Tôi có thể thuê luật sư tại Việt Nam thay mặt giải quyết tranh chấp thừa kế không?

Anh Khang, quốc tịch Úc, hỏi DEDICA:

"Ba tôi mất tại Đà Nẵng, để lại một căn nhà và một sổ tiết kiệm. Mấy anh chị em tôi ở Việt Nam đang bất đồng về cách chia, có người còn nói tôi đi nước ngoài lâu rồi nên thôi đừng đòi phần. Tôi sống ở Úc, công việc không cho phép về Việt Nam nhiều lần để theo đuổi vụ việc. Tôi có thể thuê một luật sư ở Việt Nam đứng ra thay mặt tôi giải quyết tranh chấp này không, hay bắt buộc phải tự mình có mặt?"

DEDICA tư vấn Bạn hoàn toàn có thể thuê luật sư Việt Nam thay mặt mình giải quyết tranh chấp thừa kế. Pháp luật cho phép cá nhân ủy quyền cho người khác, trong đó có luật sư, đứng tên mình xác lập giao dịch và tham gia tố tụng tại tòa, kể cả khi bạn đang ở nước ngoài. Tranh chấp thừa kế không nằm trong số ít việc buộc đương sự phải tự mình thực hiện (như ly hôn). Điều quyết định là một văn bản ủy quyền hợp lệ: nếu bạn ký ở nước ngoài, văn bản đó cần được chứng nhận tại cơ quan đại diện Việt Nam hoặc hợp pháp hóa lãnh sự thì mới dùng được trong nước. Dưới đây là căn cứ và cách làm cụ thể.

Quyền ủy quyền cho luật sư đại diện giải quyết tranh chấp thừa kế

Một vụ tranh chấp thừa kế thường đi qua hai giai đoạn, và cả hai bạn đều có thể giao cho luật sư làm thay. Giai đoạn đầu là thương lượng giữa các đồng thừa kế và khai nhận, thỏa thuận phân chia di sản tại tổ chức công chứng, về bản chất là các giao dịch dân sự. Với những việc này, pháp luật cho phép bạn ủy quyền cho người khác đứng tên mình thực hiện.

Nói cách khác, luật sư mà bạn ủy quyền có thể nhân danh bạn ký giấy tờ, làm việc với công chứng viên, ngân hàng và các đồng thừa kế khác, bạn không cần phải tự mình có mặt ở từng khâu.

Giai đoạn thứ hai xuất hiện khi các bên không tự thỏa thuận được và phải đưa nhau ra tòa. Nhiều người lo rằng kiện tụng thì bắt buộc phải tự mình theo hầu tòa. Thực tế, pháp luật tố tụng dân sự cho phép đương sự ủy quyền cho người khác thay mặt tham gia tố tụng, và chỉ loại trừ một số ít việc mang tính nhân thân, điển hình là ly hôn. Tranh chấp thừa kế không thuộc nhóm bị loại trừ đó.

Ngoài vai trò người đại diện theo ủy quyền, luật sư còn có thể tham gia với tư cách người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự (Điều 75 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015), trực tiếp bảo vệ phần thừa kế của bạn khi vụ việc ra tòa. (Còn bạn được hưởng bao nhiêu, ai thuộc hàng thừa kế… là chuyện riêng; ở đây chúng ta chỉ trả lời "ai đứng ra làm thay bạn".)

Các bước ủy quyền cho luật sư khi bạn đang ở nước ngoài

Khó khăn lớn nhất với người ở xa không phải là "có được ủy quyền không", mà là làm sao để văn bản ủy quyền ký tại nước ngoài có giá trị sử dụng tại Việt Nam. Quy trình thường gồm bốn bước:

1. Xác định rõ phạm vi ủy quyền. Liệt kê cụ thể những việc luật sư được làm thay: thương lượng với các đồng thừa kế; khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia di sản tại công chứng; làm việc với ngân hàng, văn phòng đăng ký đất đai; khởi kiện và tham gia tố tụng tại tòa nếu phải kiện; nhận và bàn giao kết quả cho bạn.
2. Lập và hợp thức hóa văn bản ủy quyền từ nước ngoài. Có hai cách: đến cơ quan đại diện Việt Nam (đại sứ quán, tổng lãnh sự quán) tại nước bạn đang sống để chứng nhận chữ ký trên văn bản ủy quyền; hoặc công chứng/chứng thực tại nước sở tại rồi đem hợp pháp hóa lãnh sự và dịch công chứng sang tiếng Việt.
3. Gửi bản gốc về cho luật sư tại Việt Nam để luật sư hoàn tất thủ tục tiếp nhận ủy quyền.
4. Luật sư thay mặt bạn thực hiện công việc: thương lượng, khai nhận di sản, làm việc với cơ quan liên quan, hoặc đại diện và bảo vệ quyền lợi cho bạn tại tòa, đồng thời báo cáo tiến độ và chuyển thành quả về cho bạn.

DEDICA thường xuyên đại diện cho khách hàng ở nước ngoài trong các vụ thừa kế tại Việt Nam: hướng dẫn chuẩn bị và hợp pháp hóa văn bản ủy quyền từ nước sở tại, thương lượng với các đồng thừa kế, khai nhận di sản tại tổ chức công chứng, khởi kiện và tham gia tố tụng khi cần. Toàn bộ quá trình, bạn không phải đi lại nhiều lần. Liên hệ DEDICA để luật sư rà soát tình huống gia đình bạn và đề xuất phương án ủy quyền phù hợp.

Nội dung trên mang tính tham khảo chung; mỗi vụ việc thừa kế có tình tiết và giấy tờ riêng, bạn nên tham vấn luật sư DEDICA để được tư vấn chính xác cho trường hợp của mình.