Thuế thu nhập cá nhân khi nhận thừa kế tại Việt Nam theo luật mới 2026

Nhiều người vừa nhận thừa kế một căn nhà của cha mẹ hay một sổ tiết kiệm của người thân tại Việt Nam đã vội lo phải nộp ngay một khoản thuế thu nhập cá nhân rất lớn, trong khi không ít người khác lại bỏ qua nghĩa vụ thuế và bị cơ quan thuế truy thu kèm tiền chậm nộp khi sang tên. Từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, Luật Thuế thu nhập cá nhân mới chính thức nâng ngưỡng miễn thuế đối với di sản, nên hiểu đúng loại tài sản nào phải nộp và loại nào được miễn càng trở nên quan trọng với người thừa kế.

Nhận thừa kế một căn nhà hay một khoản tiền gửi tại Việt Nam, bạn có phải đóng thuế thu nhập cá nhân không, và nếu có thì bao nhiêu? Tiền tiết kiệm trong tài khoản của người đã mất có bị đánh thuế khi chuyển sang tên bạn? Là Việt kiều hay người nước ngoài không thường trú tại Việt Nam, bạn có phải chịu mức thuế cao hơn người trong nước? Đây là những băn khoăn mà hầu như người thừa kế nào cũng gặp, nhưng câu trả lời phụ thuộc vào từng loại di sản và vào việc luật mới có hiệu lực từ giữa năm 2026. Bài viết dưới đây phân tích loại di sản nào chịu thuế, cách tính và ngưỡng miễn, các trường hợp được miễn hoàn toàn, cách áp dụng với người không cư trú, cùng những sai lầm khiến người thừa kế nộp oan hoặc bị truy thu.

Loại di sản nào phải nộp thuế thu nhập cá nhân khi nhận thừa kế

Một hiểu lầm phổ biến là cứ nhận thừa kế thì phải nộp thuế thu nhập cá nhân trên toàn bộ giá trị tài sản. Thực tế không phải vậy. Pháp luật chỉ liệt kê một số nhóm tài sản nhất định thuộc diện chịu thuế khi nhận thừa kế, còn phần lớn các loại tài sản khác nằm ngoài phạm vi này.

Nói cách khác, chỉ những nhóm di sản sau đây mới phát sinh nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân khi bạn nhận thừa kế: chứng khoán; phần vốn trong các tổ chức kinh tế; cơ sở kinh doanh; bất động sản như nhà, đất; và các tài sản phải đăng ký quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng, chẳng hạn ô tô, xe máy, tàu, thuyền. Những tài sản không thuộc các nhóm này thì không phát sinh thuế thu nhập cá nhân khi thừa kế.

Điểm cần làm rõ ngay, vì nó gỡ bỏ nỗi lo của rất nhiều gia đình: tiền mặt, tiền gửi ngân hàng và sổ tiết kiệm không nằm trong danh mục chịu thuế thu nhập cá nhân từ thừa kế. Nếu người thân để lại cho bạn một tài khoản tiết kiệm vài tỷ đồng, bản thân khoản tiền thừa kế đó không bị đánh thuế thu nhập cá nhân. Phần lãi tiền gửi tại tổ chức tín dụng cũng là khoản thu nhập được miễn thuế theo luật mới. Đây là điều khiến nhiều người thừa kế thở phào, bởi không ít người vẫn nghĩ rằng rút tiền thừa kế ra khỏi ngân hàng thì bị trừ 10% thuế.

Thuế suất 10% và ngưỡng miễn 20 triệu đồng theo luật mới từ ngày 1/7/2026

Với những di sản thuộc diện chịu thuế, cách tính khá đơn giản và áp dụng một mức thuế suất cố định.

Có ba điểm cần nắm. Thuế suất là 10%, cố định, không lũy tiến theo bậc. Thuế chỉ tính trên phần giá trị vượt trên 20 triệu đồng, không phải trên toàn bộ giá trị di sản. Và ngưỡng 20 triệu đồng được tính theo từng lần phát sinh thừa kế, không cộng dồn nhiều lần.

