Doanh nghiệp FDI nên khởi kiện tại Việt Nam hay nước ngoài?

Khi xảy ra tranh chấp, doanh nghiệp FDI thường băn khoăn nên khởi kiện tại Việt Nam hay nước ngoài. Lựa chọn sai có thể tốn kém và khó thi hành.

Doanh nghiệp FDI có nên khởi kiện tại Việt Nam hay nước ngoài?

Khi tranh chấp phát sinh với đối tác tại Việt Nam, doanh nghiệp FDI thường đứng trước một quyết định khó: khởi kiện tại Việt Nam hay tại nước ngoài (theo luật và cơ chế quốc tế). Trên lý thuyết, mỗi lựa chọn đều có ưu – nhược điểm. Nhưng trong thực tiễn, lựa chọn đúng hay sai sẽ quyết định khả năng thắng kiện, thời gian xử lý và đặc biệt là khả năng thu hồi quyền lợi trên thực tế.

Nhiều doanh nghiệp FDI thắng kiện ở nước ngoài nhưng không thi hành được tại Việt Nam; ngược lại, có doanh nghiệp chọn Việt Nam nhưng chuẩn bị pháp lý chưa phù hợp, dẫn đến kéo dài và tốn kém. Vậy đâu là lựa chọn tối ưu?

Hiểu đúng bản chất tranh chấp có yếu tố nước ngoài

Tranh chấp của doanh nghiệp FDI thường có:

• Hợp đồng song ngữ, theo mẫu quốc tế

• Điều khoản luật áp dụng và cơ chế giải quyết tranh chấp (tòa án/trọng tài)

• Thực hiện nghĩa vụ, tài sản, con người tại Việt Nam

Điểm mấu chốt không chỉ là “xét xử ở đâu”, mà là phán quyết có thi hành được ở nơi đối tác có tài sản hay không.

Các lựa chọn phổ biến khi doanh nghiệp FDI khởi kiện

Khởi kiện tại Việt Nam (Tòa án Việt Nam)

Phù hợp khi:

• Bị đơn có trụ sở/tài sản tại Việt Nam

• Hợp đồng không có điều khoản trọng tài nước ngoài

• Doanh nghiệp ưu tiên khả năng thi hành án

Ưu điểm:

• Thi hành án thuận lợi nếu thắng kiện

• Áp dụng trực tiếp pháp luật Việt Nam

• Chi phí nhìn chung dễ dự toán

Hạn chế:

• Thời gian có thể kéo dài

• Thủ tục yêu cầu chuẩn bị hồ sơ chặt chẽ

• Doanh nghiệp nước ngoài cần hỗ trợ pháp lý địa phương

Khởi kiện tại nước ngoài (Tòa án nước ngoài)

Phù hợp khi:

• Hợp đồng quy định rõ tòa án nước ngoài có thẩm quyền

• Bị đơn có tài sản ở nước ngoài

• Tranh chấp phức tạp về luật quốc tế

Ưu điểm:

• Quen thuộc với doanh nghiệp FDI

• Một số hệ thống tòa án xử lý nhanh, minh bạch

Rủi ro lớn nhất:

• Thi hành bản án tại Việt Nam rất khó

• Phải trải qua thủ tục công nhận và cho thi hành

• Có nguy cơ “thắng trên giấy, thua ngoài thực tế”

Trọng tài thương mại quốc tế

Phù hợp khi:

• Hợp đồng có điều khoản trọng tài

• Doanh nghiệp cần bảo mật và linh hoạt

Ưu điểm:

• Thủ tục nhanh, phán quyết chung thẩm

• Dễ được công nhận theo Công ước New York (về lý thuyết)

Lưu ý thực tiễn:

• Vẫn cần thủ tục công nhận tại Việt Nam

• Chi phí trọng tài không thấp

• Cần đánh giá kỹ khả năng thi hành

Tiêu chí quyết định: đừng chọn theo “thói quen quốc tế”

1) Tài sản của đối tác ở đâu?

Nếu tài sản chính ở Việt Nam, việc khởi kiện tại Việt Nam (hoặc cơ chế dễ thi hành tại Việt Nam) thường thực tế hơn.

2) Hợp đồng quy định gì?

