể đưa ra những quyết định bất lợi ngay từ đầu.

Nguyên tắc chung: hành vi xảy ra trên lãnh thổ Việt Nam thì áp dụng luật Việt Nam

Theo Điều 5 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), nguyên tắc cơ bản là:

Người nước ngoài phạm tội trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thì bị xử lý theo Bộ luật Hình sự Việt Nam.

Nói một cách dễ hiểu:
Nếu hành vi bị cho là phạm tội xảy ra tại Việt Nam, thì dù bạn mang quốc tịch nào, pháp luật Việt Nam vẫn có thẩm quyền xử lý.

Điều này áp dụng cho:

• Người nước ngoài đang cư trú, làm việc, du lịch tại Việt Nam
• Người nước ngoài quá cảnh nhưng có hành vi phạm tội
• Người nước ngoài tham gia, liên quan đến vụ án hình sự xảy ra tại Việt Nam

Tuy nhiên, đây chưa phải là toàn bộ câu chuyện.

Có trường hợp nào người nước ngoài không bị xử theo luật Việt Nam?

Không phải mọi trường hợp người nước ngoài liên quan đến vụ án hình sự tại Việt Nam đều áp dụng luật Việt Nam theo cách giống nhau. Pháp luật có một số ngoại lệ nhất định, chủ yếu liên quan đến quyền miễn trừ ngoại giao và các điều ước quốc tế. Tuy nhiên, các trường hợp này không phổ biến và thường bị hiểu nhầm là “không bị xử lý”. Việc nắm đúng phạm vi ngoại lệ giúp tránh kỳ vọng sai và lựa chọn hướng pháp lý phù hợp ngay từ đầu.

Ngoại lệ quan trọng: quyền miễn trừ ngoại giao

Pháp luật Việt Nam không áp dụng Bộ luật Hình sự theo cách thông thường đối với những người được hưởng quyền miễn trừ ngoại giao hoặc lãnh sự, chẳng hạn:

• Nhân viên ngoại giao
• Viên chức lãnh sự
• Một số cán bộ tổ chức quốc tế

Trong các trường hợp này, việc xử lý sẽ được thực hiện thông qua:

• Con đường ngoại giao
• Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên
• Thỏa thuận giữa Việt Nam và quốc gia liên quan

 Tuy nhiên, đa số người nước ngoài sinh sống, làm việc tại Việt Nam không thuộc nhóm này.

Vậy còn các hiệp định song phương thì sao?

Việt Nam đã ký nhiều hiệp định tương trợ tư pháp với các quốc gia khác. Các hiệp định này có thể ảnh hưởng đến:

• Việc dẫn độ
• Việc thi hành án
• Việc chuyển giao người đang chấp hành hình phạt

Nhưng cần lưu ý:
Hiệp định không đồng nghĩa với việc “không bị xử lý”. Nó chỉ điều chỉnh cách thức và phạm vi xử lý, chứ không loại trừ hoàn toàn trách nhiệm hình sự.

Người nước ngoài bị điều tra hình sự tại Việt Nam thường lo sợ điều gì?

Người nước ngoài thường gặp những nỗi sợ phổ biến sau đây:

Sợ bị bắt giam kéo dài mà không hiểu lý do

Nhiều người không quen với quy trình tố tụng tại Việt Nam, không hiểu:

• Vì sao bị tạm giữ?
• Thời hạn bao lâu?
• Có được tại ngoại hay không?

Sợ rào cản ngôn ngữ làm “hiểu sai – ký sai”

Việc làm việc không có phiên dịch pháp lý phù hợp có thể dẫn đến:

• Hiểu sai câu hỏi điều tra
• Khai báo bất lợi
• Ký vào biên bản không đúng ý chí thực sự

Sợ bị xử nặng hơn vì là người nước ngoài

Đây là nỗi lo rất phổ biến – nhưng trên thực tế:
Pháp luật Việt Nam không xử nặng chỉ vì bạn là người nước ngoài.
Việc quyết định trách nhiệm hình sự phụ thuộc vào:

• Hành vi cụ thể
• Mức độ lỗi
• Hậu quả xảy ra
• Các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ

Người nước ngoài có những quyền gì khi bị điều tra tại Việt Nam?

