Mở chuỗi nhà hàng F&B tại Việt Nam, nhà đầu tư nước ngoài không đối mặt với một loại giấy phép duy nhất, mà với một chuỗi giấy tờ lặp lại theo từng chi nhánh, mỗi loại có điều kiện và mốc hết hạn riêng. Chậm một Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm hay bỏ sót nghĩa vụ phòng cháy chữa cháy tại một cơ sở mới mở, chi nhánh đó có thể bị yêu cầu tạm dừng hoạt động ngay khi cơ quan chức năng kiểm tra.
Ngành dịch vụ ăn uống có phải xin giấy phép phân phối bán lẻ như nhiều người vẫn đồn không? Mở thêm một chi nhánh mới có phải làm lại toàn bộ thủ tục xin phép từ đầu? Và nếu chuỗi có phục vụ thêm rượu, bia thì cần xin phép riêng hay chỉ cần đăng ký? Nhiều doanh nghiệp nước ngoài khi bắt tay vào vận hành mới nhận ra các loại giấy tờ này không nằm gọn trong một lần xin cấp phép, mà rải đều theo diện tích, quy mô và tính chất của từng cơ sở kinh doanh, rất dễ bỏ sót nếu không có ai theo sát liên tục. Bài viết dưới đây hệ thống hóa khung pháp lý hiện hành, trình tự cần hoàn tất và những sai lầm thường gặp khi vận hành chuỗi F&B có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam.
Dịch vụ ăn uống có thực sự mở cửa cho nhà đầu tư nước ngoài
Theo Luật Đầu tư 2025, nguyên tắc chung là nhà đầu tư nước ngoài được áp dụng điều kiện tiếp cận thị trường như nhà đầu tư trong nước, trừ những ngành, nghề nằm trong danh mục hạn chế do Chính phủ công bố.
Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường được công bố tại Phụ lục I Nghị định 96/2026/NĐ-CP, chia thành hai nhóm: ngành, nghề chưa được tiếp cận thị trường, và ngành, nghề tiếp cận thị trường có điều kiện. Rà toàn bộ hai danh mục này, dịch vụ ăn uống, kinh doanh nhà hàng không có tên trong cả hai nhóm. Điều này nghĩa là về nguyên tắc tiếp cận thị trường, nhà đầu tư nước ngoài mở nhà hàng, quán ăn được đối xử như nhà đầu tư trong nước, không bị giới hạn riêng về tỷ lệ sở hữu vốn cho ngành này.
Điểm hay bị nhầm lẫn là giữa dịch vụ ăn uống và hoạt động phân phối, bán lẻ hàng hóa. Nghị định 09/2018/NĐ-CP quy định về Giấy phép kinh doanh và Giấy phép lập cơ sở bán lẻ, nhưng phạm vi điều chỉnh của nghị định này chỉ giới hạn ở hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến mua bán hàng hóa của tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, không bao gồm dịch vụ ăn uống.
Nói cách khác, nếu chuỗi chỉ phục vụ ăn uống tại chỗ, không kinh doanh thêm mảng bán lẻ hàng hóa đóng gói riêng biệt, thì không cần xin Giấy phép kinh doanh hay Giấy phép lập cơ sở bán lẻ theo Nghị định 09/2018/NĐ-CP cho hoạt động này. Trường hợp chuỗi mở rộng thêm quầy bán mang về các sản phẩm đóng gói (ví dụ cà phê hạt, bánh đóng hộp) như một hoạt động kinh doanh tách biệt, phần đó cần được rà soát riêng vì có thể rơi vào phạm vi phân phối hàng hóa.
Trình tự các loại giấy tờ cần hoàn tất cho từng cơ sở
Việc thành lập pháp nhân vận hành chuỗi, gồm xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, là bước nền tảng và đã được nhiều bài viết khác của DEDICA phân tích riêng. Phần dễ bị bỏ sót hơn nằm ở lớp giấy tờ vận hành, phải lặp lại cho từng địa điểm kinh doanh chứ không dùng chung cho cả chuỗi.
Trước tiên là Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Luật An toàn thực phẩm quy định rõ điều kiện để một cơ sở được cấp giấy chứng nhận này.
