Chị Karen, đang sống tại Melbourne (Úc), chia sẻ với DEDICA:
"Ba tôi là người Việt Nam, sống ở Đà Nẵng, mất đầu năm nay, để lại sổ tiết kiệm hơn 3 tỷ đồng đứng tên ba. Mẹ tôi là người Úc, hiện hai mẹ con tôi đều sống ở Melbourne. Tôi tra trên mạng thì chỗ nói nhận thừa kế phải đóng thuế 10%, chỗ lại nói người mang quốc tịch nước ngoài không được nhận. Cả nhà chưa thu xếp về Việt Nam được, giờ chúng tôi nên bắt đầu từ đâu, và khoản tiền này có bị trừ thuế gì không?"
Luật sư DEDICA giải đáp Người nước ngoài nhận tiền thừa kế từ Việt Nam không bị đánh thuế thu nhập cá nhân cho khoản tiền này: pháp luật chỉ thu thuế khi di sản là chứng khoán, phần vốn góp, bất động sản hoặc tài sản phải đăng ký sở hữu, còn tiền mặt và tiền gửi ngân hàng nằm ngoài danh mục đó. Cả hai thông tin chị đọc được, từ mức thuế 10% cho mọi trường hợp đến chuyện quốc tịch nước ngoài không được nhận, đều không đúng với tiền gửi tiết kiệm. Điều gia đình cần chuẩn bị là bộ hồ sơ khai nhận di sản để ngân hàng giải tỏa sổ tiết kiệm, và nếu chưa về Việt Nam được, chị và mẹ có thể ủy quyền cho luật sư làm thay toàn bộ. Phần dưới đây giải thích căn cứ và trình tự từng bước.
Quy định thuế thu nhập cá nhân đối với tiền thừa kế
Nhiều người mặc định cứ nhận thừa kế là phải nộp thuế. Thực tế, Việt Nam không có sắc thuế thừa kế riêng như Mỹ, Anh hay Hàn Quốc; nghĩa vụ thuế nếu có chỉ phát sinh qua thuế thu nhập cá nhân, và luật liệt kê cụ thể loại tài sản nào mới bị tính. Từ ngày 01/7/2026, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 thay thế luật năm 2007 và quy định:
Sổ tiết kiệm hơn 3 tỷ đồng của ba chị Karen là tiền gửi ngân hàng, không phải chứng khoán, phần vốn hay tài sản phải đăng ký sở hữu, nên không tạo ra thu nhập chịu thuế. Chị không phải kê khai, không phải nộp thuế thu nhập cá nhân, dù mang quốc tịch Úc và đang sống tại Melbourne. Điều này cũng đúng với mẹ chị: là vợ của người để lại di sản, bà thuộc hàng thừa kế thứ nhất, và phần tiền bà nhận cũng không chịu thuế dù bà là người Úc. Quy định hiện hành áp dụng đến hết ngày 30/6/2026 (Luật Thuế TNCN 2007, Điều 16 Thông tư 111/2013/TT-BTC) cũng chỉ tính thuế trên đúng bốn nhóm tài sản nêu trên, vì vậy hồ sơ hoàn tất trước hay sau ngày 01/7/2026 không làm thay đổi kết quả.
Để hình dung đầy đủ: nếu trong di sản có thêm tài sản thuộc danh mục chịu thuế, ví dụ căn hộ hoặc cổ phiếu, phần giá trị vượt ngưỡng của mỗi lần nhận sẽ chịu thuế suất 10%. Ngưỡng hiện hành là 10 triệu đồng theo Điều 16 Thông tư 111/2013/TT-BTC; từ ngày 01/7/2026, mức này tăng lên 20 triệu đồng và áp dụng cho cả người không cư trú:
Riêng bất động sản thừa kế giữa người thân trực hệ (vợ chồng; cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi với con; cha mẹ chồng với con dâu, cha mẹ vợ với con rể; ông bà với cháu; anh chị em ruột) tiếp tục được miễn thuế theo khoản 1 Điều 4 của luật này. Nói cách khác, pháp luật thuế Việt Nam chỉ phân biệt theo loại tài sản và quan hệ thân thích, hoàn toàn không phân biệt quốc tịch của người nhận thừa kế.
Trình tự nhận sổ tiết kiệm thừa kế khi đang ở nước ngoài
Tin tốt về thuế không tự động mở được sổ tiết kiệm: ngân hàng chỉ chi trả khi có văn bản khai nhận di sản hợp lệ. Với gia đình đang ở nước ngoài như mẹ con chị Karen, lộ trình thường gồm bốn bước:
- Thu thập giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế và sự kiện thừa kế: giấy khai sinh của chị (quan hệ cha con), giấy đăng ký kết hôn của ba mẹ (quan hệ vợ chồng), giấy chứng tử, hộ chiếu, thông tin sổ tiết kiệm nếu có. Giấy tờ do cơ quan nước ngoài cấp phải được hợp pháp hóa lãnh sự và dịch công chứng sang tiếng Việt.
- Lập văn bản ủy quyền tại cơ quan có thẩm quyền nơi cư trú để luật sư tại Việt Nam thay mặt thực hiện thủ tục, nếu gia đình chưa thể về nước.
- Khai nhận di sản tại tổ chức hành nghề công chứng ở Việt Nam, sau đó nộp hồ sơ cho ngân hàng để giải tỏa và nhận khoản tiền.
- Chuyển tiền về nơi cư trú: tiền thừa kế là nguồn thu hợp pháp, được mua và chuyển ngoại tệ ra nước ngoài qua ngân hàng được cấp phép. Chi tiết thủ tục chuyển tiền, DEDICA sẽ trình bày trong một bài riêng.
Chi phí thực tế chủ yếu là phí thủ tục: phí công chứng văn bản khai nhận di sản tính theo giá trị tài sản, chi phí hợp pháp hóa lãnh sự và dịch thuật, cùng phí ngân hàng khi nhận và chuyển ngoại tệ. Tổng các khoản này thường thấp hơn nhiều so với mức "thuế 10%" mà chị lo lắng ban đầu.
Kết luận
Như vậy, khoản tiền tiết kiệm hơn 3 tỷ đồng ba để lại sẽ về tay mẹ con chị Karen nguyên vẹn về mặt thuế: Việt Nam không thu thuế thu nhập cá nhân với tiền thừa kế, bất kể người nhận mang quốc tịch nào. Lộ trình gồm bốn việc: hoàn thiện và hợp pháp hóa lãnh sự giấy tờ chứng minh quan hệ cha con, quan hệ vợ chồng; lập ủy quyền cho luật sư tại Việt Nam; khai nhận di sản tại công chứng rồi làm việc với ngân hàng; cuối cùng là thủ tục chuyển tiền hợp pháp về Úc. Mọi bước đều có thể hoàn tất khi cả gia đình vẫn ở nước ngoài.
Nếu bạn đang ở nước ngoài và chưa biết bắt đầu từ đâu với sổ tiết kiệm, tài khoản ngân hàng của người thân đã mất tại Việt Nam, DEDICA có thể kiểm tra hồ sơ, soạn nội dung ủy quyền, đại diện khai nhận di sản tại công chứng, làm việc với ngân hàng và tư vấn phương án chuyển tiền về nơi bạn cư trú. Liên hệ DEDICA để được luật sư hướng dẫn ngay từ khâu chuẩn bị giấy tờ đầu tiên.
Bài viết mang tính tham khảo tại thời điểm đăng; mỗi hồ sơ có tình tiết riêng, vui lòng trao đổi với luật sư DEDICA để được tư vấn cho trường hợp cụ thể của bạn.
