Khi người thân tại Việt Nam cố tình giấu giấy tờ tử tuất để tự khai nhận và chiếm giữ toàn bộ di sản của Việt kiều, quyền lợi hợp pháp của người ở nước ngoài có nguy cơ mất trắng nếu tài sản bị bán sang tay nhiều lần. Nhận diện đúng thủ tục khởi kiện và áp dụng biện pháp ngăn chặn kịp thời là lối thoát duy nhất để bảo vệ khối tài sản hàng tỷ đồng này.
Anh/chị định cư ở nước ngoài, đột ngột phát hiện người nhà ở Việt Nam đã lén lút làm thủ tục khai nhận di sản thừa kế một mình? Thậm chí, họ còn lấy cớ "Việt kiều không được đứng tên đất" để ép anh/chị nhượng quyền, rồi âm thầm sang tên sổ đỏ và bán tài sản? Giữa khoảng cách địa lý xa xôi, làm thế nào để anh/chị lật lại hồ sơ công chứng đã bị làm sai lệch và đòi lại phần tài sản chính đáng của mình mà không cần phải bay về Việt Nam? Bài viết dưới đây sẽ làm rõ khung pháp lý bảo vệ quyền thừa kế của người Việt Nam định cư ở nước ngoài, những rủi ro thường gặp và các bước để khởi kiện đòi lại di sản.
Khung pháp lý về quyền nhận di sản của Việt kiều
Nhiều người ở Việt Nam thường lợi dụng sự thiếu am hiểu pháp luật của người thân ở nước ngoài để phao tin rằng "Việt kiều không có quyền nhận thừa kế nhà đất". Đây là một hiểu lầm nghiêm trọng. Tùy thuộc vào việc anh/chị còn giữ quốc tịch Việt Nam hay chỉ là người gốc Việt, quyền lợi đối với di sản là bất động sản được pháp luật bảo vệ rất rõ ràng.
Thứ nhất, đối với người Việt Nam định cư ở nước ngoài còn giữ quốc tịch Việt Nam, anh/chị hoàn toàn có quyền sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở giống như công dân trong nước.
Thứ hai, đối với người gốc Việt Nam (đã mất quốc tịch Việt Nam), pháp luật đất đai mới nhất vẫn trao quyền nhận thừa kế quyền sử dụng đất ở. Điều này nghĩa là việc mất quốc tịch không làm mất đi quyền thừa kế cốt lõi của anh/chị.
Về thời hiệu khởi kiện, pháp luật cho phép anh/chị có khoảng thời gian đủ dài để phát hiện và đòi lại quyền lợi. Nếu quá thời hạn này, di sản sẽ thuộc về người đang quản lý.
Rủi ro pháp lý và sai lầm thường gặp trong thực tế
Kịch bản phổ biến nhất khiến Việt kiều mất di sản là: người thân ở Việt Nam cố tình giấu nhẹm giấy chứng tử và các giấy tờ nhân thân, ra cơ quan công chứng làm thủ tục khai nhận di sản và cam đoan rằng "người chết chỉ có chừng này người thừa kế", qua đó cố ý gạt tên người đang ở nước ngoài.
Hành vi này không chỉ là gian dối mà còn vi phạm nghiêm trọng quy định của Luật Công chứng. Nếu phát hiện hồ sơ công chứng có dấu hiệu sai lệch, anh/chị có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố văn bản công chứng đó vô hiệu.
Tuy nhiên, rủi ro lớn nhất là việc người thân ở Việt Nam nhanh tay bán bất động sản đó cho một "bên thứ ba ngay tình". Khi tài sản đã qua giao dịch chuyển nhượng hợp pháp, việc lấy lại chính mảnh đất ban đầu là cực kỳ phức tạp. Trong trường hợp đó, anh/chị thường chỉ có thể khởi kiện yêu cầu bồi thường giá trị bằng tiền tương đương.
Trình tự thủ tục khởi kiện đòi lại di sản thừa kế
Để bảo vệ quyền lợi và đòi lại phần di sản bị chiếm đoạt, anh/chị cần tiến hành thủ tục khởi kiện tại Tòa án nhân dân cấp Tỉnh (do vụ việc có yếu tố nước ngoài). Trình tự cơ bản bao gồm:
- Thu thập chứng cứ: Chuẩn bị giấy tờ nhân thân chứng minh quan hệ huyết thống, bằng chứng chứng minh tài sản thuộc quyền sở hữu của người để lại di sản, và trích lục văn bản khai nhận di sản gian dối.
- Nộp đơn khởi kiện: Yêu cầu Tòa án tuyên bố vô hiệu văn bản khai nhận di sản thừa kế trái pháp luật và phân chia lại di sản theo đúng pháp luật.
- Yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời: Đây là bước mang tính sống còn. Ngay khi nộp đơn, anh/chị cần yêu cầu Tòa án ra quyết định phong tỏa tài sản để ngăn chặn người nhà tẩu tán, bán tháo trong quá trình xét xử.
- Tham gia tố tụng: Tham gia hòa giải và xét xử để bảo vệ quyền lợi.
Giải pháp của DEDICA trong xử lý tranh chấp di sản có yếu tố nước ngoài
Trở ngại lớn nhất của Việt kiều là khoảng cách địa lý và không nắm rõ quy trình tố tụng tại Việt Nam. DEDICA Law Firm sẽ thay mặt anh/chị trích lục các hồ sơ hộ tịch bị che giấu, chuẩn bị bộ hồ sơ khởi kiện chuẩn xác và ngay lập tức yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp ngăn chặn khẩn cấp để giữ lại khối tài sản. Chúng tôi đàm phán hoặc tranh tụng, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của anh/chị được đòi lại trọn vẹn.
Kết luận
Hành vi cố tình chiếm giữ di sản bằng cách gian dối hồ sơ là vi phạm pháp luật. Với Việt kiều, quyền thừa kế bất động sản vẫn được đảm bảo theo Luật Đất đai 2024. Để giành lại tài sản, anh/chị cần hành động quyết liệt qua các bước: thu thập bằng chứng, yêu cầu Tòa án tuyên vô hiệu văn bản công chứng gian dối và phong tỏa tài sản ngay lập tức. Đừng chần chừ, vì thời hiệu khởi kiện thừa kế là hữu hạn. Việc ủy quyền cho luật sư từ sớm sẽ giúp anh/chị tránh được việc phải nhận lại di sản bằng tiền thay vì giữ lại được chính căn nhà kỷ niệm của gia đình.
Nếu phát hiện di sản có dấu hiệu bị chiếm đoạt, hãy liên hệ ngay với DEDICA Law Firm để được tư vấn chiến lược khởi kiện và áp dụng biện pháp giữ tài sản khẩn cấp.
Nội dung bài viết mang tính tham khảo dựa trên quy định pháp luật tại thời điểm soạn thảo. Mỗi vụ việc có tình tiết riêng; vui lòng tham vấn luật sư DEDICA để được tư vấn chính xác.
