Người nước ngoài nhận thừa kế tài sản tại Việt Nam thường mang theo một nỗi sợ: thuế sẽ "nuốt" mất phần lớn giá trị di sản, như những gì họ nghe về thuế thừa kế ở Mỹ, Hàn Quốc hay Nhật Bản. Nỗi lo đặt sai chỗ này khiến nhiều người trì hoãn khai nhận hàng năm trời. Thiệt hại thật khi đó không đến từ thuế, mà đến từ việc di sản bị người khác định đoạt, hồ sơ bị tắc và tiền chậm nộp phát sinh.
Cụ thể thì bạn phải nộp những khoản gì khi nhận căn nhà, sổ tiết kiệm hay phần vốn góp mà người thân để lại ở Việt Nam? Mang quốc tịch nước ngoài có bị đánh thuế nặng hơn người trong nước không? Và vì sao cùng nhận một căn nhà trị giá ba tỷ đồng, có người nộp gần ba trăm triệu tiền thuế, có người không mất một đồng nào? Câu trả lời phụ thuộc vào ba yếu tố mà không phải ai cũng biết: loại tài sản bạn nhận, quan hệ của bạn với người để lại di sản, và thời điểm bạn làm thủ tục. Yếu tố thời điểm đặc biệt đáng chú ý khi Luật Thuế thu nhập cá nhân mới bắt đầu áp dụng từ ngày 01/7/2026, thay đổi cả ngưỡng tính thuế lẫn thời điểm xác định thu nhập. Bài viết dưới đây bóc tách từng khoản thuế, phí với con số cụ thể, chỉ ra những trường hợp được miễn hoàn toàn và các sai lầm khiến hồ sơ kéo dài, để bạn tự ước tính được chi phí cho chính trường hợp của mình.
Khung pháp lý: Việt Nam không có "thuế thừa kế" riêng
Khác với nhiều quốc gia, Việt Nam không ban hành một sắc thuế thừa kế (inheritance tax / estate tax) độc lập. Khoản mà người nhận di sản phải nộp cho ngân sách thực chất là thuế thu nhập cá nhân đánh trên "thu nhập từ nhận thừa kế", cộng với một số khoản phí, lệ phí hành chính khi làm thủ tục sang tên. Đây là điểm xuất phát quan trọng: mức động viên của Việt Nam được thiết kế theo logic thuế thu nhập với thuế suất cố định, không phải logic "đánh trên cả khối di sản" với thuế suất lũy tiến cao như một số nước.
Điểm thứ hai cần khẳng định ngay: quốc tịch nước ngoài không làm mất hay giảm quyền thừa kế tại Việt Nam. Bộ luật Dân sự 2015 ghi nhận nguyên tắc bình đẳng về thừa kế của mọi cá nhân:
Về thuế, pháp luật phân biệt cá nhân cư trú và cá nhân không cư trú: người không cư trú (phần lớn người thừa kế đang sinh sống ở nước ngoài thuộc nhóm này) chỉ chịu thuế đối với thu nhập phát sinh trong lãnh thổ Việt Nam, mà di sản nằm tại Việt Nam thuộc đúng phạm vi đó. Nhưng điều khiến nhiều người bất ngờ là với thu nhập từ thừa kế, mức thuế của hai nhóm giống hệt nhau: cùng thuế suất, cùng ngưỡng miễn, cùng các trường hợp được miễn toàn bộ. Không tồn tại chuyện "Việt kiều bị đánh thuế nặng hơn người trong nước" khi nhận thừa kế.
Cuối cùng là yếu tố thời điểm. Đến hết ngày 30/6/2026, nghĩa vụ thuế xác định theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 (đã qua nhiều lần sửa đổi) và Thông tư 111/2013/TT-BTC. Từ ngày 01/7/2026, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 (Luật số 109/2025/QH15, Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025) thay thế toàn bộ. Phần lớn hồ sơ thừa kế có yếu tố nước ngoài kéo dài nhiều tháng, nên ngay cả khi người thân của bạn đã mất từ trước, thời điểm bạn hoàn tất thủ tục nhiều khả năng rơi vào giai đoạn luật mới. Bài viết này vì vậy trình bày theo luật mới, kèm đối chiếu với quy định cũ ở phần dưới.
