Tranh chấp thương mại không xảy ra ngẫu nhiên. Phần lớn các vụ kiện, mâu thuẫn hợp đồng, đòi bồi thường thiệt hại đều bắt nguồn từ những giai đoạn rất “quen mặt” trong quá trình vận hành doanh nghiệp. Vậy doanh nghiệp dễ vướng tranh chấp thương mại nhất ở giai đoạn nào? Vì sao nhiều công ty chỉ nhận ra rủi ro khi sự việc đã vượt tầm kiểm soát? Nếu nhìn lại từ đầu, liệu có thể phòng ngừa sớm và tránh được những tổn thất lớn?
Giai đoạn đầu của một mối quan hệ kinh doanh luôn mang theo nhiều kỳ vọng. Chính sự tin tưởng này lại là nguyên nhân khiến doanh nghiệp dễ rơi vào tranh chấp thương mại nhất mà không hề hay biết.
Không ít doanh nghiệp xem hợp đồng chỉ là “thủ tục giấy tờ” để kịp tiến độ dự án. Việc ký kết hợp đồng trong trạng thái gấp gáp, thiếu rà soát pháp lý khiến nhiều điều khoản quan trọng bị bỏ sót: phạm vi công việc không rõ ràng, nghĩa vụ thanh toán mơ hồ, điều khoản phạt vi phạm thiếu chặt chẽ.
Trong thực tế, nhiều tranh chấp thương mại giữa doanh nghiệp bắt nguồn từ những hợp đồng có ngôn ngữ chung chung, dễ diễn giải theo nhiều cách khác nhau. Khi quyền lợi bị ảnh hưởng, mỗi bên lại viện dẫn hợp đồng theo cách có lợi cho mình, từ đó dẫn đến mâu thuẫn kéo dài.
Một sai lầm phổ biến khác là doanh nghiệp quá tin tưởng vào mối quan hệ quen biết, đối tác lâu năm hoặc lời giới thiệu “đáng tin cậy”. Chính sự chủ quan này khiến nhiều doanh nghiệp không sử dụng dịch vụ luật sư doanh nghiệp ngay từ đầu.
Chỉ đến khi xảy ra tranh chấp hợp đồng thương mại, doanh nghiệp mới tìm đến luật sư thì đã muộn. Khi đó, các điều khoản bất lợi đã tồn tại, khả năng bảo vệ quyền lợi bị hạn chế và chi phí giải quyết tranh chấp tăng lên đáng kể.
Nếu giai đoạn ký kết hợp đồng là nơi gieo mầm rủi ro, thì giai đoạn thực hiện hợp đồng chính là lúc tranh chấp thương mại bùng phát mạnh mẽ nhất.
Trong quá trình thực hiện hợp đồng, rất nhiều yếu tố phát sinh: thay đổi nhu cầu kinh doanh, biến động thị trường, khó khăn tài chính, hoặc năng lực thực hiện của một bên không như cam kết ban đầu. Khi đó, các bên thường thỏa thuận miệng để “linh hoạt” xử lý mà không lập phụ lục hợp đồng.
Chính những thay đổi không được ghi nhận bằng văn bản này là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tranh chấp thương mại. Khi mâu thuẫn xảy ra, không bên nào có đủ bằng chứng pháp lý để bảo vệ lập luận của mình.
Theo kinh nghiệm xử lý tranh chấp của DEDICA, chậm thanh toán và bàn giao không đúng tiến độ là hai nguyên nhân phổ biến nhất trong các vụ tranh chấp thương mại giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp.
Nhiều doanh nghiệp không lường trước được hệ quả pháp lý của việc chậm thanh toán, từ phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại cho đến nguy cơ bị khởi kiện ra tòa hoặc trọng tài thương mại. Đến khi nhận được thông báo tranh chấp, uy tín và dòng tiền của doanh nghiệp đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Ít doanh nghiệp chú ý rằng, tranh chấp thương mại không chỉ phát sinh trong thời gian hợp đồng có hiệu lực mà còn bùng nổ mạnh ở giai đoạn kết thúc và sau khi hợp đồng chấm dứt.