Dù là người nước ngoài, bạn vẫn có những quyền tố tụng rất quan trọng, bao gồm:

Quyền có luật sư bào chữa

Bạn có quyền:

• Mời luật sư Việt Nam tham gia ngay từ giai đoạn điều tra
• Nhờ luật sư bảo vệ quyền lợi, kiểm soát rủi ro pháp lý

Đây là quyền cực kỳ quan trọng, nhưng lại thường bị bỏ qua ở giai đoạn đầu.

Quyền có phiên dịch

Cơ quan tố tụng có nghĩa vụ:

• Bố trí phiên dịch khi làm việc
• Đảm bảo bạn hiểu rõ nội dung hỏi – đáp – biên bản

Quyền thông báo cho cơ quan lãnh sự

Theo Công ước Vienna, người nước ngoài bị bắt, tạm giữ có quyền:

• Yêu cầu thông báo cho đại sứ quán/lãnh sự quán nước mình

Tuy nhiên, cần hiểu rõ:
Lãnh sự quán không thay thế luật sư, và không trực tiếp can thiệp vào nội dung vụ án.

Vai trò của luật sư trong các vụ án người nước ngoài tại Việt Nam

Trong các vụ việc có yếu tố nước ngoài, luật sư không chỉ là người bào chữa, mà còn là người:

• Giải thích hệ thống pháp luật Việt Nam theo cách dễ hiểu
• Làm việc với cơ quan điều tra một cách chuyên nghiệp
• Giảm thiểu rủi ro do khác biệt văn hóa và pháp lý

Tại DEDICA Law, chúng tôi thường tham gia từ rất sớm để:

• Đánh giá rủi ro hình sự thực tế (không suy đoán, không hù dọa)
• Định hướng chiến lược pháp lý phù hợp cho từng giai đoạn
• Bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng

Lưu ý chuyên môn:
Mỗi vụ án có tính chất riêng. Việc đánh giá trách nhiệm hình sự phụ thuộc vào hồ sơ, chứng cứ và diễn biến tố tụng cụ thể. Bài viết này mang tính chất tham khảo, không phải cam kết về kết quả vụ việc.

Khi nào người nước ngoài nên tìm luật sư ngay?

Bạn không nên chờ đến khi bị khởi tố hoặc bắt giam. Hãy tìm luật sư ngay khi:

• Nhận giấy mời làm việc từ công an
• Bị tạm giữ, tạm giam
• Có dấu hiệu bị điều tra hình sự
• Là người bị hại trong vụ án hình sự có yếu tố nước ngoài

Những quyết định ở giai đoạn đầu có thể ảnh hưởng đến toàn bộ vụ án sau này.

Bạn đang gặp vấn đề tương tự?

Nếu bạn hoặc người thân là người nước ngoài đang liên quan đến vụ án hình sự tại Việt Nam, đừng để nỗi sợ và sự thiếu thông tin dẫn đến những sai lầm không đáng có.

Hãy liên hệ với DEDICA Law để được:

• Tư vấn pháp lý rõ ràng, dễ hiểu
• Định hướng chiến lược phù hợp với từng trường hợp
• Đồng hành và bảo vệ quyền lợi hợp pháp một cách chuyên nghiệp, thận trọng và đúng pháp luật

Liên hệ với DEDICA Law Firm để được tư vấn pháp lý chuyên sâu!

📞 Hotline: (+84) 39 969 0012 (Hỗ trợ qua WhatsApp, WeChat và Zalo)

🕒 Giờ làm việc: Thứ Hai – Thứ Sáu (8:30 – 18:00)

Liên hệ ngay để nhận tư vấn miễn phí lần đầu từ đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của chúng tôi!