Vì "cơ sở" ở đây được hiểu theo từng địa điểm chế biến, kinh doanh cụ thể, mỗi chi nhánh mở mới đều phải xin giấy chứng nhận riêng, không thể dùng chung giấy chứng nhận đã cấp cho chi nhánh đầu tiên. Thủ tục cấp thuộc thẩm quyền của Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoặc Bộ Công Thương tùy lĩnh vực quản lý, theo quy định hiện hành tại Nghị định 46/2026/NĐ-CP (đã thay thế Nghị định 15/2018/NĐ-CP kể từ ngày ký ban hành). Giấy chứng nhận này không tồn tại vĩnh viễn.
Kế đến là nghĩa vụ phòng cháy, chữa cháy, cũng được xác định theo diện tích của từng cơ sở chứ không theo quy mô toàn chuỗi. Nghị định 105/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024 quy định ngưỡng diện tích cụ thể cho cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống.
Từ ngưỡng 100 m² phục vụ kinh doanh trở lên, cơ sở thuộc diện quản lý về phòng cháy, chữa cháy và phải thực hiện các nghĩa vụ tại Điều 23 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ: có nội quy phòng cháy chữa cháy phù hợp, trang bị phương tiện chữa cháy tương ứng, xây dựng phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ, và phân công người phụ trách hoặc thành lập lực lượng phòng cháy chữa cháy cơ sở. Nếu diện tích sàn công trình từ 300 m² trở lên, cơ sở còn thuộc danh mục phải mua bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc. Riêng với các chi nhánh có quy mô lớn, diện tích sàn từ 3.000 m² trở lên thuộc nhóm công trình thương mại phải thẩm định thiết kế phòng cháy, chữa cháy trước khi xây dựng và phải được nghiệm thu, chấp thuận kết quả nghiệm thu trước khi đưa vào khai thác, sử dụng.
Cuối cùng, nếu chuỗi có phục vụ rượu, bia tiêu dùng tại chỗ, đây là điểm quy định đã thay đổi so với nhận thức phổ biến trên thị trường. Nghị định 17/2020/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 105/2017/NĐ-CP về kinh doanh rượu đã bãi bỏ yêu cầu xin giấy phép cho hoạt động bán rượu tiêu dùng tại chỗ, thay bằng thủ tục đăng ký.
Việc đăng ký này thực hiện theo từng địa điểm kinh doanh, tại Phòng Kinh tế hoặc Phòng Kinh tế và Hạ tầng cấp huyện nơi đặt cơ sở, chứ không phải xin một giấy phép chung rồi áp dụng cho mọi chi nhánh.
Rủi ro và sai lầm thường gặp trong thực tế
Sai lầm phổ biến nhất không nằm ở chi nhánh đầu tiên, mà ở cách chuỗi mở rộng sang chi nhánh thứ hai, thứ ba. Không ít nhà đầu tư nghĩ rằng Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm đã xin cho trụ sở chính hoặc chi nhánh đầu tiên có thể áp dụng chung cho cả hệ thống, đến khi đoàn kiểm tra đến chi nhánh mới mở mới phát hiện thiếu giấy tờ và bị lập biên bản, thậm chí bị yêu cầu tạm dừng hoạt động cho đến khi được cấp giấy chứng nhận.
Một sai lầm khác đến từ chính việc nghe theo thông tin cũ về giấy phép bán lẻ. Vì nhiều nguồn tư vấn trên mạng vẫn liệt kê "Giấy phép kinh doanh", "Giấy phép lập cơ sở bán lẻ" như một loại giấy tờ bắt buộc cho mọi hoạt động thương mại có vốn nước ngoài, một số nhà đầu tư chuẩn bị hồ sơ và tốn thời gian xin loại giấy phép không áp dụng cho dịch vụ ăn uống thuần túy, trong khi bỏ qua các nghĩa vụ thực sự liên quan như an toàn thực phẩm hay phòng cháy chữa cháy.
Về phòng cháy, chữa cháy, một hiểu lầm thường gặp là nghĩ rằng chi nhánh nhỏ, diện tích dưới 100 m² thì hoàn toàn không phải lo về phòng cháy. Thực tế, cơ sở dưới ngưỡng này tuy không thuộc danh mục quản lý chính thức với đầy đủ nghĩa vụ tại Điều 23, nhưng vẫn phải tuân thủ các quy định chung về an toàn phòng cháy, ví dụ về lắp đặt, sử dụng thiết bị điện. Ngược lại, khi chi nhánh mở rộng vượt ngưỡng diện tích, nghĩa vụ phát sinh ngay lập tức chứ không chờ đến khi có sự cố mới bị nhắc nhở.
