Chưa có mục lục
Tranh chấp thương mại có thể bị chuyển sang hình sự trong một số trường hợp đặc biệt. Doanh nghiệp cần hiểu ranh giới dân sự – hình sự để tránh rủi ro nghiêm trọng.
Trong hoạt động kinh doanh, tranh chấp thương mại là điều khó tránh khỏi: vi phạm hợp đồng, chậm thanh toán, không giao hàng, không thực hiện cam kết… Phần lớn doanh nghiệp cho rằng đây chỉ là quan hệ dân sự – thương mại, xử lý bằng thương lượng, trọng tài hoặc tòa án dân sự.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít vụ tranh chấp thương mại đã bị chuyển sang xử lý hình sự, khiến doanh nghiệp rơi vào tình thế hoàn toàn bị động: lãnh đạo bị triệu tập, tài khoản bị phong tỏa, hoạt động kinh doanh bị gián đoạn.
Vậy tranh chấp thương mại có thể bị chuyển sang hình sự trong những trường hợp nào? Và doanh nghiệp cần làm gì để tránh rơi vào “lằn ranh đỏ” này?
Trước hết cần khẳng định:
Phần lớn tranh chấp thương mại là tranh chấp dân sự, được giải quyết bằng:
Thương lượng, hòa giải
Trọng tài thương mại
Tòa án dân sự
Việc không thực hiện đúng nghĩa vụ hợp đồng, tự thân nó không đồng nghĩa với tội phạm.
Tuy nhiên, tranh chấp có thể bị “hình sự hóa” khi cơ quan tố tụng nhận thấy có dấu hiệu của hành vi phạm tội, chứ không đơn thuần là vi phạm nghĩa vụ hợp đồng.
Một trong những ranh giới quan trọng là ý chí của bên vi phạm tại thời điểm giao kết hợp đồng.
Tranh chấp có thể bị xem xét theo hướng hình sự nếu có dấu hiệu:
Ký hợp đồng nhưng ngay từ đầu không có ý định thực hiện
Cung cấp thông tin gian dối về năng lực tài chính, hàng hóa, dự án
Dùng hợp đồng làm công cụ để chiếm đoạt tiền hoặc tài sản
Trong các trường hợp này, hành vi có thể bị xem xét dưới góc độ lừa đảo chiếm đoạt tài sản, thay vì chỉ là tranh chấp thương mại.
Ví dụ:
Nhận tiền đặt cọc, tiền thanh toán nhưng không dùng cho hoạt động kinh doanh đã cam kết
Rút tiền, tẩu tán tài sản ngay sau khi nhận
Nếu hành vi thể hiện ý thức chiếm đoạt rõ ràng, tranh chấp rất dễ bị chuyển sang điều tra hình sự.
Nhiều doanh nghiệp cho rằng: “Có hợp đồng rồi thì chỉ là dân sự.”
Thực tế, nếu:
Nhận tài sản hợp pháp
Sau đó bỏ trốn, cố tình không trả, không có khả năng thanh toán
Hoặc dùng tài sản vào mục đích bất hợp pháp
thì hành vi có thể bị xem xét theo hướng lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản.
Doanh nghiệp thường nghĩ:
Thua lỗ là rủi ro
Không trả được tiền là khó khăn tài chính
Nhưng cơ quan tố tụng sẽ xem xét:
Có gian dối hay không?
Có chiếm đoạt hay không?
Hành vi xảy ra trước hay sau khi nhận tài sản?
Cách hành xử của doanh nghiệp trong quá trình thực hiện hợp đồng có ý nghĩa quyết định.
Nhiều doanh nghiệp:
Soạn hợp đồng sơ sài
Không có cơ chế kiểm soát dòng tiền
Không lưu trữ đầy đủ chứng cứ
Khi bị tố cáo, doanh nghiệp khó chứng minh thiện chí và mục đích kinh doanh hợp pháp.
Khi vụ việc bị điều tra hình sự:
Lãnh đạo, người đại diện có thể bị triệu tập
Tài khoản ngân hàng có thể bị phong tỏa
Uy tín doanh nghiệp bị ảnh hưởng nặng nề
Ngay cả khi sau này không bị kết tội, thiệt hại về kinh doanh đã rất lớn.
Khi chuyển sang hình sự:
Doanh nghiệp không còn toàn quyền thương lượng
Tiến trình phụ thuộc vào cơ quan tố tụng
Thời gian xử lý thường kéo dài
Hợp đồng cần:
Phản ánh đúng bản chất giao dịch
Quy định rõ nghĩa vụ, tiến độ, dòng tiền
Có cơ chế xử lý vi phạm rõ ràng
Hợp đồng chặt chẽ giúp giảm nguy cơ bị suy diễn theo hướng hình sự.
Khi gặp khó khăn:
Không né tránh, không bỏ trốn
Chủ động thông báo, thương lượng
Có lộ trình khắc phục rõ ràng
Thiện chí và minh bạch là yếu tố quan trọng để phân biệt dân sự – hình sự.
Luật sư giúp doanh nghiệp:
Đánh giá rủi ro hình sự tiềm ẩn
Định hướng cách xử lý tranh chấp an toàn
Tham gia làm việc với đối tác và cơ quan chức năng khi cần
Nếu doanh nghiệp:
Bị tố cáo
Bị mời làm việc với cơ quan điều tra
Lo ngại tranh chấp có thể bị hình sự hóa
thì tuyệt đối không nên chủ quan.
Các bước cần thiết:
Ngừng các hành động có thể bị hiểu sai
Rà soát toàn bộ hồ sơ, chứng cứ
Tham vấn luật sư để xây dựng chiến lược pháp lý phù hợp
Xử lý đúng ngay từ đầu có thể ngăn chặn việc chuyển hướng sang hình sự hoặc giảm thiểu rủi ro nghiêm trọng.
Luật sư không chỉ xuất hiện khi đã có điều tra, mà đóng vai trò:
Phân tích ranh giới dân sự – hình sự
Định hướng chiến lược xử lý tranh chấp
Đại diện bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp
Giúp tranh chấp được giải quyết đúng bản chất thương mại, không bị đẩy đi quá xa
DEDICA Law là công ty luật chuyên nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh, có kinh nghiệm trong tư vấn tranh chấp thương mại, phòng ngừa rủi ro hình sự hóa quan hệ kinh doanh và bảo vệ doanh nghiệp trong các vụ việc pháp lý nhạy cảm.
DEDICA hỗ trợ:
Đánh giá nguy cơ tranh chấp bị chuyển sang hình sự
Tư vấn chiến lược xử lý tranh chấp thương mại an toàn
Đại diện làm việc với đối tác và cơ quan chức năng
Đồng hành pháp lý lâu dài cho doanh nghiệp
DEDICA không chỉ giúp doanh nghiệp giải quyết tranh chấp, mà còn giữ cho tranh chấp đi đúng con đường pháp lý cần thiết.
📞 Hotline: (+84) 39 969 0012 (Hỗ trợ qua WhatsApp, WeChat và Zalo)
🕒 Giờ làm việc: Thứ Hai – Thứ Sáu (8:30 – 18:00)
Liên hệ ngay để nhận tư vấn miễn phí lần đầu từ đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của chúng tôi!
Chọn nền tảng để xem thông tin chi tiết