So với quy định cũ, đây chính là thay đổi đáng chú ý nhất của luật mới đối với người thừa kế. Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2007 và Thông tư 111/2013 hướng dẫn, ngưỡng được trừ trước khi tính thuế chỉ là 10 triệu đồng cho mỗi lần nhận. Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 nâng ngưỡng này lên 20 triệu đồng, áp dụng cho thừa kế phát sinh từ thời điểm luật có hiệu lực.

Để dễ hình dung, giả sử bạn được một người dì, vốn không thuộc nhóm thân nhân được miễn thuế, để lại một căn hộ trị giá 3 tỷ đồng. Thu nhập tính thuế là phần vượt trên 20 triệu đồng, tức 3 tỷ trừ đi 20 triệu, còn 2 tỷ 980 triệu đồng. Thuế thu nhập cá nhân phải nộp bằng 10% của số này, tức 298 triệu đồng. Nhưng nếu cũng căn hộ đó, bạn nhận thừa kế từ cha hoặc mẹ, số thuế phải nộp lại là 0 đồng, vì lý do được nói ở phần ngay sau đây.

Khi nào người thừa kế được miễn thuế thu nhập cá nhân

Luật dành một trường hợp miễn thuế rất quan trọng và phổ biến, đó là thừa kế bất động sản giữa những người thân thích gần gũi.

Như vậy, nếu bạn nhận thừa kế nhà, đất từ vợ hoặc chồng, từ cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, cha mẹ chồng, cha mẹ vợ, từ ông bà nội ngoại, hoặc giữa anh chị em ruột với nhau, thì khoản thừa kế bất động sản đó được miễn hoàn toàn thuế thu nhập cá nhân, bất kể giá trị lớn đến đâu. Đây là lý do vì sao đa số trường hợp con nhận nhà đất do cha mẹ để lại không phải nộp đồng thuế thu nhập cá nhân nào.

Tuy nhiên, có một ranh giới mà nhiều người bỏ qua. Diện miễn thuế này chỉ áp dụng cho bất động sản. Nếu trong cùng quan hệ thân thích đó, di sản lại là chứng khoán, phần vốn góp hay một tài sản phải đăng ký sở hữu như ô tô, thì khoản thừa kế vẫn chịu thuế 10% như bình thường. Ví dụ, một chiếc ô tô trị giá 1 tỷ đồng do anh ruột để lại vẫn phát sinh thuế thu nhập cá nhân, dù quan hệ anh em ruột thuộc nhóm thân nhân, bởi diện miễn chỉ bao trùm nhà đất chứ không phải mọi loại tài sản.

Để được hưởng diện miễn, bạn phải chứng minh được quan hệ thân nhân với người để lại di sản bằng giấy tờ hộ tịch như giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn. Với người thừa kế ở nước ngoài, những giấy tờ này thường do cơ quan nước ngoài cấp, nên phải được hợp pháp hóa lãnh sự, hoặc xin Apostille với nước thành viên Công ước áp dụng tại Việt Nam từ 11/9/2026, và dịch công chứng sang tiếng Việt trước khi nộp.

Việt kiều và người nước ngoài không cư trú nộp thuế thừa kế thế nào

Một nỗi lo rất thường gặp của khách Việt kiều và người nước ngoài là sợ rằng vì không sống tại Việt Nam nên sẽ bị đánh thuế thừa kế nặng hơn người trong nước. Để trả lời, trước hết cần phân biệt cá nhân cư trú và cá nhân không cư trú. Theo Điều 2 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, cá nhân cư trú là người có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong một năm, hoặc có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam; người không đáp ứng các điều kiện đó là cá nhân không cư trú. Phần lớn Việt kiều và người nước ngoài đang sinh sống ổn định ở nước ngoài thuộc nhóm không cư trú.

Điểm khiến nhiều người yên tâm là với thừa kế, mức thuế của người không cư trú không hề cao hơn người cư trú.

