Rời Việt Nam có thật sự giúp “thoát” trách nhiệm hình sự hay chỉ làm rủi ro pháp lý nghiêm trọng hơn? Nhiều người nước ngoài khi bị mời làm việc, đang bị điều tra thường hoang mang và nghĩ đến việc xuất cảnh ngay. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam không đơn giản như lời truyền miệng. Hiểu đúng quy định và chọn cách xử lý phù hợp sớm sẽ giúp bạn tránh những hệ quả pháp lý khó lường.

Rời Việt Nam rồi có còn bị xử lý hình sự theo pháp luật Việt Nam không?

Nỗi sợ phổ biến của nhiều người nước ngoài khi liên quan đến một vụ án hình sự tại Việt Nam là: nếu đã xuất cảnh thì cơ quan chức năng còn truy cứu nữa không? Câu hỏi này thường xuất hiện ngay khi có giấy mời làm việc, quyết định khởi tố, hoặc khi nghe tin có dấu hiệu điều tra. Thực tế pháp lý không đơn giản là “đi là xong”. Việc truy cứu còn phụ thuộc quốc tịch, hành vi, giai đoạn tố tụng và điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia.

Trong phần này, luật sư sẽ giúp bạn nhận diện đúng rủi ro, tránh suy đoán gây hoang mang, đồng thời định hướng cách xử lý an toàn trước khi mọi việc đi quá xa.

Nguyên tắc chung của luật hình sự Việt Nam

Theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), pháp luật Việt Nam áp dụng theo nguyên tắc lãnh thổ. Nói cách khác, mọi hành vi phạm tội xảy ra trên lãnh thổ Việt Nam đều có thể bị xử lý theo pháp luật Việt Nam, không phân biệt quốc tịch (Điều 5).

Điều này có nghĩa là:

• Nếu hành vi bị cho là phạm tội xảy ra tại Việt Nam, việc bạn đã rời khỏi Việt Nam không tự động chấm dứt trách nhiệm hình sự.
• Cơ quan tiến hành tố tụng vẫn có quyền khởi tố, điều tra, truy tố nếu có đủ căn cứ pháp luật.

Người nước ngoài có bị xử lý khác người Việt Nam không?

Trong thực tiễn, người nước ngoài không bị phân biệt đối xử, nhưng có những cơ chế xử lý đặc thù:

• Quyền được thông báo cho cơ quan lãnh sự của nước mình.
• Khả năng áp dụng biện pháp trục xuất thay cho hoặc sau hình phạt.
• Xem xét yếu tố điều ước quốc tế, hiệp định tương trợ tư pháp, dẫn độ.

Tuy nhiên, cần lưu ý: không có quy định nào cho phép “miễn trách nhiệm” chỉ vì đã rời Việt Nam.

Đã xuất cảnh rồi, cơ quan công an có còn điều tra và truy nã không?

Đây là phần khiến nhiều người lo lắng nhất. Câu trả lời phụ thuộc rất lớn vào thời điểm xuất cảnh và tình trạng pháp lý của vụ việc tại thời điểm đó.

Trường hợp chưa bị khởi tố, mới làm việc hoặc xác minh

Nếu bạn:

• Mới chỉ được mời làm việc;
• Chưa có quyết định khởi tố bị can;
• Chưa bị áp dụng biện pháp ngăn chặn (cấm xuất cảnh, tạm giam…),

thì về mặt pháp lý, việc xuất cảnh có thể không bị coi là vi phạm, nếu không có quyết định cấm xuất cảnh. Tuy nhiên:

• Cơ quan điều tra vẫn có thể tiếp tục xác minh sau khi bạn rời Việt Nam.
• Nếu sau đó đủ căn cứ khởi tố, vụ án vẫn được tiến hành.

Điểm mấu chốt là: xuất cảnh hợp pháp không đồng nghĩa với “an toàn tuyệt đối”.

Trường hợp đã bị khởi tố, bị can rời Việt Nam

Nếu đã có:

• Quyết định khởi tố bị can;
• Lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú hoặc cấm xuất cảnh;
• Hoặc đang trong giai đoạn điều tra chính thức,

mà người liên quan rời Việt Nam, thì:

• Có thể bị coi là trốn tránh pháp luật;
• Cơ quan điều tra có quyền ra quyết định truy nã theo Bộ luật Tố tụng Hình sự;
• Hồ sơ có thể được chuyển sang truy nã quốc tế (qua Interpol) trong một số trường hợp nghiêm trọng.

