Một người Hàn Quốc nhận di sản tại Việt Nam có thể phải chờ thêm nhiều tháng, thậm chí làm lại hồ sơ từ đầu ở Hàn Quốc, chỉ vì một tờ giấy chứng nhận quan hệ gia đình chưa được hợp pháp hóa lãnh sự. Với hồ sơ thừa kế giữa hai nước, bộ giấy tờ đúng và đủ ngay từ đầu quyết định toàn bộ tiến độ nhận tài sản.
Giấy chứng nhận quan hệ gia đình do cơ quan Hàn Quốc cấp có được văn phòng công chứng Việt Nam chấp nhận không? Đang sống và làm việc tại Hàn Quốc, không thể qua Việt Nam nhiều lần, bạn ủy quyền cho ai và ủy quyền bằng cách nào? Và có nên chờ đến khi Việt Nam chính thức áp dụng tem Apostille từ tháng 9/2026 để bớt một vòng hợp pháp hóa giấy tờ? Đó thường là những câu hỏi đầu tiên của khách hàng Hàn Quốc khi thân nhân qua đời để lại tài sản tại Việt Nam. Bài viết dưới đây liệt kê danh mục giấy tờ theo quy định đang áp dụng năm 2026, chỉ ra những lỗi hồ sơ khiến việc khai nhận kéo dài và cách chuẩn bị để chỉ phải làm một lần.
Quyền nhận di sản tại Việt Nam của người mang quốc tịch Hàn Quốc
Điều cần khẳng định trước tiên: quốc tịch Hàn Quốc không làm mất quyền thừa kế tại Việt Nam. Theo khoản 2 Điều 673 Bộ luật Dân sự 2015, người nước ngoài tại Việt Nam có năng lực pháp luật dân sự như công dân Việt Nam, trừ trường hợp pháp luật Việt Nam có quy định khác. Nghĩa là vợ, chồng, con hay cha mẹ mang quốc tịch Hàn Quốc vẫn được hưởng di sản như mọi người thừa kế khác. Không ít gia đình tin rằng "người nước ngoài thì không có phần" rồi tự dàn xếp bỏ qua người thân đang ở Hàn Quốc; cách hiểu này sai luật và là nguồn gốc của nhiều vụ kiện đòi chia lại di sản.
Với quan hệ thừa kế có yếu tố nước ngoài, câu hỏi đầu tiên luôn là: pháp luật nước nào điều chỉnh? Bộ luật Dân sự 2015 đặt quy tắc rõ ràng:
Điều này nghĩa là gì với bạn? Nếu người mất là công dân Việt Nam (ví dụ người mất là vợ hoặc chồng người Việt của một công dân Hàn Quốc, hoặc là cha mẹ người Việt của người con mang quốc tịch Hàn), việc thừa kế áp dụng pháp luật Việt Nam: không có di chúc thì chia theo hàng thừa kế thứ nhất gồm vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết, những người cùng hàng hưởng phần bằng nhau (Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015). Ngược lại, nếu người mất là công dân Hàn Quốc có tài sản tại Việt Nam, pháp luật Hàn Quốc xác định ai là người thừa kế và theo tỷ lệ nào, nhưng việc thực hiện quyền đối với nhà đất tại Việt Nam vẫn theo pháp luật Việt Nam. Trường hợp có di chúc lập tại Hàn Quốc, hình thức di chúc được công nhận tại Việt Nam nếu phù hợp với pháp luật nơi lập (Điều 681 Bộ luật Dân sự 2015). Bản di chúc đó cũng phải qua hợp pháp hóa và dịch thuật như mọi giấy tờ nước ngoài khác nói ở phần sau.
Danh mục giấy tờ khai nhận di sản theo Luật Công chứng 2024
Từ ngày 01/7/2025, thủ tục nhận di sản tại tổ chức hành nghề công chứng thực hiện theo Luật Công chứng 2024. Một thay đổi đáng chú ý mà nhiều bài viết cũ chưa cập nhật: luật mới gộp "văn bản khai nhận di sản" và "văn bản thỏa thuận phân chia di sản" của luật cũ thành một loại chung là văn bản phân chia di sản (Điều 59), áp dụng cả khi chỉ có một người thừa kế. Hồ sơ xoay quanh ba nhóm giấy tờ:
Áp vào trường hợp người thừa kế là người Hàn Quốc, danh mục cần chuẩn bị thường gồm:
- Giấy tờ tùy thân của người thừa kế: hộ chiếu Hàn Quốc còn giá trị sử dụng; khoản 1 Điều 42 Luật Công chứng 2024 chấp nhận hộ chiếu thay cho thẻ căn cước trong hồ sơ công chứng.