Bốn nhóm tài sản chịu thuế và công thức tính 10%
Không phải mọi di sản đều bị tính thuế. Theo khoản 9 Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 (nội dung này kế thừa quy định cũ), thu nhập chịu thuế từ nhận thừa kế chỉ gồm bốn nhóm tài sản:
- Chứng khoán: cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ và các loại chứng khoán khác;
- Phần vốn trong các tổ chức kinh tế, cơ sở kinh doanh: vốn góp công ty TNHH, cổ phần, vốn trong doanh nghiệp tư nhân;
- Bất động sản: quyền sử dụng đất, nhà ở, công trình gắn liền với đất, kể cả nhà ở hình thành trong tương lai;
- Tài sản khác phải đăng ký quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng: ô tô, xe máy, tàu thuyền, du thuyền, tàu bay.
Hệ quả thực tiễn quan trọng nhất của danh mục này: tiền mặt, tiền gửi tiết kiệm, số dư tài khoản ngân hàng không nằm trong diện chịu thuế. Nếu mẹ bạn để lại một sổ tiết kiệm năm tỷ đồng, bạn nhận toàn bộ mà không phải nộp thuế thu nhập cá nhân, dù bạn mang quốc tịch nào và đang sống ở đâu. Đây là hiểu lầm phổ biến số một mà DEDICA gặp khi tư vấn cho khách ở nước ngoài: nhiều người đã chuẩn bị tâm lý "mất 10%" cho khoản tiền gửi vốn không hề bị đánh thuế.
Với bốn nhóm tài sản trong diện chịu thuế, công thức từ ngày 01/7/2026 như sau: lấy phần giá trị tài sản vượt trên 20 triệu đồng của mỗi lần nhận, nhân với thuế suất 10%. Quy định áp dụng cho cá nhân không cư trú được luật ghi rõ:
Ví dụ: bạn nhận thừa kế một căn hộ có giá trị tính thuế 3 tỷ đồng và không thuộc diện miễn. Lấy 3 tỷ đồng trừ ngưỡng 20 triệu đồng, nhân thuế suất 10%, ra số thuế phải nộp 298 triệu đồng. Lưu ý "giá trị tính thuế" không đồng nghĩa với giá thị trường: theo quy định hiện hành, giá trị bất động sản để tính thuế thừa kế xác định căn cứ vào bảng giá đất do UBND cấp tỉnh ban hành và giá tính lệ phí trước bạ, thường thấp hơn giá giao dịch thực tế. Cách định giá chi tiết theo luật mới sẽ do Chính phủ quy định tại nghị định hướng dẫn (đến thời điểm bài viết, văn bản này đang ở giai đoạn dự thảo), nên với hồ sơ thực hiện sau 01/7/2026, con số chính xác cần được rà lại tại thời điểm kê khai.
Trường hợp được miễn toàn bộ: bất động sản giữa thân nhân trực hệ
Phần lớn các vụ thừa kế thực tế là cha mẹ để lại tài sản cho con, hoặc giữa vợ chồng, ông bà với cháu. Với bất động sản, đây chính là nhóm được pháp luật miễn thuế hoàn toàn, và quy định này được giữ nguyên trong luật mới:
Nghĩa là: người con mang quốc tịch Mỹ nhận căn nhà cha ruột để lại tại TP.HCM không phải nộp một đồng thuế thu nhập cá nhân nào, bất kể giá trị căn nhà. Quan hệ con nuôi, con dâu, con rể hợp pháp cũng nằm trong diện miễn. Đi kèm với đó, lệ phí trước bạ khi đăng ký sang tên nhà đất (mức thông thường 0,5% theo Nghị định 10/2022/NĐ-CP) cũng được miễn cho đúng danh sách thân nhân nêu trên theo khoản 10 Điều 10 Nghị định này. Hai chính sách miễn "đi cùng nhau" khiến chi phí nhận di sản trong gia đình trực hệ thực tế chỉ còn các khoản phí thủ tục nhỏ.
