Chị Helen (tên đã được thay đổi), quốc tịch Hoa Kỳ, hỏi DEDICA:
"Ba tôi mất ở Việt Nam, để lại một căn nhà ở Đà Nẵng. Các anh chị em tôi trong nước đã tự làm thủ tục chia nhau và nói tôi định cư ở Mỹ lâu rồi nên không còn phần. Tôi muốn kiện ra tòa để đòi lại, nhưng tôi sống ở Mỹ, không thể bay về Việt Nam hầu tòa nhiều lần trong suốt mấy năm. Tôi có thể nhờ một luật sư ở Việt Nam thay tôi đứng ra khởi kiện và theo vụ kiện đến cùng được không?"
DEDICA tư vấn Bạn hoàn toàn có thể. Trong tố tụng dân sự, pháp luật Việt Nam chỉ cấm đương sự ủy quyền cho người khác tham gia thay mình ở đúng một loại việc là ly hôn; tranh chấp thừa kế không nằm trong diện bị cấm. Nghĩa là dù đang ở Mỹ, bạn được ủy quyền cho luật sư khởi kiện, dự tòa và theo đuổi vụ kiện thay mình. Điều quyết định là làm văn bản ủy quyền đúng hình thức từ nước ngoài và ghi đủ rộng phạm vi công việc. Dưới đây là căn cứ và các bước cụ thể.
Ủy quyền cho luật sư tham gia tố tụng tranh chấp thừa kế
Trong một vụ kiện dân sự, đương sự không buộc phải tự mình làm mọi việc. Pháp luật cho phép có người đại diện, gồm đại diện theo pháp luật và đại diện theo ủy quyền; luật sư bạn thuê chính là người đại diện theo ủy quyền. Điểm mấu chốt cho người đang ở nước ngoài: Bộ luật Tố tụng Dân sự chỉ đặt ra một ngoại lệ duy nhất buộc đương sự phải tự tham gia, đó là việc ly hôn.
Tranh chấp thừa kế là một vụ án dân sự thông thường, không thuộc ngoại lệ ly hôn, nên bạn được quyền ủy quyền cho luật sư thay mặt mình tham gia toàn bộ quá trình tố tụng. Điều này nghĩa là với bạn: không cần có mặt tại phiên tòa, không phải bay về Việt Nam mỗi lần tòa triệu tập; luật sư sẽ thay bạn nộp đơn, cung cấp chứng cứ, tham gia hòa giải và tranh tụng. Luật sư hành nghề mà bạn thuê cũng không thuộc nhóm bị pháp luật cấm làm người đại diện, nên việc ủy quyền này là hợp lệ.
Luật sư được thay bạn làm tới đâu thì không phải mặc định, mà phụ thuộc vào nội dung bạn ghi trong văn bản ủy quyền.
Vì thế, phạm vi ủy quyền cần soạn đủ rộng để bao trùm cả vụ kiện, không chỉ "nhờ nộp đơn giúp" — đây là chỗ dễ sai nhất, sẽ nói rõ ở phần dưới.
Các bước ủy quyền khi bạn đang ở nước ngoài
Phần lớn khách ở nước ngoài chỉ về Việt Nam được một, hai lần ngắn ngủi, nên khâu cần làm đúng ngay từ đầu là lập văn bản ủy quyền từ xa. Trình tự gồm ba bước:
- Xác định rõ và đủ phạm vi ủy quyền. Liệt kê đầy đủ các công việc luật sư được thay bạn thực hiện: nộp đơn khởi kiện, cung cấp chứng cứ, tham gia hòa giải, dự phiên tòa sơ thẩm và phúc thẩm, kháng cáo, yêu cầu và nhận kết quả thi hành án. Vì luật sư chỉ làm trong phạm vi văn bản ủy quyền, thiếu quyền nào thì không thực hiện được quyền đó.
- Lập và hợp thức hóa văn bản ủy quyền từ nước ngoài. Bạn ký và chứng thực văn bản ủy quyền tại Cơ quan đại diện ngoại giao, lãnh sự của Việt Nam ở nước bạn đang sống (đại sứ quán, tổng lãnh sự quán) để dùng được ngay trong nước; hoặc ký trước công chứng viên, cơ quan có thẩm quyền của nước sở tại rồi hợp pháp hóa lãnh sự và dịch công chứng sang tiếng Việt trước khi gửi về Việt Nam.
- Gửi văn bản ủy quyền hợp lệ về cho luật sư. Luật sư nộp văn bản này kèm hồ sơ khởi kiện. Từ thời điểm đó, bạn không cần có mặt; luật sư thay bạn làm việc với tòa án, với các đồng thừa kế và theo vụ kiện đến khi có bản án rồi thi hành án.
Kết luận
Như vậy, vì đây là tranh chấp thừa kế chứ không phải ly hôn, bạn được quyền ủy quyền cho luật sư đại diện khởi kiện và theo đuổi vụ kiện tại tòa án Việt Nam mà không cần về nước. Việc cần làm: (1) ghi rõ và đủ rộng phạm vi ủy quyền, bao trùm từ khởi kiện đến thi hành án; (2) ký và chứng thực văn bản ủy quyền tại cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, hoặc công chứng tại nước sở tại rồi hợp pháp hóa lãnh sự và dịch công chứng; (3) gửi văn bản hợp lệ về cho luật sư để nộp kèm hồ sơ khởi kiện. Sau đó, gần như toàn bộ quá trình do luật sư thay bạn thực hiện.
Nếu các đồng thừa kế trong nước đã tự khai nhận và bỏ sót phần của bạn, DEDICA có thể soạn văn bản ủy quyền đúng phạm vi, hướng dẫn bạn hoàn tất chứng thực và hợp pháp hóa lãnh sự ngay tại nước bạn đang sống, rồi đại diện theo ủy quyền khởi kiện yêu cầu chia lại di sản và theo đến khi bạn thực nhận được phần của mình. Liên hệ DEDICA để được luật sư rà soát tình huống cụ thể của bạn.
Nội dung mang tính tham khảo dựa trên quy định pháp luật tại thời điểm soạn thảo; mỗi vụ việc có tình tiết riêng, vui lòng tham vấn luật sư DEDICA để được tư vấn chính xác cho trường hợp của bạn.