- Giấy tờ chứng minh việc chết: nếu người mất qua đời tại Việt Nam thì dùng trích lục khai tử do cơ quan hộ tịch Việt Nam cấp; nếu qua đời tại Hàn Quốc thì dùng giấy chứng nhận tử vong kèm giấy chứng nhận cơ bản của người mất đã ghi nhận sự kiện chết, theo mẫu của cơ quan Hàn Quốc.
- Giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế (nhóm phức tạp nhất với hồ sơ Hàn Quốc): tùy quan hệ, cần giấy chứng nhận quan hệ gia đình, giấy chứng nhận quan hệ hôn nhân hoặc giấy chứng nhận cơ bản của từng người liên quan theo hệ thống hộ tịch Hàn Quốc. Với các sự kiện hộ tịch xảy ra trước năm 2008 (thời điểm Hàn Quốc bỏ chế độ sổ hộ tịch theo hộ), thực tế thường phải xin thêm bản sao sổ hộ tịch cũ thì mới thể hiện đủ quan hệ cha mẹ với con hoặc các lần kết hôn trước đó.
- Giấy tờ về di sản: giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở ("sổ hồng"), sổ tiết kiệm, thông tin tài khoản ngân hàng, giấy chứng nhận phần vốn góp, giấy đăng ký xe... tùy loại tài sản người mất để lại.
- Di chúc (nếu có): bản chính di chúc; di chúc lập tại Hàn Quốc cần kèm chứng nhận của cơ quan có thẩm quyền nơi lập để chứng minh tính hợp pháp về hình thức.
- Văn bản ủy quyền (nếu bạn không trực tiếp về Việt Nam): trình bày chi tiết ở phần trình tự dưới đây.
Hợp pháp hóa lãnh sự, bản dịch công chứng và mốc Apostille 11/9/2026
Toàn bộ giấy tờ do cơ quan Hàn Quốc cấp chỉ có giá trị sử dụng tại Việt Nam sau khi qua thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự. Đây là nguyên tắc bắt buộc theo Nghị định 111/2011/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 196/2025/NĐ-CP):
Trên thực tế, giấy tờ Hàn Quốc có hai đường đi: chứng nhận tại Bộ Ngoại giao Hàn Quốc rồi hợp pháp hóa tại Đại sứ quán hoặc Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Hàn Quốc; hoặc chứng nhận tại Cơ quan đại diện Hàn Quốc tại Việt Nam rồi hợp pháp hóa tại Bộ Ngoại giao Việt Nam. Từ ngày 01/01/2026, Nghị định 196/2025/NĐ-CP còn cho phép nộp hồ sơ hợp pháp hóa trên môi trường điện tử qua Cổng dịch vụ công quốc gia, giúp người đang ở Hàn Quốc đỡ một lần đi lại. Sau khi hợp pháp hóa, giấy tờ phải được dịch sang tiếng Việt, vì tiếng nói và chữ viết dùng trong công chứng là tiếng Việt (Điều 7 Luật Công chứng 2024); bản dịch được chứng thực chữ ký người dịch theo Nghị định 23/2015/NĐ-CP, và công chứng viên cũng có thẩm quyền chứng thực chữ ký người dịch theo Điều 18 Luật Công chứng 2024.
Một thay đổi lớn đang đến rất gần: Việt Nam đã nộp văn kiện gia nhập Công ước La Hay năm 1961 về miễn hợp pháp hóa giấy tờ công của nước ngoài (Công ước Apostille) ngày 31/12/2025; Công ước có hiệu lực với Việt Nam từ ngày 11/9/2026, và Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt kế hoạch thực hiện tại Quyết định 330/QĐ-TTg ngày 25/02/2026. Hàn Quốc là thành viên Công ước từ năm 2007. Khi Công ước phát sinh hiệu lực giữa hai nước, giấy tờ công của Hàn Quốc chỉ cần một tem Apostille do cơ quan có thẩm quyền của Hàn Quốc cấp là được sử dụng tại Việt Nam, không phải qua hai bước chứng nhận và hợp pháp hóa như hiện nay. Cơ sở trong nước cho việc này đã có sẵn: Điều 9 Nghị định 111/2011/NĐ-CP (sửa đổi năm 2025) miễn hợp pháp hóa lãnh sự cho giấy tờ thuộc điều ước quốc tế mà Việt Nam và nước liên quan đều là thành viên.