Nhưng ranh giới của danh sách miễn rất cứng, và đây là chỗ nhiều người tính sai: cô, dì, chú, bác để lại tài sản cho cháu; cháu họ; anh em con chú con bác; hay người được di tặng không có quan hệ huyết thống. Tất cả đều không thuộc diện miễn và chịu thuế 10% phần vượt ngưỡng như bình thường. Ngoài ra, diện miễn chỉ áp dụng cho bất động sản: con ruột nhận thừa kế cổ phần công ty hay ô tô từ cha mẹ vẫn phải nộp thuế theo công thức chung. Và để được miễn, bạn phải chứng minh được quan hệ bằng giấy tờ hộ tịch. Với người sinh sống lâu năm ở nước ngoài, giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn do nước ngoài cấp phải được hợp pháp hóa lãnh sự và dịch công chứng trước khi sử dụng tại Việt Nam.
Những thay đổi từ ngày 01/7/2026 theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025
Luật số 109/2025/QH15 không thay đổi triết lý đánh thuế thừa kế, nhưng điều chỉnh một số thông số mà người đang làm thủ tục quanh mốc giao thời cần nắm chính xác:
| Nội dung | Đến hết 30/6/2026 | Từ 01/7/2026 |
|---|---|---|
| Căn cứ pháp lý | Luật Thuế TNCN 2007 (sửa đổi) và Thông tư 111/2013/TT-BTC | Luật Thuế TNCN 2025 (109/2025/QH15) |
| Thuế suất | 10% | 10% (giữ nguyên) |
| Ngưỡng không chịu thuế mỗi lần nhận | 10 triệu đồng | 20 triệu đồng |
| Bốn nhóm tài sản chịu thuế | Chứng khoán, phần vốn, bất động sản, tài sản phải đăng ký | Giữ nguyên |
| Miễn thuế bất động sản giữa thân nhân trực hệ | Có | Giữ nguyên |
| Thời điểm xác định thu nhập tính thuế | Khi làm thủ tục đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản | Khi người nộp thuế nhận được thừa kế (chi tiết chờ nghị định hướng dẫn) |
Việc nâng ngưỡng từ 10 lên 20 triệu đồng được nhắc đến nhiều, nhưng cần nhìn đúng bản chất: vì ngưỡng chỉ là phần được trừ trước khi nhân 10%, khoản tiết kiệm tối đa cho người nộp thuế là đúng 1 triệu đồng mỗi lần nhận. Thay đổi đáng chú ý hơn với người thừa kế ở nước ngoài là thời điểm xác định thu nhập tính thuế chuyển từ "khi đăng ký quyền sở hữu" sang "khi nhận được thừa kế", cùng với việc cách định giá tài sản sẽ do nghị định mới quy định chi tiết. Những thông số này ảnh hưởng trực tiếp đến việc hồ sơ của bạn áp dụng luật nào và tính thuế trên giá trị nào.
Trình tự thực hiện và các khoản phí đi kèm
Thuế chỉ là một phần của bức tranh chi phí. Một hồ sơ thừa kế thông thường đi qua các bước sau, mỗi bước có khoản thu riêng:
- Khai nhận di sản tại tổ chức hành nghề công chứng. Văn bản khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia di sản được công chứng và niêm yết theo quy định. Phí công chứng tính trên giá trị di sản theo biểu lũy thoái của Thông tư 257/2016/TT-BTC: ví dụ di sản 1 tỷ đồng chịu phí 1 triệu đồng; di sản 5 tỷ đồng chịu phí 3,2 triệu đồng; mức thu tối đa 70 triệu đồng cho một trường hợp. So với giá trị di sản, đây là khoản nhỏ.
- Kê khai thuế thu nhập cá nhân theo từng lần nhận thừa kế. Theo quy định hiện hành, việc kê khai là bắt buộc kể cả khi bạn thuộc diện miễn thuế: cơ quan đăng ký chỉ làm thủ tục chuyển quyền khi đã có chứng từ nộp thuế hoặc xác nhận của cơ quan thuế về việc khoản thừa kế được miễn. Bỏ qua bước này, hồ sơ sang tên chắc chắn bị trả lại.
- Nộp lệ phí trước bạ và đăng ký sang tên. Mức 0,5% giá trị nhà đất (miễn cho thân nhân trực hệ như đã nêu); với ô tô, xe máy áp dụng mức riêng theo Nghị định 10/2022/NĐ-CP. Sau bước này, tài sản chính thức đứng tên bạn.
