Hàng hóa đã giao, đối tác đã bán hết, nhưng tiền vẫn “bặt vô âm tín” – doanh nghiệp Việt Nam phải làm gì? Tranh chấp mua bán quốc tế trong trường hợp hàng hóa đã được tiêu thụ nhưng chưa thanh toán là rủi ro pháp lý ngày càng phổ biến, đặc biệt với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, FDI và thương mại xuyên biên giới. Nếu không xử lý đúng cách, doanh nghiệp có thể mất trắng giá trị hợp đồng, bị kéo dài dòng tiền và chịu thiệt hại nghiêm trọng về uy tín.

Bản chất và rủi ro pháp lý của tranh chấp mua bán quốc tế khi chưa thanh toán

Trong thực tế hoạt động thương mại quốc tế, không ít doanh nghiệp rơi vào tình huống “tiến thoái lưỡng nan”: hàng hóa đã giao đúng hợp đồng, bên mua đã tiêu thụ hoặc sử dụng toàn bộ, nhưng nghĩa vụ thanh toán lại bị trì hoãn, né tránh hoặc từ chối. an đồng thời đến hợp đồng, luật áp dụng, tập quán thương mại và yếu tố lãnh thổ.

Vì sao tranh chấp dễ phát sinh khi hàng hóa đã được tiêu thụ?

Điểm mấu chốt của tranh chấp mua bán quốc tế trong trường hợp này nằm ở sự mất cân bằng quyền lợi. Khi hàng hóa chưa tiêu thụ, người bán còn “đòn bẩy” để gây sức ép. Nhưng một khi hàng đã bán ra thị trường hoặc đưa vào sản xuất, bên mua thường chiếm lợi thế tuyệt đối.

Một số nguyên nhân phổ biến dẫn đến tranh chấp mua bán quốc tế khi chưa thanh toán gồm:

• Hợp đồng quy định điều khoản thanh toán không chặt chẽ, thiếu cơ chế bảo đảm.
• Doanh nghiệp chủ quan tin tưởng đối tác lâu năm, chấp nhận thanh toán chậm.
• Biến động thị trường, tỷ giá, chính sách nhập khẩu khiến bên mua mất khả năng chi trả.
• Đối tác cố tình kéo dài thời gian, lợi dụng khoảng trống pháp lý xuyên biên giới.

Đáng lo ngại hơn, nhiều doanh nghiệp chỉ phát hiện rủi ro khi hàng hóa đã được tiêu thụ hoàn toàn, việc thu hồi gần như bất khả thi.

Những rủi ro pháp lý doanh nghiệp thường đánh giá sai

Trong tranh chấp mua bán quốc tế, doanh nghiệp Việt Nam thường đánh giá thấp các rủi ro pháp lý sau:

• Không xác định rõ luật điều chỉnh hợp đồng: dẫn đến tranh cãi kéo dài về thẩm quyền giải quyết.
• Không có điều khoản bảo lưu quyền sở hữu: khiến việc đòi lại hàng hóa đã tiêu thụ là không thể.
• Thiếu chứng cứ giao nhận – tiêu thụ: làm suy yếu vị thế khi khởi kiện hoặc trọng tài.
• Chi phí tố tụng quốc tế cao: khiến doanh nghiệp chùn bước, chấp nhận mất tiền.

Chính những yếu tố này khiến tranh chấp mua bán quốc tế khi chưa thanh toán trở thành “cơn ác mộng” với nhiều doanh nghiệp xuất khẩu.

Cơ sở pháp lý giải quyết tranh chấp khi hàng đã tiêu thụ nhưng chưa thanh toán

Khi tranh chấp mua bán quốc tế xảy ra, việc hiểu rõ khung pháp lý áp dụng sẽ quyết định khả năng thu hồi công nợ. Đây là giai đoạn doanh nghiệp không thể xử lý theo cảm tính mà cần chiến lược pháp lý bài bản.

Luật áp dụng và cơ chế giải quyết tranh chấp

Tùy từng hợp đồng, tranh chấp mua bán quốc tế có thể được điều chỉnh bởi:

• Công ước Viên 1980 về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế (CISG).
• Luật thương mại của quốc gia được các bên thỏa thuận.
• Tập quán thương mại quốc tế (Incoterms, UCP…).