| Thời điểm dùng giấy tờ Hàn Quốc tại Việt Nam | Thủ tục phải làm |
|---|---|
| Đến hết ngày 10/9/2026 | Chứng nhận tại cơ quan có thẩm quyền của Hàn Quốc, hợp pháp hóa lãnh sự tại Cơ quan đại diện Việt Nam ở Hàn Quốc hoặc Bộ Ngoại giao Việt Nam, sau đó dịch sang tiếng Việt và chứng thực bản dịch |
| Từ ngày 11/9/2026 | Xin tem Apostille tại Hàn Quốc, sau đó dịch sang tiếng Việt và chứng thực bản dịch (không còn bước hợp pháp hóa lãnh sự) |
Trình tự khai nhận di sản và giấy tờ phát sinh ở từng bước
Khi đã hình dung danh mục, bạn cần biết giấy tờ nào dùng ở bước nào để chuẩn bị đúng thứ tự, tránh xin trùng hoặc xin thiếu:
- Thu thập và hợp pháp hóa giấy tờ tại Hàn Quốc. Xin các giấy chứng nhận hộ tịch nêu trên ở dạng bản đầy đủ, thực hiện chứng nhận và hợp pháp hóa lãnh sự. Nếu không thể về Việt Nam, lập luôn văn bản ủy quyền trong bước này: ký trước công chứng viên tại Hàn Quốc rồi hợp pháp hóa cùng các giấy tờ khác, hoặc đến thẳng Cơ quan đại diện Việt Nam tại Hàn Quốc để công chứng; văn bản do Cơ quan đại diện Việt Nam chứng nhận là giấy tờ Việt Nam nên không cần hợp pháp hóa thêm.
- Dịch và chứng thực bản dịch tại Việt Nam. Toàn bộ giấy tờ tiếng Hàn được dịch sang tiếng Việt và chứng thực chữ ký người dịch tại Phòng Tư pháp hoặc tổ chức hành nghề công chứng.
- Nộp hồ sơ công chứng văn bản phân chia di sản. Công chứng viên kiểm tra việc chết, quan hệ thừa kế và tài sản; nếu thấy chưa rõ, họ có quyền yêu cầu làm rõ hoặc tiến hành xác minh theo Điều 59 Luật Công chứng 2024. Hồ sơ càng chuẩn thì bước này càng nhanh.
- Chờ niêm yết và xử lý khiếu nại (nếu có). Xem chi tiết ngay dưới đây.
- Ký văn bản phân chia di sản và nhận tài sản. Văn bản đã công chứng là căn cứ để sang tên tài sản, giải tỏa tài khoản ngân hàng và kê khai nghĩa vụ thuế.
Về niêm yết, bước khiến nhiều người thừa kế ở xa tưởng hồ sơ "bị ngâm":
Việc niêm yết thực hiện tại trụ sở UBND cấp xã nơi thường trú cuối cùng của người để lại di sản. Đáng chú ý cho hồ sơ giữa Việt Nam và Hàn Quốc: nếu người mất không có nơi thường trú hoặc tạm trú cuối cùng tại Việt Nam (chẳng hạn một công dân Hàn Quốc sống tại Seoul nhưng sở hữu căn hộ tại TP. Hồ Chí Minh), tổ chức hành nghề công chứng sẽ đề nghị Sở Tư pháp đăng văn bản niêm yết trên Cổng thông tin điện tử của Sở theo khoản 2 Điều 44 Nghị định 104/2025/NĐ-CP. Công chứng viên chỉ được công chứng văn bản phân chia di sản sau khi việc niêm yết hoàn thành mà không có khiếu nại, tố cáo.
Về thuế: từ ngày 01/7/2026, thuế với tài sản thừa kế áp dụng theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 (Luật số 109/2025/QH15). Hai điểm người thừa kế Hàn Quốc cần nắm. Thứ nhất, thu nhập từ nhận thừa kế là bất động sản giữa vợ với chồng, cha mẹ với con (kể cả con nuôi), ông bà với cháu, anh chị em ruột với nhau được miễn thuế theo Điều 4 của luật này; bộ giấy tờ chứng minh quan hệ đã hợp pháp hóa nói trên chính là căn cứ để được miễn. Thứ hai, ngoài diện miễn, mức thuế với người không cư trú tại Việt Nam như sau:
Cũng theo luật này, thu nhập chịu thuế từ thừa kế chỉ gồm chứng khoán, phần vốn trong tổ chức kinh tế, bất động sản và tài sản phải đăng ký sở hữu hoặc đăng ký sử dụng (Điều 3); tiền trong tài khoản, sổ tiết kiệm không nằm trong danh mục này.