Nghĩa là dù bạn là người cư trú hay không cư trú, thuế thu nhập cá nhân với di sản thuộc diện chịu thuế đều là 10% trên phần giá trị vượt 20 triệu đồng. Khác biệt nằm ở phạm vi: người không cư trú chỉ chịu thuế đối với di sản phát sinh tại Việt Nam. Và diện miễn thuế đối với bất động sản giữa người thân ở Điều 4 cũng không phân biệt quốc tịch hay nơi cư trú, nên một người con mang quốc tịch nước ngoài nhận thừa kế nhà đất từ cha mẹ tại Việt Nam vẫn được miễn thuế thu nhập cá nhân như người con trong nước.

Trình tự kê khai và nộp thuế thu nhập cá nhân khi nhận thừa kế

Thuế thu nhập cá nhân từ thừa kế được kê khai theo từng lần phát sinh, gắn liền với thủ tục nhận và sang tên di sản. Trên thực tế, quy trình thường đi qua các bước sau.

1. Hoàn tất khai nhận hoặc phân chia di sản tại tổ chức hành nghề công chứng, kèm thủ tục niêm yết theo quy định, để xác định ai được hưởng phần nào.
2. Kê khai thuế thu nhập cá nhân đối với khoản thừa kế. Với bất động sản, việc kê khai thường thực hiện cùng lúc với hồ sơ đăng ký sang tên tại văn phòng đăng ký đất đai hoặc bộ phận một cửa.
3. Cơ quan thuế xác định giá trị tính thuế và ra thông báo nộp thuế. Giá trị tính thuế của bất động sản căn cứ trên bảng giá đất và quy định chi tiết của Chính phủ, không hoàn toàn do các bên tự khai.
4. Nộp 10% trên phần giá trị vượt 20 triệu đồng theo thông báo, cùng các khoản khác như lệ phí trước bạ và phí công chứng vốn được điều chỉnh bởi quy định riêng.
5. Hoàn tất đăng ký sang tên để chính thức đứng tên tài sản.

Một mốc thời gian quan trọng: thời điểm xác định thu nhập tính thuế đối với thừa kế là thời điểm bạn nhận được thừa kế, tức thời điểm hoàn tất việc nhận tài sản và đăng ký quyền sở hữu, chứ không phải thời điểm người để lại di sản qua đời. Vì vậy, nếu việc nhận và sang tên hoàn tất từ ngày 1/7/2026 trở đi thì áp dụng ngưỡng 20 triệu đồng của luật mới.

Cũng cần phân biệt hai loại thuế dễ bị gộp làm một. Thuế khi nhận thừa kế, tức mức 10% nói trên, là một việc. Nếu sau đó bạn bán bất động sản đã thừa kế để chuyển giá trị ra nước ngoài, việc bán lại là một giao dịch chịu thuế riêng, với thuế thu nhập cá nhân từ chuyển nhượng bất động sản bằng 2% giá chuyển nhượng theo Điều 14 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025. Đây là hai thời điểm và hai loại thuế khác nhau, cần dự trù cả hai khi tính toán giá trị thực nhận.

Những sai lầm thường gặp khiến người thừa kế nộp oan hoặc bị truy thu

Phần lớn rắc rối về thuế thừa kế không đến từ mức thuế cao, mà từ việc hiểu sai phạm vi và thời điểm. Dưới đây là những sai lầm thực tế mà người thừa kế, đặc biệt là người ở xa, cần tránh.

Thứ nhất là tưởng mọi di sản đều bị đánh thuế. Như đã phân tích, tiền mặt, tiền gửi, vàng và phần lớn động sản không phải đăng ký đều nằm ngoài diện chịu thuế. Hiểu sai điểm này khiến nhiều người ước lượng nhầm nghĩa vụ của mình, thậm chí ngần ngại nhận di sản đáng ra thuộc về mình.

