Người nước ngoài nên chuẩn bị gì trước mỗi lần làm việc với cơ quan điều tra?

Bị công an mời làm việc, lấy lời khai hay tham gia điều tra hình sự tại Việt Nam có thể khiến người nước ngoài hoang mang, lo sợ và không biết mình đang đối mặt với điều gì. Liệu có bị bắt? Có nên ký vào biên bản? Có cần luật sư đi cùng? Bài viết này sẽ giúp bạn bình tĩnh nhận diện rủi ro, hiểu đúng quyền – nghĩa vụ của mình và chuẩn bị một cách an toàn trước mỗi lần làm việc với cơ quan điều tra.

Hiểu đúng tâm lý và rủi ro khi người nước ngoài làm việc với cơ quan điều tra

Đối với nhiều người nước ngoài, chỉ cần nghe đến cụm từ “cơ quan điều tra” hay “công an mời làm việc” đã đủ tạo ra áp lực tâm lý rất lớn. Điều này hoàn toàn dễ hiểu, bởi rào cản ngôn ngữ, khác biệt pháp luật và nỗi sợ bị xử lý hình sự tại một quốc gia xa lạ thường khiến người trong cuộc rơi vào trạng thái bị động.

Trên thực tế, theo Bộ luật Tố tụng hình sự Việt Nam hiện hành, việc mời làm việc có thể xuất phát từ nhiều tư cách khác nhau: người làm chứng, người bị hại, người có quyền lợi – nghĩa vụ liên quan, hoặc người bị tố giác, bị kiến nghị khởi tố. Không phải mọi lần làm việc đều đồng nghĩa với việc bạn đã “có tội”, nhưng nếu không chuẩn bị đúng cách, bạn hoàn toàn có thể tự đặt mình vào tình thế bất lợi.

Những nỗi sợ phổ biến của người nước ngoài

• Không hiểu rõ mình đang làm việc với tư cách gì
• Lo lắng bị giam giữ, tạm giữ hoặc hạn chế xuất cảnh
• Sợ ký nhầm giấy tờ, biên bản bất lợi do không hiểu tiếng Việt
• Không biết có quyền từ chối trả lời hay yêu cầu luật sư hay không

Những nỗi sợ này, nếu không được định hướng đúng, có thể dẫn đến những sai lầm nghiêm trọng ngay từ buổi làm việc đầu tiên.

Vì sao buổi làm việc đầu tiên đặc biệt quan trọng?

Trong tố tụng hình sự Việt Nam, lời khai ban đầu có giá trị rất lớn. Dù pháp luật cho phép thay đổi, bổ sung lời khai, nhưng trên thực tế, các lời khai mâu thuẫn sau này thường bị đánh giá bất lợi. Vì vậy, việc chuẩn bị trước không phải để “đối phó”, mà để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chính bạn.

Người nước ngoài cần chuẩn bị gì trước khi làm việc với cơ quan điều tra?

Chuẩn bị đúng không chỉ giúp bạn giảm căng thẳng mà còn tránh được rủi ro pháp lý không đáng có. Dưới đây là những vấn đề cốt lõi mà người nước ngoài nên lưu ý.

Xác định rõ tư cách tố tụng của mình

Trước khi đến làm việc, bạn có quyền hỏi rõ:

• Bạn được mời làm việc với tư cách gì?
• Căn cứ mời làm việc là gì (tố giác, tin báo tội phạm, vụ án cụ thể…)?

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung), mỗi tư cách tố tụng sẽ có quyền và nghĩa vụ khác nhau. Ví dụ, người làm chứng có nghĩa vụ khai báo trung thực nhưng có quyền từ chối trả lời nếu lời khai có thể làm họ tự buộc tội.

Việc không xác định rõ tư cách có thể khiến bạn vô tình khai báo vượt quá nghĩa vụ pháp lý của mình.

Chuẩn bị về ngôn ngữ và phiên dịch

Một sai lầm rất phổ biến là người nước ngoài đồng ý làm việc bằng tiếng Việt hoặc tiếng Anh “tạm hiểu”, dẫn đến việc không nắm rõ nội dung biên bản.

Pháp luật Việt Nam cho phép người tham gia tố tụng được yêu cầu phiên dịch. Bạn hoàn toàn có quyền:

• Yêu cầu phiên dịch đủ năng lực
• Từ chối ký biên bản nếu nội dung chưa được dịch chính xác

Đừng vì tâm lý ngại ngùng hay sợ làm “mất thiện cảm” mà đánh đổi quyền lợi của mình.