Riêng với nhà đất còn một đặc thù về hình thức nhận: cá nhân nước ngoài không thuộc nhóm "người sử dụng đất" theo pháp luật đất đai, nên người Hàn Quốc thừa kế quyền sử dụng đất thông thường sẽ không được cấp Giấy chứng nhận mà được hưởng giá trị, bằng cách đứng tên bên chuyển nhượng hoặc bên tặng cho để bán hay tặng lại phần di sản, hoặc cập nhật việc nhận thừa kế vào Sổ địa chính chờ định đoạt sau (khoản 3 Điều 44 Luật Đất đai 2024); riêng nhà ở thương mại trong dự án ngoài khu vực cần bảo đảm quốc phòng, an ninh, cá nhân Hàn Quốc được phép nhập cảnh vào Việt Nam có thể được sở hữu trực tiếp (Điều 17 Luật Nhà ở 2023). Phương án cho từng loại tài sản, DEDICA đã phân tích trong bài riêng về người nước ngoài thừa kế quyền sử dụng đất; trong phạm vi bài này, điểm cần nhớ là loại tài sản quyết định bộ giấy tờ và cách bạn nhận di sản.
Rủi ro thực tế khiến hồ sơ từ Hàn Quốc bị kéo dài
Rủi ro lớn nhất không nằm ở quy định mà ở khâu chuẩn bị. Thứ nhất là giấy tờ chưa hợp pháp hóa lãnh sự hoặc chứng nhận sai cơ quan: tổ chức công chứng và ngân hàng sẽ từ chối ngay từ vòng tiếp nhận, và mỗi vòng gửi giấy tờ về Hàn Quốc làm lại đồng nghĩa thêm nhiều tuần chờ đợi cùng chi phí chuyển phát, dịch lại từ đầu. Đây là lỗi phổ biến nhất mà DEDICA gặp ở các hồ sơ tự chuẩn bị.
Thứ hai là thiếu giấy tờ thể hiện quan hệ trước năm 2008. Giấy chứng nhận quan hệ gia đình chỉ ghi nhận theo hệ thống đăng ký hộ tịch mới của Hàn Quốc; quan hệ cha mẹ với con của người đã mất từ lâu, hay những lần kết hôn trước, nhiều khi chỉ thể hiện trong sổ hộ tịch cũ. Hồ sơ nộp thiếu sẽ bị yêu cầu bổ sung đúng phần khó xin nhất; kinh nghiệm thực tế là xin bản đầy đủ, lùi về tận gốc quan hệ, ngay từ lần đầu.
Thứ ba là phiên âm tên không thống nhất. Tên trên hộ chiếu (chữ La-tinh), trên giấy tờ hộ tịch (chữ Hàn) và trong các bản dịch tiếng Việt phải quy về một cách ghi thống nhất; thực tế đã có hồ sơ bị tạm dừng chỉ vì bản dịch ghi "Kim Min Su" trong khi hộ chiếu ghi "KIM MINSOO", buộc người thừa kế phải giải trình, xác nhận lại. Hãy yêu cầu đơn vị dịch bám đúng phiên âm trên hộ chiếu cho mọi tài liệu.
Thứ tư là văn bản ủy quyền sót phạm vi. Ủy quyền chỉ ghi "thay mặt khai nhận di sản" mà thiếu các nội dung nhận kết quả niêm yết, ký văn bản phân chia, nhận tiền, sang tên, kê khai thuế... sẽ buộc bạn làm lại ủy quyền từ Hàn Quốc, tức thêm một vòng công chứng và hợp pháp hóa nữa. Nên chốt nội dung ủy quyền với luật sư tại Việt Nam trước, rồi mới mang đi ký và hợp pháp hóa.