- Riêng với người nước ngoài: xác định hình thức nhận trước khi làm bước 1. Nếu bạn thuộc diện được sở hữu nhà ở tại Việt Nam (ví dụ căn hộ trong dự án nhà ở thương mại được phép bán cho người nước ngoài, và bạn được phép nhập cảnh), bạn có thể đứng tên nhận hiện vật. Nếu không, đặc biệt với quyền sử dụng đất ở (loại quyền không cấp cho cá nhân nước ngoài không gốc Việt), pháp luật cho bạn "hưởng giá trị": Luật Đất đai 2024 (Điều 44) và Luật Nhà ở 2023 (Điều 20, Điều 22) cho phép người thừa kế không được cấp Giấy chứng nhận đứng tên là bên chuyển nhượng để bán tài sản và nhận tiền. Khi bán, phát sinh thêm thuế thu nhập cá nhân từ chuyển nhượng bất động sản bằng 2% giá chuyển nhượng theo Điều 24 Luật Thuế TNCN 2025. Đây là nghĩa vụ thuế của giao dịch bán, tách biệt với thuế thừa kế.
Sau khi bán di sản hoặc rút tiền thừa kế, việc chuyển số tiền này ra nước ngoài phải tuân theo quy định quản lý ngoại hối riêng. DEDICA đã có bài phân tích chi tiết về thủ tục chuyển tiền thừa kế ra nước ngoài, bạn nên đọc kèm nếu đây là đích đến cuối cùng của mình.
Rủi ro và sai lầm thường gặp khi tính thuế thừa kế
Sai lầm tốn kém nhất, nghịch lý thay, lại xuất phát từ nỗi sợ thuế. Không ít Việt kiều đã rời Việt Nam lâu năm nghe nói "nhận thừa kế phải đóng thuế mấy chục phần trăm" nên chần chừ không khai nhận, có người buông luôn ý định nhận phần của mình. Trong thời gian đó, các đồng thừa kế trong nước có thể tự làm thủ tục khai nhận và bỏ sót người ở nước ngoài. Đến khi phát hiện, việc đòi lại phần di sản phải đi qua thương lượng hoặc khởi kiện, tốn kém gấp nhiều lần khoản thuế tưởng tượng ban đầu. Như phân tích ở trên, với quan hệ trực hệ và tài sản là nhà đất, chi phí thật thường chỉ gồm vài triệu đồng phí công chứng và phí thủ tục.
Nhóm sai lầm thứ hai nằm ở ranh giới diện miễn. Người được cô ruột để lại căn nhà vẫn đinh ninh "người nhà thì miễn thuế", nhưng quan hệ giữa cô và cháu không có trong danh sách của khoản 1 Điều 4, và khoản thuế 10% trên giá trị căn nhà vượt ngưỡng trở thành con số bất ngờ lớn. Tương tự, con ruột nhận cổ phần công ty của cha vẫn phải nộp thuế vì diện miễn chỉ dành cho bất động sản. Trước khi nhận, cần đối chiếu chính xác quan hệ của mình và loại tài sản với quy định, thay vì suy đoán theo cảm tính.
Thứ ba là lỗi thủ tục của chính những người được miễn: cho rằng "miễn thuế thì không cần làm gì với cơ quan thuế". Thực tế việc kê khai từng lần nhận thừa kế vẫn bắt buộc, và thiếu xác nhận miễn thuế thì văn phòng đăng ký đất đai sẽ không sang tên. Với người ở nước ngoài, mỗi lần hồ sơ bị trả về là thêm một vòng gửi giấy tờ, ủy quyền, chờ đợi, có khi mất thêm vài tháng chỉ vì một tờ khai.
Thứ tư, giấy tờ chứng minh quan hệ nhân thân cấp ở nước ngoài chưa hợp pháp hóa lãnh sự. Không chứng minh được mình là "con đẻ", "anh ruột" theo chuẩn giấy tờ Việt Nam, bạn không những có nguy cơ mất quyền hưởng diện miễn thuế mà còn không hoàn tất được cả khâu công chứng khai nhận. Đây là lỗi phổ biến nhất với hồ sơ có yếu tố nước ngoài mà DEDICA xử lý.