Đây là rủi ro pháp lý rất lớn, thường để lại hậu quả lâu dài cho việc xuất nhập cảnh và sinh sống tại nhiều quốc gia.

Có bị dẫn độ hoặc xét xử vắng mặt không?

Nhiều người nước ngoài cho rằng: Việt Nam không thể “chạm tới” nếu tôi ở nước khác. Nhận định này chưa đầy đủ.

Việt Nam có yêu cầu dẫn độ được không?

Việt Nam có thể yêu cầu dẫn độ nếu:

• Có hiệp định dẫn độ hoặc hiệp định tương trợ tư pháp với quốc gia nơi bạn cư trú;
• Hành vi bị khởi tố không phải tội chính trị, không thuộc trường hợp quốc gia kia từ chối dẫn độ;
• Mức độ nghiêm trọng của tội phạm đủ điều kiện.

Trên thực tế, không phải mọi trường hợp đều bị dẫn độ, nhưng khả năng này là có thật, đặc biệt với các tội danh kinh tế, lừa đảo, xâm phạm sở hữu.

Có xét xử vắng mặt không?

Theo Bộ luật Tố tụng Hình sự, xét xử vắng mặt có thể xảy ra trong một số trường hợp nhất định, ví dụ:

• Bị can, bị cáo trốn truy nã;
• Việc vắng mặt không cản trở việc xét xử.

Điều này đồng nghĩa: bản án vẫn có thể được tuyên, và sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến bạn nếu quay lại Việt Nam trong tương lai.

Luật sư thường khuyên gì trong những tình huống này?

Tại DEDICA Law, chúng tôi thường gặp những khách hàng nước ngoài đến trong tâm trạng lo lắng, mất phương hướng, thậm chí chỉ nghe “truyền miệng” hoặc lời khuyên thiếu căn cứ. Thực tế, mỗi vụ việc cần chiến lược pháp lý riêng.

Đừng tự ý rời Việt Nam khi chưa đánh giá rủi ro

Xuất cảnh trong lúc chưa rõ tình trạng pháp lý có thể:

• Làm xấu đi vị thế pháp lý;
• Khiến cơ quan điều tra đánh giá là không hợp tác;
• Đóng lại nhiều cánh cửa giải quyết mềm dẻo (bảo lãnh, miễn trách nhiệm, đình chỉ… nếu đủ điều kiện).

Một buổi đánh giá hồ sơ ban đầu với luật sư hình sự thường giúp làm rõ:

• Bạn đang ở giai đoạn tố tụng nào;
• Có hay không nguy cơ bị cấm xuất cảnh;
• Phương án làm việc, ủy quyền, hoặc xuất cảnh hợp pháp nếu cần.

Có luật sư sớm giúp giảm áp lực và sai lầm

Luật sư không “hứa chắc kết quả”, nhưng có thể:

• Hướng dẫn làm việc đúng cách với cơ quan điều tra;
• Bảo vệ quyền lợi hợp pháp, tránh lời khai bất lợi;
• Đề xuất phương án xử lý ít rủi ro nhất trong khuôn khổ pháp luật.

Lưu ý chuyên môn: Mỗi vụ án hình sự có tính chất riêng. Nội dung bài viết này chỉ mang tính tham khảo chung, không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý cụ thể cho từng trường hợp.

Bạn hoặc người thân đang ở trong tình huống tương tự?

Nếu bạn là người nước ngoài:

• Đang bị mời làm việc, điều tra;
• Đã rời Việt Nam nhưng lo ngại rủi ro pháp lý;
• Hoặc là người thân của người đang bị bắt, bị điều tra tại Việt Nam,

Việc chủ động tìm tư vấn sớm có thể giúp bạn tránh những hệ quả khó đảo ngược.

Hãy liên hệ với DEDICA Law để được luật sư hình sự tư vấn chiến lược pháp lý phù hợp nhất cho trường hợp của bạn.

Liên hệ với DEDICA Law Firm để được tư vấn pháp lý chuyên sâu!

📞 Hotline: (+84) 39 969 0012 (Hỗ trợ qua WhatsApp, WeChat và Zalo)

🕒 Giờ làm việc: Thứ Hai – Thứ Sáu (8:30 – 18:00)

Liên hệ ngay để nhận tư vấn miễn phí lần đầu từ đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của chúng tôi!