Nhiều doanh nghiệp cho rằng hợp đồng “hết hạn là xong”, không cần biên bản thanh lý hay xác nhận hoàn tất nghĩa vụ. Đây là một sai lầm lớn trong quản trị rủi ro pháp lý doanh nghiệp.
Việc không thanh lý hợp đồng rõ ràng khiến các nghĩa vụ tồn đọng như công nợ, bảo hành, bảo mật thông tin… trở thành điểm tranh cãi sau này. Không ít vụ tranh chấp thương mại phát sinh sau nhiều tháng, thậm chí nhiều năm kể từ khi hợp đồng kết thúc.
Ở giai đoạn hậu hợp đồng, tranh chấp về bảo mật thông tin, không cạnh tranh, quyền sở hữu trí tuệ ngày càng phổ biến, đặc biệt với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ, thương mại điện tử, đầu tư nước ngoài.
Doanh nghiệp thường không chú trọng xây dựng điều khoản bảo vệ quyền lợi dài hạn, dẫn đến việc bị đối tác cũ khai thác dữ liệu, khách hàng hoặc bí quyết kinh doanh mà không có cơ sở pháp lý đủ mạnh để xử lý.
Nhận diện được doanh nghiệp dễ vướng tranh chấp thương mại nhất ở giai đoạn nào là bước đầu, nhưng quan trọng hơn là giải pháp phòng ngừa và xử lý kịp thời.
Thay vì chỉ tìm đến luật sư khi xảy ra tranh chấp, doanh nghiệp nên sử dụng dịch vụ tư vấn pháp lý thường xuyên như một phần của chiến lược quản trị rủi ro. Việc có luật sư đồng hành giúp rà soát hợp đồng, cảnh báo rủi ro và xây dựng quy trình pháp lý phù hợp với hoạt động kinh doanh.
DEDICA Law hiện đang hỗ trợ nhiều doanh nghiệp với mô hình phòng pháp lý thuê ngoài, giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí nhưng vẫn kiểm soát tốt rủi ro tranh chấp thương mại.
Một nguyên tắc quan trọng là không để tranh chấp “âm ỉ” quá lâu. Ngay khi phát sinh mâu thuẫn, doanh nghiệp cần đánh giá pháp lý, thu thập chứng cứ và lựa chọn phương án giải quyết phù hợp: thương lượng, hòa giải, trọng tài hoặc khởi kiện.
Việc xử lý sớm không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại mà còn bảo vệ uy tín và mối quan hệ kinh doanh lâu dài của doanh nghiệp.
Tranh chấp thương mại không phải lúc nào cũng có thể tránh hoàn toàn, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát và giảm thiểu nếu doanh nghiệp có chiến lược pháp lý đúng đắn. Với kinh nghiệm tư vấn và giải quyết tranh chấp cho nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước, DEDICA Law hiểu rõ từng “điểm rơi” rủi ro trong vòng đời kinh doanh.
Bạn đang gặp vấn đề tương tự?
Hãy liên hệ với DEDICA Law để được tư vấn chiến lược pháp lý phù hợp nhất, giúp doanh nghiệp phòng ngừa tranh chấp, bảo vệ quyền lợi và phát triển bền vững.
Liên hệ với DEDICA Law Firm để được tư vấn pháp lý chuyên sâu!
📞 Hotline: (+84) 39 969 0012 (Hỗ trợ qua WhatsApp, WeChat và Zalo)
🕒 Giờ làm việc: Thứ Hai – Thứ Sáu (8:30 – 18:00)
Liên hệ ngay để nhận tư vấn miễn phí lần đầu từ đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của chúng tôi!
Chọn nền tảng để xem thông tin chi tiết