Cuối cùng, người định bán di sản để mang tiền về nước hay quên cộng đủ các lớp nghĩa vụ: thuế thừa kế (nếu không thuộc diện miễn), rồi 2% thuế chuyển nhượng khi bán, và, tùy pháp luật nước nơi bạn cư trú, khoản thừa kế hoặc tiền bán tài sản có thể phải kê khai, chịu thuế thêm ở nước đó. Việt Nam đã ký hiệp định tránh đánh thuế hai lần với nhiều quốc gia; việc khoản nào được khấu trừ, khoản nào phải khai ở đâu cần được tính trước cho từng trường hợp cụ thể, tốt nhất với sự phối hợp giữa luật sư tại Việt Nam và chuyên gia thuế nơi bạn cư trú.
DEDICA hỗ trợ người thừa kế ở nước ngoài như thế nào
Phần lớn khách của DEDICA trong các vụ việc thừa kế đang sinh sống tại nước ngoài và không thể về Việt Nam theo đuổi thủ tục. Với nhóm khách này, DEDICA tính trước toàn bộ nghĩa vụ thuế, phí cho từng phương án (nhận hiện vật, hưởng giá trị, hay phân chia lại giữa các đồng thừa kế) để bạn quyết định dựa trên con số thật thay vì phỏng đoán; hướng dẫn chuẩn bị và hợp pháp hóa lãnh sự giấy tờ chứng minh quan hệ nhân thân ngay từ nước ngoài; và nhận ủy quyền thay bạn thực hiện trọn quy trình tại Việt Nam: công chứng khai nhận di sản, kê khai thuế, nộp lệ phí trước bạ, đăng ký sang tên, kể cả bán tài sản và phối hợp thủ tục chuyển tiền về nước cho bạn.
Nếu bạn đang phân vân giữa các phương án nhận di sản, một buổi trao đổi với luật sư để chạy thử các con số thuế, phí cho từng kịch bản thường giúp quyết định trở nên rõ ràng hơn nhiều.
Kết luận
Chi phí khi người nước ngoài nhận thừa kế tài sản tại Việt Nam xác định qua bốn câu hỏi theo thứ tự: (1) Tài sản thuộc loại gì: tiền mặt, tiền gửi ngân hàng không chịu thuế thu nhập cá nhân; chỉ chứng khoán, phần vốn, bất động sản và tài sản phải đăng ký mới trong diện chịu thuế. (2) Quan hệ của bạn với người để lại di sản: bất động sản giữa vợ chồng, cha mẹ và con, ông bà và cháu, anh chị em ruột được miễn cả thuế thu nhập cá nhân lẫn lệ phí trước bạ, nhưng vẫn phải kê khai để có xác nhận miễn. (3) Ngoài diện miễn, thuế bằng 10% phần giá trị vượt 20 triệu đồng mỗi lần nhận (mức từ 01/7/2026 theo Luật 109/2025/QH15; trước đó là 10 triệu đồng), cộng 0,5% lệ phí trước bạ và phí công chứng tính theo giá trị di sản. (4) Nếu bán di sản để chuyển giá trị ra nước ngoài, cộng thêm 2% thuế chuyển nhượng bất động sản và kiểm tra nghĩa vụ thuế tại nước cư trú. Ba việc nên làm ngay: tập hợp và hợp pháp hóa lãnh sự giấy tờ chứng minh quan hệ, xác định hình thức nhận phù hợp với điều kiện sở hữu của mình, và kê khai đúng từng lần nhận, hoặc ủy quyền cho luật sư tại Việt Nam làm trọn các bước nếu bạn không thể về nước.
Mỗi hồ sơ thừa kế có yếu tố nước ngoài là một bài toán riêng về loại tài sản, quan hệ nhân thân và quốc gia cư trú. Con số thuế cuối cùng có thể chênh nhau hàng trăm triệu đồng giữa các phương án nhận. Trước khi quyết định nhận, bán hay từ chối di sản, hãy để luật sư DEDICA tính trước cho bạn toàn bộ nghĩa vụ thuế, phí của từng kịch bản và thay bạn thực hiện thủ tục tại Việt Nam khi bạn vẫn ở nước ngoài. Liên hệ DEDICA Law Firm để được tư vấn cho trường hợp cụ thể của bạn.
Nội dung bài viết mang tính tham khảo dựa trên quy định pháp luật tại thời điểm soạn thảo (tháng 6/2026), trong đó Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 áp dụng từ ngày 01/7/2026 và nghị định hướng dẫn đang được hoàn thiện. Mỗi vụ việc có tình tiết riêng; vui lòng tham vấn luật sư DEDICA để đượ