Cuối cùng là rủi ro bị "khai sót" khi bạn ở xa: thực tế có trường hợp các đồng thừa kế tại Việt Nam tự làm thủ tục và bỏ sót người thừa kế đang ở nước ngoài. Cơ chế niêm yết nói trên chính là cửa bảo vệ: khiếu nại trong thời hạn niêm yết sẽ buộc công chứng viên tạm dừng việc công chứng; nếu việc phân chia đã trót hoàn tất, người bị bỏ sót vẫn có quyền khởi kiện yêu cầu chia lại. Vì vậy, ngay khi biết tin thân nhân qua đời, việc đầu tiên nên làm không phải là đặt vé máy bay, mà là xác lập sự hiện diện pháp lý của bạn trong hồ sơ.
Vai trò của DEDICA trong hồ sơ thừa kế của khách hàng Hàn Quốc
DEDICA Law Firm thường xuyên xử lý các hồ sơ thừa kế có yếu tố nước ngoài mà người thừa kế không thể có mặt tại Việt Nam. Với khách hàng Hàn Quốc, luật sư DEDICA rà soát giấy tờ hiện có và lập danh mục cần xin tại Hàn Quốc (đúng loại bản, đúng nội dung ủy quyền) trước khi bạn tốn chi phí hợp pháp hóa; sau đó nhận ủy quyền để thay mặt bạn thực hiện toàn bộ quá trình tại Việt Nam: công chứng văn bản phân chia di sản, theo dõi niêm yết, làm việc với ngân hàng, cơ quan đăng ký đất đai, cơ quan thuế, và tư vấn phương án chuyển tiền thừa kế về Hàn Quốc theo quy định ngoại hối. Trường hợp phát sinh tranh chấp hoặc bạn bị bỏ sót khỏi một hồ sơ khai nhận đã làm trước đó, DEDICA đại diện thương lượng giữa các đồng thừa kế hoặc tham gia tố tụng tại tòa án để đòi lại phần di sản của bạn.
Kết luận
Để nhận di sản tại Việt Nam, người thừa kế Hàn Quốc cần đi qua năm bước: (1) xin đủ giấy tờ hộ tịch tại Hàn Quốc, gồm giấy chứng nhận quan hệ gia đình, giấy chứng nhận quan hệ hôn nhân, giấy chứng nhận cơ bản và bản sao sổ hộ tịch cũ nếu quan hệ phát sinh trước năm 2008, rồi hợp pháp hóa lãnh sự (từ 11/9/2026 chỉ cần tem Apostille); (2) lập văn bản ủy quyền đủ phạm vi nếu không trực tiếp về Việt Nam; (3) dịch toàn bộ sang tiếng Việt và chứng thực bản dịch; (4) nộp hồ sơ công chứng văn bản phân chia di sản và chờ niêm yết 15 ngày; (5) dùng văn bản đã công chứng để sang tên, giải tỏa tài khoản và kê khai thuế, trong đó giấy tờ quan hệ thân nhân là căn cứ miễn thuế với bất động sản giữa người thân trực hệ. Ba lỗi kéo dài hồ sơ nhiều nhất: giấy tờ chưa hợp pháp hóa, thiếu giấy tờ thể hiện quan hệ trước năm 2008, và ủy quyền sót phạm vi. Chuẩn bị trọn bộ ngay từ đầu, hoặc để luật sư rà soát trước khi mang đi hợp pháp hóa, giúp bạn chỉ phải làm một vòng giấy tờ giữa hai nước.
Nếu bạn đang ở Hàn Quốc và cần nhận di sản của thân nhân tại Việt Nam, hãy gửi DEDICA Law Firm bản chụp những giấy tờ đang có: hộ chiếu, giấy tờ hộ tịch, giấy tờ về tài sản. Luật sư sẽ đối chiếu với yêu cầu của tổ chức công chứng và ngân hàng, lập danh mục cần bổ sung và dự thảo sẵn nội dung ủy quyền, để bạn hoàn tất mọi thứ trong một lần hợp pháp hóa, không phải đi lại giữa Hàn Quốc và Việt Nam nhiều vòng. Liên hệ DEDICA để được luật sư tư vấn cho trường hợp cụ thể của bạn.
Nội dung bài viết mang tính tham khảo, dựa trên quy định pháp luật Việt Nam tại thời điểm soạn thảo (tháng 6/2026), trong đó một số quy định áp dụng từ ngày 01/7/2026 và 11/9/2026 đã được ghi chú rõ. Mỗi hồ sơ thừa kế có tình tiết riêng; vui lòng tham vấn luật sư DEDICA để được tư vấn chính xác cho trường hợp của bạn.