Điều khoản luật áp dụng – giải quyết tranh chấp là “kim chỉ nam”. Tuy nhiên, ngay cả khi hợp đồng chọn nước ngoài, doanh nghiệp vẫn cần đánh giá rủi ro thi hành.

3) Mục tiêu là thắng kiện hay thu hồi tiền?

Rất nhiều doanh nghiệp FDI nhầm lẫn hai mục tiêu này. Thu hồi được tiền/tài sản mới là đích đến cuối cùng.

4) Thời gian và chi phí có tương xứng?

Kiện tụng quốc tế thường tốn kém. Nếu giá trị tranh chấp không đủ lớn, chiến lược khác (thương lượng có kiểm soát, hòa giải) có thể hiệu quả hơn.

Những sai lầm phổ biến của doanh nghiệp FDI

• Chọn tòa án nước ngoài vì “quen hệ thống”

• Không đánh giá khả năng thi hành tại Việt Nam

• Kéo dài thương lượng làm mất thời hiệu

• Khởi kiện khi hồ sơ, chứng cứ chưa sẵn sàng

• Không chuẩn bị chiến lược thi hành từ đầu

Hệ quả là mất thời gian – tăng chi phí – giảm khả năng thu hồi quyền lợi.

Khi nào nên khởi kiện tại Việt Nam?

• Đối tác Việt Nam có tài sản tại Việt Nam

• Tranh chấp xoay quanh thực hiện hợp đồng tại Việt Nam

• Cần biện pháp khẩn cấp tạm thời (phong tỏa, kê biên)

• Muốn rút ngắn quãng đường thi hành án

Trong nhiều trường hợp, khởi kiện tại Việt Nam là lựa chọn thực tế nhất, dù không phải lúc nào cũng là lựa chọn “quen thuộc” với FDI.

Khi nào khởi kiện nước ngoài/trọng tài là hợp lý?

• Bị đơn có tài sản chính ở nước ngoài

• Hợp đồng và chứng cứ phù hợp với cơ chế quốc tế

• Giá trị tranh chấp lớn, cần bảo mật

• Đã đánh giá kỹ khả năng công nhận và thi hành tại Việt Nam

Điều quan trọng là đánh giá trước – không thử vận may.

Vai trò của tư vấn pháp lý thường xuyên với doanh nghiệp FDI

Doanh nghiệp FDI có tư vấn pháp lý thường xuyên tại Việt Nam sẽ:

• Soạn và đàm phán điều khoản giải quyết tranh chấp phù hợp ngay từ đầu

• Đánh giá rủi ro và kịch bản thi hành trước khi khởi kiện

• Chuẩn bị chứng cứ, hồ sơ xuyên suốt quá trình thực hiện hợp đồng

• Lựa chọn chiến lược tối ưu cho từng vụ việc, không máy móc

Khác với thuê luật sư theo vụ việc, tư vấn thường xuyên giúp ra quyết định đúng thời điểm, giảm thiểu rủi ro chiến lược.

DEDICA Law – Đồng hành chiến lược cho doanh nghiệp FDI tại Việt Nam

DEDICA Law là công ty luật chuyên nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh, có kinh nghiệm sâu trong tư vấn pháp lý thường xuyên và giải quyết tranh chấp cho doanh nghiệp FDI.

DEDICA hỗ trợ:

• Đánh giá nên khởi kiện tại Việt Nam hay nước ngoài

• Xây dựng chiến lược kiện tụng gắn với khả năng thi hành

• Đại diện tại tòa án/trọng tài phù hợp

• Đồng hành từ phòng ngừa đến giải quyết và thi hành

Mục tiêu của DEDICA không chỉ là thắng kiện, mà là giúp doanh nghiệp FDI thu hồi quyền lợi một cách thực tế và bền vững.

Liên hệ với DEDICA Law Firm để được tư vấn pháp lý chuyên sâu!

📞 Hotline: (+84) 39 969 0012 (Hỗ trợ qua WhatsApp, WeChat và Zalo)

🕒 Giờ làm việc: Thứ Hai – Thứ Sáu (8:30 – 18:00)

Liên hệ ngay để nhận tư vấn miễn phí lần đầu từ đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của chúng tôi!