Vì sao nhiều người nước ngoài mất quyền lợi tài chính tại Việt Nam?

Không ít người nước ngoài làm việc nhiều năm tại Việt Nam nhưng khi rời đi lại không nhận đủ các quyền lợi tài chính của mình. Ngoài tiền lương, còn có nhiều khoản giá trị như bảo hiểm xã hội, tiền phép chưa sử dụng, thưởng hay các khoản thanh toán theo hợp đồng. Vấn đề không nằm ở việc không có quyền, mà nằm ở việc không nhận diện và không xử lý đúng thời điểm. Khi mọi thứ kết thúc, việc quay lại đòi quyền lợi thường khó khăn và tốn kém hơn rất nhiều.

1. Không nhận diện đầy đủ các quyền lợi tài chính tại Việt Nam

Nhiều người nước ngoài khi làm việc tại Việt Nam chỉ tập trung vào mức lương hàng tháng mà chưa nhìn tổng thể về các quyền lợi tài chính đi kèm. Trên thực tế, ngoài tiền lương, người lao động còn có thể có nhiều quyền lợi khác phát sinh từ hợp đồng lao động và quy định pháp luật.

Một số quyền lợi tài chính quan trọng thường bị bỏ sót gồm:

• Bảo hiểm xã hội một lần sau khi kết thúc làm việc
• Tiền phép năm chưa sử dụng
• Tiền thưởng theo hợp đồng hoặc theo chính sách công ty
• Trợ cấp thôi việc trong một số trường hợp
• Các khoản thanh toán còn lại theo hợp đồng dịch vụ hoặc tư vấn

Việc không nhận diện đầy đủ các quyền lợi này ngay từ đầu khiến nhiều người chỉ dừng lại ở việc nhận lương tháng cuối cùng mà bỏ qua các khoản có giá trị lớn hơn.

2. BHXH là khoản tài chính lớn nhưng dễ bị bỏ lỡ

Đối với người lao động nước ngoài, bảo hiểm xã hội thường là khoản có giá trị lớn nhất sau nhiều năm làm việc tại Việt Nam. Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2014 và các văn bản hướng dẫn như Nghị định 143/2018/NĐ-CP, người lao động nước ngoài có thể nhận BHXH một lần khi chấm dứt hợp đồng và không tiếp tục cư trú tại Việt Nam.

Tuy nhiên, trên thực tế, rất nhiều người không biết mình có quyền này hoặc không hiểu rõ điều kiện để thực hiện. Một số trường hợp đã về nước mà chưa làm thủ tục, dẫn đến việc xử lý phức tạp hơn do phải thực hiện từ xa.

BHXH không tự động được chi trả. Nếu không chủ động thực hiện đúng quy trình, khoản tiền này có thể bị trì hoãn trong thời gian dài. Đây là lý do vì sao dù đã đóng trong nhiều năm, nhiều người vẫn rời Việt Nam mà không nhận lại bất kỳ khoản nào.

3. Tiền phép năm và các khoản lương chưa thanh toán

Ngoài BHXH, một khoản thường xuyên bị bỏ sót là tiền phép năm chưa sử dụng. Theo Khoản 1 Điều 113 Bộ luật Lao động 2019, nếu người lao động chưa sử dụng hết ngày nghỉ phép, doanh nghiệp có trách nhiệm thanh toán lại bằng tiền khi chấm dứt hợp đồng.

Tuy nhiên, nhiều người nước ngoài không theo dõi số ngày nghỉ của mình hoặc không biết rằng đây là quyền lợi có thể quy đổi thành tiền. Trong một số trường hợp, khoản này không được đề cập rõ trong quá trình thanh lý hợp đồng nên dễ bị bỏ qua.

Bên cạnh đó, các khoản lương còn lại, tiền làm thêm giờ hoặc phụ cấp cũng cần được đối chiếu kỹ trước khi rời Việt Nam. Nếu không kiểm tra, người lao động có thể mất những khoản tưởng nhỏ nhưng cộng lại có giá trị đáng kể.

4. Tiền thưởng và cam kết tài chính theo hợp đồng

Không phải tất cả các khoản thưởng đều mang tính tùy ý. Trong nhiều hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ, thưởng có thể được quy định rõ ràng theo KPI, hiệu suất hoặc thời gian làm việc. Vấn đề là các điều khoản này thường được viết bằng tiếng Anh hoặc song ngữ, nhưng cách hiểu và áp dụng lại phụ thuộc vào luật Việt Nam. Nếu không rà soát kỹ, người lao động có thể không biết mình có quyền yêu cầu thanh toán.

Ngoài ra, với các hợp đồng dịch vụ hoặc freelance, vẫn có thể tồn tại các khoản thanh toán chưa hoàn tất. Nếu không chốt rõ trước khi kết thúc hợp đồng, việc yêu cầu thanh toán sau đó sẽ khó khăn hơn, đặc biệt khi đã rời khỏi Việt Nam.

5. Trợ cấp thôi việc và các khoản phát sinh khi chấm dứt hợp đồng

Trong một số trường hợp, người lao động nước ngoài có thể được hưởng trợ cấp thôi việc nếu đáp ứng điều kiện theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết hoặc hiểu rõ khi nào mình đủ điều kiện. Khoản trợ cấp này thường không lớn như BHXH, nhưng vẫn là một phần quyền lợi hợp pháp. Việc không nắm rõ quy định hoặc không yêu cầu doanh nghiệp giải thích có thể dẫn đến việc bị bỏ sót.

Ngoài ra, các khoản phát sinh khác như hoàn trả chi phí, ký quỹ hoặc chi phí liên quan đến công việc cũng cần được rà soát kỹ trước khi kết thúc hợp đồng.

Người nước ngoài làm việc tại Việt Nam không chỉ có quyền nhận lương, mà còn có nhiều quyền lợi tài chính khác đi kèm. Từ BHXH là khoản tiền khá lớn, tiền phép, thưởng đến các khoản thanh toán theo hợp đồng, tất cả đều cần được nhìn nhận đầy đủ. Việc mất quyền lợi không phải do không có quyền, mà do không biết và không xử lý đúng cách. Khi hiểu rõ và có sự chuẩn bị, người lao động hoàn toàn có thể nhận lại toàn bộ những gì mình xứng đáng.

Bạn đang làm việc tại Việt Nam hoặc chuẩn bị rời Việt Nam nhưng chưa rõ các quyền lợi tài chính của mình? Hãy liên hệ với DEDICA để được tư vấn và hỗ trợ xử lý phù hợp với từng trường hợp cụ thể.

Liên hệ với DEDICA Law Firm để được tư vấn pháp lý chuyên sâu!

📞 Hotline: (+84) 39 969 0012 (Hỗ trợ qua WhatsApp, WeChat và Zalo)

🕒 Giờ làm việc: Thứ Hai – Thứ Sáu (8:30 – 18:00)

Liên hệ ngay để nhận tư vấn miễn phí lần đầu từ đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của chúng tôi!