Hiểu rõ quyền im lặng và quyền có luật sư

Một trong những điểm tiến bộ của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam là ghi nhận quyền không buộc phải đưa ra lời khai chống lại chính mình.

Điều này có nghĩa là:

• Bạn không bắt buộc phải trả lời mọi câu hỏi
• Bạn có quyền đề nghị làm việc khi có luật sư tham gia

Lưu ý nhẹ mang tính luật sư: việc sử dụng quyền này cần được cân nhắc chiến lược, tránh thái độ đối đầu hay gây hiểu nhầm không cần thiết. Đây là lý do vì sao sự tư vấn của luật sư ngay từ đầu đóng vai trò rất quan trọng.

Những lưu ý quan trọng trong quá trình làm việc với cơ quan điều tra

Chuẩn bị là một chuyện, nhưng cách bạn ứng xử trong buổi làm việc cũng ảnh hưởng trực tiếp đến diễn biến pháp lý sau này.

Không ký bất kỳ văn bản nào khi chưa hiểu rõ nội dung

Biên bản làm việc, biên bản lấy lời khai thường được lập bằng tiếng Việt. Trước khi ký:

• Đọc kỹ từng nội dung
• Yêu cầu sửa ngay nếu có điểm không đúng với lời bạn đã trình bày
• Có quyền ghi ý kiến bổ sung hoặc từ chối ký nếu nội dung không phản ánh đúng sự thật

Việc “ký cho xong” để sớm được về là rủi ro rất lớn, đặc biệt với người nước ngoài.

Giữ thái độ hợp tác nhưng tỉnh táo

Hợp tác không đồng nghĩa với việc tự buộc mình vào thế bất lợi. Thái độ bình tĩnh, tôn trọng cơ quan tiến hành tố tụng sẽ giúp buổi làm việc diễn ra thuận lợi hơn, nhưng bạn vẫn cần:

• Trả lời đúng trọng tâm
• Tránh suy đoán, diễn giải chủ quan
• Không cung cấp thông tin ngoài phạm vi mình chắc chắn

Chủ động liên hệ luật sư càng sớm càng tốt

Theo kinh nghiệm thực tế, rất nhiều khách hàng nước ngoài tìm đến luật sư khi vụ việc đã đi vào giai đoạn bất lợi, trong khi nếu có sự tham gia của luật sư ngay từ đầu, nhiều rủi ro đã có thể được hạn chế.

Luật sư không chỉ tham gia bào chữa khi bị khởi tố, mà còn:

• Tư vấn chiến lược làm việc
• Hỗ trợ soạn thảo, rà soát lời khai
• Làm việc với cơ quan điều tra để bảo vệ quyền lợi hợp pháp

Vai trò của luật sư khi bảo vệ người nước ngoài trong vụ án hình sự

Với các vụ việc liên quan đến người nước ngoài, yếu tố pháp lý thường phức tạp hơn do liên quan đến điều ước quốc tế, yếu tố lãnh sự, xuất nhập cảnh.

Luật sư có kinh nghiệm trong lĩnh vực này sẽ giúp:

• Đánh giá rủi ro pháp lý một cách thực tế
• Tránh những cam kết hoặc kỳ vọng không đúng pháp luật
• Hỗ trợ làm việc với đại sứ quán, lãnh sự quán khi cần thiết

Lưu ý mang tính chuyên môn: mọi tư vấn pháp lý đều phụ thuộc vào hồ sơ, chứng cứ và diễn biến cụ thể của từng vụ việc, không có cam kết chắc chắn về kết quả. Tuy nhiên, việc có luật sư đồng hành sớm luôn là một lợi thế quan trọng.

Khi nào người nước ngoài nên tìm đến DEDICA Law?

DEDICA Law là công ty luật tại TP. Hồ Chí Minh, thường xuyên tư vấn và tham gia bảo vệ quyền lợi cho:

• Người nước ngoài bị mời làm việc, bị điều tra về vụ án hình sự tại Việt Nam
• Người nước ngoài là bị hại trong vụ án hình sự
• Gia đình, bạn bè của người nước ngoài đang bị tạm giữ, tạm giam

Chúng tôi hiểu rằng, điều khách hàng cần không chỉ là kiến thức pháp luật, mà là sự trấn an, định hướng và đồng hành đúng lúc.

Liên hệ với DEDICA Law Firm để được tư vấn pháp lý chuyên sâu!

📞 Hotline: (+84) 39 969 0012 (Hỗ trợ qua WhatsApp, WeChat và Zalo)

🕒 Giờ làm việc: Thứ Hai – Thứ Sáu (8:30 – 18:00)

Liên hệ ngay để nhận tư vấn miễn phí lần đầu từ đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của chúng tôi!