Người thân mất, làm thế nào để rút tiền trong tài khoản ngân hàng tại Việt Nam?

Anh Minh (tên đã được thay đổi), quốc tịch Mỹ, hỏi DEDICA:

"Mẹ tôi ở Việt Nam vừa qua đời đột ngột, không để lại di chúc. Tôi biết mẹ có gửi tiết kiệm ở một vài ngân hàng nhưng không tìm thấy sổ, cũng không rõ chính xác là ngân hàng nào. Hiện tôi không thể sắp xếp về Việt Nam, họ hàng thì mỗi người nói một kiểu. Tôi phải làm sao để rút số tiền này, và nếu không có sổ tiết kiệm thì ngân hàng có giải quyết không?"

DEDICA tư vấn Chào anh Minh, số tiền tiết kiệm của mẹ anh hoàn toàn có thể rút được dù không còn giữ sổ hay không nhớ chính xác tên ngân hàng, bởi hệ thống ngân hàng quản lý tài sản theo thông tin nhân thân. Tuy nhiên, anh bắt buộc phải thực hiện thủ tục khai nhận di sản thừa kế. Việc anh đang ở Mỹ và họ hàng có ý kiến trái chiều không phải là ngõ cụt; anh có thể ủy quyền toàn bộ để luật sư tại Việt Nam thay mặt tìm kiếm tài khoản và xử lý. Dưới đây là khung pháp lý và các bước cụ thể để anh giải quyết an toàn, hợp pháp.

Quyền thừa kế và điều kiện pháp lý để rút tiền từ ngân hàng

Tiền gửi tiết kiệm hay số dư trong tài khoản thanh toán của mẹ anh được xác định là di sản thừa kế. Khi mẹ anh mất không để lại di chúc, toàn bộ số tiền này sẽ được chia theo pháp luật cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất. Dù mang quốc tịch Mỹ, anh vẫn có quyền thừa kế bình đẳng đối với tài sản của mẹ ruột để lại tại Việt Nam.

Trên thực tế, ngân hàng bảo mật thông tin khách hàng rất chặt chẽ và không tự động chi trả tiền cho bất kỳ ai tự xưng là người nhà, dù có mang theo sổ tiết kiệm gốc hay giấy chứng tử. Để ngân hàng có cơ sở giải tỏa tài khoản và chi trả tiền, gia đình phải cung cấp được một trong hai loại giấy tờ có giá trị pháp lý cao nhất: Văn bản thỏa thuận phân chia di sản hoặc Văn bản khai nhận di sản đã được công chứng hợp pháp.

Các bước xử lý thực tế khi không có sổ và đang ở nước ngoài

Với tình huống khoảng cách địa lý và sự bất đồng trong gia đình, việc trực tiếp chạy vạy giấy tờ là bất khả thi. Anh có thể tiến hành theo trình tự sau thông qua cơ chế ủy quyền:

• Bước 1: Tra cứu và xác minh tài khoản ngân hàng. Việc mất sổ tiết kiệm không làm mất đi quyền sở hữu tiền. Bằng việc lập giấy ủy quyền, người đại diện của anh (như luật sư) có thể dùng Giấy chứng tử của mẹ anh và giấy tờ chứng minh quan hệ mẹ con để gửi văn bản đề nghị các ngân hàng nghi ngờ thực hiện tra soát số dư tài khoản. Ngân hàng sẽ dựa vào số CMND/CCCD của người mất để truy xuất chính xác tài sản.
• Bước 2: Lập hợp đồng ủy quyền từ nước ngoài. Anh không cần bay về Việt Nam. Pháp luật cho phép anh lập hợp đồng ủy quyền ngay tại nơi cư trú (qua Đại sứ quán/Lãnh sự quán Việt Nam tại Mỹ hoặc Phòng Công chứng địa phương rồi hợp pháp hóa lãnh sự). Văn bản này sau đó gửi về Việt Nam để người được ủy quyền ký tiếp phần nhận ủy quyền.

• Bước 3: Thực hiện thủ tục công chứng di sản. Người đại diện tại Việt Nam sẽ cùng các đồng thừa kế khác nộp hồ sơ tại tổ chức hành nghề công chứng. Sau thời gian niêm yết thông báo thụ lý hồ sơ (thường là 15 ngày), nếu không có khiếu nại, tổ chức công chứng sẽ phát hành văn bản phân chia di sản.
• Bước 4: Rút tiền tại ngân hàng. Người được ủy quyền mang văn bản công chứng di sản, giấy chứng tử, và giấy tờ tùy thân ra ngân hàng để làm thủ tục tất toán tài khoản và nhận tiền thay anh.

Đối với các trường hợp khách hàng ở nước ngoài, DEDICA cung cấp dịch vụ đại diện ủy quyền trọn gói: từ việc rà soát số dư tại hệ thống các ngân hàng, làm việc với các đồng thừa kế để thương lượng, cho đến hoàn thiện thủ tục công chứng hoặc đại diện tham gia tranh tụng tại Tòa án nếu phát sinh tranh chấp. Liên hệ ngay với DEDICA để đội ngũ luật sư của chúng tôi bắt tay vào bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho anh.

Nội dung mang tính tham khảo; mỗi vụ việc có tình tiết riêng, vui lòng tham vấn luật sư DEDICA để được tư vấn chính xác.