Thứ hai là tưởng cứ là thân nhân thì mọi tài sản đều được miễn. Diện miễn ở Điều 4 chỉ dành cho bất động sản. Nhận ô tô, cổ phần hay phần vốn góp từ anh chị em ruột vẫn phải nộp thuế 10% trên phần vượt 20 triệu đồng.

Thứ ba là không kê khai vì nghĩ rằng đang ở nước ngoài thì cơ quan thuế sẽ không biết. Nghĩa vụ thuế gắn liền với thủ tục sang tên tại Việt Nam. Khi đăng ký quyền sở hữu, hoặc khi chuyển nhượng tài sản về sau, hồ sơ sẽ thể hiện rõ, và việc chưa nộp có thể dẫn đến bị truy thu kèm tiền chậm nộp.

Thứ tư là nhầm thời điểm giao thời. Thừa kế hoàn tất trước ngày 1/7/2026 áp dụng ngưỡng cũ 10 triệu đồng; từ ngày 1/7/2026 áp dụng ngưỡng mới 20 triệu đồng. Với hồ sơ đang dở dang quanh mốc này, chênh lệch ngưỡng có thể ảnh hưởng đến số thuế phải nộp.

Thứ năm là thiếu giấy tờ chứng minh quan hệ để được miễn. Nếu không xuất trình được giấy tờ hộ tịch hợp lệ, đã hợp pháp hóa lãnh sự hoặc Apostille và dịch công chứng, cơ quan thuế có thể không chấp nhận diện miễn và tính thuế như với người ngoài gia đình.

Thứ sáu là chủ quan với việc định giá. Giá trị tính thuế của bất động sản dựa trên bảng giá đất, có thể khác xa con số các bên tự thỏa thuận, nên cần dự liệu đúng để không bị động về dòng tiền nộp thuế.

Vai trò của DEDICA trong xử lý thuế thừa kế có yếu tố nước ngoài

DEDICA giúp người thừa kế, đặc biệt là khách đang ở nước ngoài, xác định chính xác từng khoản di sản nào chịu thuế, khoản nào được miễn, và số thuế dự kiến phải nộp trước khi bắt tay vào thủ tục, để không bất ngờ về dòng tiền. Chúng tôi rà soát và chuẩn hóa bộ giấy tờ chứng minh quan hệ thân nhân nhằm bảo vệ quyền được miễn thuế, lo khâu hợp pháp hóa lãnh sự hoặc Apostille và dịch công chứng cho giấy tờ cấp ở nước ngoài.

Với khách không thể về Việt Nam, DEDICA đại diện theo ủy quyền thực hiện trọn gói, từ kê khai thuế, làm việc với cơ quan thuế và văn phòng đăng ký đất đai, đến hoàn tất sang tên. Khi cần, chúng tôi hoạch định phương án bán tài sản và chuyển giá trị di sản ra nước ngoài hợp pháp, tính toán nghĩa vụ thuế ở từng bước. Nếu anh/chị đang chuẩn bị nhận một di sản tại Việt Nam, một buổi tư vấn ngắn để bóc tách nghĩa vụ thuế ngay từ đầu sẽ giúp tránh phần lớn rủi ro nêu trên.

Mỗi hồ sơ thừa kế có cơ cấu di sản và quan hệ thân nhân khác nhau, kéo theo nghĩa vụ thuế khác nhau. DEDICA Law Firm đồng hành cùng anh/chị từ khâu bóc tách nghĩa vụ thuế, chuẩn hóa giấy tờ, kê khai và làm việc với cơ quan thuế, cho đến khi hoàn tất sang tên và chuyển giá trị di sản về tài khoản của anh/chị, kể cả khi anh/chị không thể có mặt tại Việt Nam. Liên hệ DEDICA để được luật sư tư vấn cho trường hợp cụ thể của anh/chị.

Nội dung bài viết mang tính tham khảo dựa trên quy định pháp luật tại thời điểm soạn thảo, trong đó Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Mỗi vụ việc có tình tiết riêng; vui lòng tham vấn luật sư DEDICA để được tư vấn chính xác.