Trong trường hợp hàng hóa đã được tiêu thụ, trọng tâm giải quyết tranh chấp không còn là “trả lại hàng” mà là nghĩa vụ thanh toán và bồi thường thiệt hại. Doanh nghiệp có thể lựa chọn:

• Khởi kiện tại tòa án có thẩm quyền.
• Giải quyết bằng trọng tài thương mại quốc tế.
• Đàm phán – hòa giải có kiểm soát pháp lý.

Việc lựa chọn sai cơ chế có thể khiến thời gian kéo dài nhiều năm mà vẫn không thu hồi được tiền.

Doanh nghiệp có còn quyền đòi tiền khi hàng đã tiêu thụ?

Câu trả lời là có, nhưng không đơn giản. Trong tranh chấp mua bán quốc tế, người bán vẫn có quyền yêu cầu thanh toán đầy đủ nếu chứng minh được:

• Hợp đồng có hiệu lực pháp lý.
• Hàng hóa đã giao đúng số lượng, chất lượng.
• Bên mua đã nhận và tiêu thụ hàng hóa.
• Không có căn cứ pháp lý hợp lệ để từ chối thanh toán.

Tuy nhiên, quyền này chỉ thực sự được bảo vệ khi doanh nghiệp chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, chứng cứ và chiến lược tranh chấp ngay từ đầu.

Giải pháp pháp lý của DEDICA giúp doanh nghiệp thu hồi công nợ hiệu quả

Đối mặt với tranh chấp mua bán quốc tế khi hàng hóa đã được tiêu thụ nhưng chưa thanh toán, nhiều doanh nghiệp lựa chọn “chịu lỗ” vì sợ rủi ro và chi phí pháp lý. Đây chính là điểm mà DEDICA Law thường xuyên hỗ trợ khách hàng thay đổi cục diện.

Chiến lược xử lý tranh chấp mua bán quốc tế từ sớm

DEDICA không tiếp cận tranh chấp mua bán quốc tế theo cách “đến đâu xử đến đó”, mà xây dựng chiến lược tổng thể, bao gồm:

• Rà soát toàn bộ hợp đồng, chứng từ giao nhận, thanh toán.
• Đánh giá khả năng áp dụng CISG hoặc luật nước ngoài.
• Phân tích tài sản, dòng tiền và hoạt động kinh doanh của đối tác.
• Đề xuất phương án gây sức ép pháp lý phù hợp trước khi khởi kiện.

Trong nhiều vụ việc, chỉ cần một thư yêu cầu thanh toán được soạn thảo đúng chiến lược, đối tác đã buộc phải quay lại bàn đàm phán.

Phòng ngừa rủi ro tranh chấp mua bán quốc tế trong tương lai

Bên cạnh giải quyết tranh chấp, DEDICA đặc biệt chú trọng phòng ngừa rủi ro pháp lý, giúp doanh nghiệp tránh lặp lại tình huống hàng đã tiêu thụ nhưng chưa thanh toán, thông qua:

• Soạn thảo hợp đồng mua bán quốc tế chặt chẽ, rõ điều khoản thanh toán.
• Thiết lập cơ chế bảo đảm nghĩa vụ (LC, bảo lãnh, đặt cọc).
• Tư vấn điều khoản luật áp dụng và giải quyết tranh chấp tối ưu.
• Đồng hành pháp lý thường xuyên như một “phòng pháp chế thuê ngoài”.

Chính sự chuẩn bị từ sớm giúp doanh nghiệp giữ thế chủ động, kể cả khi tranh chấp mua bán quốc tế phát sinh.

Tranh chấp mua bán quốc tế khi hàng hóa đã được tiêu thụ nhưng chưa thanh toán không chỉ là câu chuyện pháp lý, mà còn là bài toán sống còn về dòng tiền, uy tín và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Xử lý chậm một bước có thể khiến doanh nghiệp mất toàn bộ quyền đòi nợ.

Bạn đang gặp vấn đề tương tự?
Hãy liên hệ với DEDICA Law để được tư vấn chiến lược pháp lý phù hợp nhất, giúp bảo vệ quyền lợi và thu hồi công nợ hiệu quả trong các tranh chấp mua bán quốc tế.

Liên hệ với DEDICA Law Firm để được tư vấn pháp lý chuyên sâu!

📞 Hotline: (+84) 39 969 0012 (Hỗ trợ qua WhatsApp, WeChat và Zalo)

🕒 Giờ làm việc: Thứ Hai – Thứ Sáu (8:30 – 18:00)

Liên hệ ngay để nhận tư vấn miễn phí lần đầu từ đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của chúng tôi!