Với hoạt động bán rượu, bia tại chỗ, sai lầm nằm ở hai chiều trái ngược nhau. Một số nhà đầu tư vẫn chuẩn bị hồ sơ xin giấy phép theo quy định cũ dù đã không còn cần thiết, trong khi số khác lại hiểu nhầm rằng vì chỉ cần "đăng ký" nên có thể bỏ qua bước này, xem đây như một thủ tục hình thức không quan trọng. Trên thực tế, đăng ký với Phòng Kinh tế cấp huyện vẫn là nghĩa vụ bắt buộc; bỏ qua bước này vẫn có thể bị xử lý như kinh doanh rượu không đúng quy định.
Vai trò của DEDICA trong việc theo sát giấy tờ vận hành theo từng chi nhánh
Điểm chung của các loại giấy tờ trên là chúng không tập trung một lần rồi xong, mà rải theo từng cơ sở, từng mốc thời gian riêng: an toàn thực phẩm ba năm một lần, phòng cháy chữa cháy phát sinh theo diện tích mỗi chi nhánh mới, đăng ký kinh doanh rượu theo từng địa điểm. Với một chuỗi đang hoặc dự định mở rộng liên tục, việc tự theo dõi nội bộ toàn bộ các mốc này, đặc biệt khi đội ngũ quản lý chưa quen hệ thống pháp luật Việt Nam, là điều dễ bị bỏ sót.
Gói tư vấn pháp lý thường xuyên của DEDICA đóng vai trò như một bộ phận pháp chế theo sát hoạt động của chuỗi: rà soát tình trạng giấy tờ hiện có theo từng địa điểm, cảnh báo trước các mốc gia hạn, cập nhật khi có nghị định mới làm thay đổi điều kiện áp dụng. Khi phát sinh nhu cầu xin giấy tờ mới cho một chi nhánh sắp mở, như giấy chứng nhận an toàn thực phẩm hay hồ sơ phòng cháy chữa cháy, DEDICA sẽ phối hợp với bộ phận phụ trách giấy phép chuyên biệt để xử lý kịp thời, giúp chi nhánh mới không phải trì hoãn khai trương vì thiếu thủ tục.
Kết luận
Về bản chất, dịch vụ ăn uống không nằm trong danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường, nên nhà đầu tư nước ngoài mở chuỗi nhà hàng F&B tại Việt Nam không cần xin giấy phép phân phối bán lẻ cho hoạt động này. Nhưng để từng chi nhánh được vận hành hợp pháp, cần hoàn tất theo đúng thứ tự cho mỗi địa điểm: xin Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm riêng, có hiệu lực 3 năm và phải xin cấp lại trước khi hết hạn 6 tháng; rà diện tích phục vụ kinh doanh để xác định nghĩa vụ phòng cháy chữa cháy tương ứng, từ mức quản lý cơ bản, đến bảo hiểm cháy nổ bắt buộc, đến thẩm định thiết kế và nghiệm thu nếu công trình đủ lớn; và đăng ký, không phải xin phép, tại Phòng Kinh tế cấp huyện nếu có phục vụ rượu, bia tại chỗ. Sai lầm phổ biến nhất không phải là thiếu giấy tờ ở chi nhánh đầu tiên, mà là quên lặp lại đúng các bước này khi mở rộng sang chi nhánh tiếp theo. Anh/chị nên rà soát lại tình trạng giấy tờ theo từng địa điểm đang vận hành ngay từ bây giờ, trước khi mở thêm chi nhánh mới.
Nếu chuỗi của anh/chị đang vận hành nhiều chi nhánh hoặc sắp mở rộng thêm, DEDICA có thể rà soát tình trạng giấy tờ hiện tại theo từng địa điểm và theo dõi các mốc gia hạn sắp tới, để anh/chị tập trung vào việc kinh doanh thay vì canh chừng thủ tục hành chính. Liên hệ DEDICA để trao đổi cụ thể về mô hình chuỗi anh/chị đang vận hành.
Nội dung bài viết mang tính tham khảo dựa trên quy định pháp luật tại thời điểm soạn thảo. Điều kiện áp dụng có thể khác nhau tùy quy mô, địa điểm và mô hình kinh doanh cụ thể của từng chuỗi; vui lòng tham vấn luật sư DEDICA để được đánh giá chính xác cho trường hợp của anh/chị.
